22. Mahānipāto
538. Mūgapakkhajātakaṃ (1)
1.
‘‘Mā
Sabbo taṃ jano ocināyatu, evaṃ tava attho bhavissati’’.
2.
‘‘Karomi te taṃ vacanaṃ, yaṃ maṃ bhaṇasi devate;
Atthakāmāsi me amma, hitakāmāsi devate’’.
3.
‘‘Kiṃ nu santaramānova, kāsuṃ khaṇasi sārathi;
Puṭṭho me samma akkhāhi, kiṃ kāsuyā karissasi’’.
4.
‘‘Rañño mūgo ca pakkho ca, putto jāto acetaso;
Somhi raññā samajjhiṭṭho, puttaṃ me nikhaṇaṃ vane’’.
5.
‘‘Na badhiro na mūgosmi, na pakkho na ca vīkalo
Adhammaṃ sārathi kayirā, maṃ ce tvaṃ nikhaṇaṃ vane’’.
6.
‘‘Ūrū bāhuṃ
Adhammaṃ sārathi kayirā, maṃ ce tvaṃ nikhaṇaṃ vane’’.
7.
‘‘Devatā nusi gandhabbo, adu
Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ’’.
8.
‘‘Namhi devo na gandhabbo, nāpi sakko purindado;
Kāsirañño ahaṃ putto, yaṃ kāsuyā nikhaññasi
9.
‘‘Tassa
Adhammaṃ sārathi kayirā, maṃ ce tvaṃ nikhaṇaṃ vane.
10.
‘‘Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā;
Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho
11.
‘‘Yathā
Yathā chāyūpago poso, evaṃ tvamasi sārathi;
Adhammaṃ sārathi kayirā, maṃ ce tvaṃ nikhaṇaṃ vane.
12.
‘‘Pahūtabhakkho
Bahū naṃ upajīvanti, yo mittānaṃ na dubbhati.
13.
‘‘Yaṃ yaṃ janapadaṃ yāti, nigame rājadhāniyo;
Sabbattha pūjito hoti, yo mittānaṃ na dubbhati.
14.
‘‘Nāssa corā pasāhanti
Sabbe amitte tarati, yo mittānaṃ na dubbhati.
15.
‘‘Akkuddho sagharaṃ eti, sabhāyaṃ
Ñātīnaṃ uttamo hoti, yo mittānaṃ na dubbhati.
16.
‘‘Sakkatvā sakkato hoti, garu hoti sagāravo
Vaṇṇakittibhato hoti, yo mittānaṃ na dubbhati.
17.
‘‘Pūjako labhate pūjaṃ, vandako paṭivandanaṃ;
Yaso kittiñca pappoti, yo mittānaṃ na dubbhati.
18.
‘‘Aggi yathā pajjalati, devatāva virocati;
Siriyā
19.
‘‘Gāvo tassa pajāyanti, khette vuttaṃ virūhati;
Vuttānaṃ phalamasnāti, yo mittānaṃ na dubbhati.
20.
‘‘Darito pabbatāto vā, rukkhato patito naro;
Cuto patiṭṭhaṃ labhati, yo mittānaṃ na dubbhati.
21.
‘‘Virūḷhamūlasantānaṃ, nigrodhamiva māluto;
Amittā nappasāhanti, yo mittānaṃ na dubbhati’’.
22.
‘‘Ehi taṃ paṭinessāmi, rājaputta sakaṃ gharaṃ;
Rajjaṃ kārehi bhaddante, kiṃ araññe karissasi’’.
23.
‘‘Alaṃ
Yaṃ me adhammacariyāya, rajjaṃ labbhetha sārathi’’.
24.
‘‘Puṇṇapattaṃ maṃ lābhehi
Pitā mātā ca me dajjuṃ, rājaputta tayī gate.
25.
‘‘Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
Tepi attamanā dajjuṃ, rājaputta tayī gate.
26.
‘‘Hatthārohā
Tepi attamanā dajjuṃ
27.
‘‘Bahudhaññā
Upāyanāni me dajjuṃ, rājaputta tayī gate’’.
28.
‘‘Pitu mātu cahaṃ catto, raṭṭhassa nigamassa ca;
Atho
29.
‘‘Anuññāto ahaṃ matyā, sañcatto pitarā mahaṃ;
Ekoraññe pabbajito, na kāme abhipatthaye.
30.
‘‘Api ataramānānaṃ, phalāsāva samijjhati;
Vipakkabrahmacariyosmi, evaṃ jānāhi sārathi.
31.
‘‘Api ataramānānaṃ, sammadattho vipaccati;
Vipakkabrahmacariyosmi, nikkhanto akutobhayo’’.
32.
‘‘Evaṃ vaggukatho santo, visaṭṭhavacano casi
Kasmā pitu ca mātucca, santike na bhaṇī tadā’’.
33.
‘‘Nāhaṃ asandhitā
Nāhaṃ ajivhatā mūgo, mā maṃ mūgamadhārayi
34.
‘‘Purimaṃ sarāmahaṃ jātiṃ, yattha rajjamakārayiṃ;
Kārayitvā tahiṃ rajjaṃ, pāpatthaṃ nirayaṃ bhusaṃ.
35.
‘‘Vīsatiñceva
Asītivassasahassāni, nirayamhi apaccisaṃ
36.
‘‘Tassa rajjassahaṃ bhīto, mā maṃ rajjābhisecayuṃ
Tasmā pitu ca mātucca, santike na bhaṇiṃ tadā.
37.
‘‘Ucchaṅge maṃ nisādetvā, pitā atthānusāsati;
Ekaṃ hanatha bandhatha, ekaṃ khārāpatacchikaṃ
Ekaṃ sūlasmiṃ uppetha
38.
‘‘Tāyāhaṃ
Amūgo mūgavaṇṇena, apakkho pakkhasammato;
Sake muttakarīsasmiṃ, acchāhaṃ samparipluto.
39.
‘‘Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṃyutaṃ;
Komaṃ
40.
‘‘Paññāya ca alābhena, dhammassa ca adassanā;
Komaṃ
41.
‘‘Api
Vipakkabrahmacariyosmi, evaṃ jānāhi sārathi.
42.
‘‘Api ataramānānaṃ, sammadattho vipaccati;
Vipakkabrahmacariyosmi, nikkhanto akutobhayo’’.
43.
‘‘Ahampi pabbajissāmi, rājaputta tavantike;
Avhāyassu
44.
‘‘Rathaṃ niyyādayitvāna, anaṇo ehi sārathi;
Anaṇassa hi pabbajjā, etaṃ isīhi vaṇṇitaṃ’’.
45.
‘‘Yadeva tyāhaṃ vacanaṃ, akaraṃ bhaddamatthu te;
Tadeva me tvaṃ vacanaṃ, yācito kattumarahasi.
46.
‘‘Idheva
Appeva te pitā disvā, patīto sumano siyā’’.
47.
‘‘Karomi tetaṃ vacanaṃ, yaṃ maṃ bhaṇasi sārathi;
Ahampi
48.
‘‘Ehi samma nivattassu, kusalaṃ vajjāsi ñātinaṃ;
Mātaraṃ pitaraṃ mayhaṃ, vutto vajjāsi vandanaṃ’’.
49.
Tassa pāde gahetvāna, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ;
Sārathi rathamāruyha, rājadvāraṃ upāgami.
50.
‘‘Suññaṃ mātā rathaṃ disvā, ekaṃ sārathimāgataṃ;
Assupuṇṇehi nettehi, rodantī naṃ udikkhati.
51.
‘‘Ayaṃ so sārathi eti, nihantvā mama atrajaṃ;
Nihato nūna me putto, pathabyā bhūmivaḍḍhano.
52.
‘‘Amittā nūna nandanti, patītā nūna verino;
Āgataṃ sārathiṃ disvā, nihantvā mama atrajaṃ.
53.
‘‘Suññaṃ mātā rathaṃ disvā, ekaṃ sārathimāgataṃ;
Assupuṇṇehi nettehi, rodantī paripucchi naṃ
54.
‘‘Kinnu mūgo kiṃ nu pakkho, kinnu so vilapī tadā;
Nihaññamāno bhūmiyā, taṃ me akkhāhi sārathi.
55.
‘‘Kathaṃ hatthehi pādehi, mūgapakkho vivajjayi;
Nihaññamāno bhūmiyā, taṃ me akkhāhi pucchito’’.
56.
‘‘Akkheyyaṃ
Yaṃ me sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, rājaputtassa santike’’.
57.
‘‘Abhayaṃ samma te dammi, abhīto bhaṇa sārathi;
Yaṃ
58.
‘‘Na so mūgo na so pakkho, visaṭṭhavacano ca so;
Rajjassa kira so bhīto, akarā
59.
‘‘Purimaṃ
Kārayitvā tahiṃ rajjaṃ, pāpattha nirayaṃ bhusaṃ.
60.
‘‘Vīsatiñceva vassāni, tahiṃ rajjamakārayi;
Asītivassasahassāni, nirayamhi apacci so.
61.
‘‘Tassa rajjassa so bhīto, mā maṃ rajjābhisecayuṃ;
Tasmā pitu ca mātucca, santike na bhaṇī tadā.
62.
‘‘Aṅgapaccaṅgasampanno, ārohapariṇāhavā;
Visaṭṭhavacano pañño, magge saggassa tiṭṭhati.
63.
‘‘Sace tvaṃ daṭṭhukāmāsi, rājaputtaṃ
Ehi taṃ pāpayissāmi, yattha sammati temiyo’’.
64.
‘‘Yojayantu rathe asse, kacchaṃ nāgāna
Udīrayantu saṅkhapaṇavā, vādantu
65.
‘‘Vādantu
Negamā ca maṃ anventu, gacchaṃ puttanivedako
66.
‘‘Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
Khippaṃ yānāni yojentu, gacchaṃ puttanivedako
67.
‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
Khippaṃ
68.
‘‘Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā;
Khippaṃ yānāni yojentu, gacchaṃ puttanivedako’’
69.
‘‘Asse ca sārathī yutte, sindhave sīghavāhane;
Rājadvāraṃ upāgacchuṃ, yuttā deva ime hayā’’.
70.
‘‘Thūlā javena hāyanti, kisā hāyanti thāmunā;
Kise thūle vivajjetvā, saṃsaṭṭhā yojitā hayā’’.
71.
‘‘Tato
Itthāgāraṃ ajjhabhāsi
72.
‘‘Vālabījanimuṇhīsaṃ, khaggaṃ chattañca paṇḍaraṃ;
Upādhi rathamāruyha
73.
‘‘Tato sa
Khippameva upāgacchi, yattha sammati temiyo.
74.
‘‘Tañca disvāna āyantaṃ, jalantamiva tejasā;
Khattasaṅghaparibyūḷhaṃ
75.
‘‘Kacci nu tāta kusalaṃ, kacci tāta anāmayaṃ;
Sabbā ca
76.
‘‘Kusalañceva me putta, atho putta anāmayaṃ;
Sabbā ca rājakaññāyo, arogā tuyha mātaro’’.
77.
‘‘Kacci amajjapo
Kacci
78.
‘‘Amajjapo ahaṃ putta, atho me suramappiyaṃ;
Atho sacce ca dhamme ca, dāne me ramate mano’’.
79.
‘‘Kacci arogaṃ yoggaṃ te, kacci vahati vāhanaṃ;
Kacci te byādhayo natthi, sarīrassupatāpanā’’.
80.
‘‘Atho arogaṃ yoggaṃ me, atho vahati vāhanaṃ;
Atho me byādhayo natthi, sarīrassupatāpanā’’
81.
‘‘Kacci antā ca te phītā, majjhe ca bahalā tava;
Koṭṭhāgārañca kosañca, kacci te paṭisanthataṃ’’
82.
‘‘Atho antā ca me phītā, majjhe ca bahalā mama;
Koṭṭhāgārañca kosañca, sabbaṃ me paṭisanthataṃ’’.
83.
‘‘Svāgataṃ
Patiṭṭhapentu
84.
‘‘Idheva te nisīdassu
Etto udakamādāya, pāde pakkhālayassu
85.
‘‘Idampi paṇṇakaṃ mayhaṃ, randhaṃ rāja aloṇakaṃ;
Paribhuñja mahārāja, pāhuno mesidhāgato’’
86.
‘‘Na
Sālīnaṃ odanaṃ bhuñje, suciṃ maṃsūpasecanaṃ’’.
87.
‘‘Accherakaṃ maṃ paṭibhāti, ekakampi rahogataṃ;
Edisaṃ
88.
‘‘Eko rāja nipajjāmi, niyate paṇṇasanthare;
Tāya me ekaseyyāya, rāja vaṇṇo pasīdati.
89.
‘‘Na ca nettiṃsabandhā
Tāya me sukhaseyyāya, rāja vaṇṇo pasīdati.
90.
‘‘Atītaṃ nānusocāmi, nappajappāmināgataṃ
Paccuppannena yāpemi, tena vaṇṇo pasīdati.
91.
‘‘Anāgatappajappāya, atītassānusocanā;
Etena bālā sussanti, naḷova harito luto’’.
92.
‘‘Hatthānīkaṃ rathānīkaṃ, asse pattī ca vammino;
Nivesanāni rammāni, ahaṃ putta dadāmi te.
93.
‘‘Itthāgārampi te dammi, sabbālaṅkārabhūsitaṃ;
Tā putta paṭipajjassu
94.
‘‘Kusalā naccagītassa, sikkhitā cāturitthiyo
Kāme taṃ ramayissanti, kiṃ araññe karissasi.
95.
‘‘Paṭirājūhi
Tāsu putte janetvāna, atha pacchā pabbajissasi.
96.
‘‘Yuvā ca daharo cāsi
Rajjaṃ kārehi bhaddante, kiṃ araññe karissasi’’.
97.
‘‘Yuvā care brahmacariyaṃ, brahmacārī yuvā siyā;
Daharassa
98.
‘‘Yuvā care brahmacariyaṃ, brahmacārī yuvā siyā;
Brahmacariyaṃ carissāmi, nāhaṃ rajjena matthiko.
99.
‘‘Passāmi vohaṃ daharaṃ, amma tāta vadantaraṃ
Kicchāladdhaṃ piyaṃ puttaṃ, appatvāva jaraṃ mataṃ.
100.
‘‘Passāmi vohaṃ dahariṃ, kumāriṃ cārudassaniṃ;
Navavaṃsakaḷīraṃva, paluggaṃ jīvitakkhayaṃ
101.
‘‘Daharāpi
Tattha ko vissase poso, daharomhīti jīvite.
102.
‘‘Yassa ratyā vivasāne, āyu appataraṃ siyā;
Appodakeva macchānaṃ, kiṃ nu komārakaṃ
103.
‘‘Niccamabbhāhato loko, niccañca parivārito;
Amoghāsu vajantīsu, kiṃ maṃ rajjebhisiñcasi’’
104.
‘‘Kena mabbhāhato loko, kena ca parivārito;
Kāyo amoghā gacchanti, taṃ me akkhāhi pucchito’’.
105.
‘‘Maccunābbhāhato loko, jarāya parivārito;
Ratyo amoghā gacchanti, evaṃ jānāhi khattiya.
106.
‘‘Yathāpi tante vitate
Appakaṃ hoti vetabbaṃ, evaṃ maccāna jīvitaṃ.
107.
‘‘Yathā
Evamāyu
108.
‘‘Yathā vārivaho pūro, vahe rukkhepakūlaje;
Evaṃ jarāmaraṇena, vuyhante sabbapāṇino’’.
109.
‘‘Hatthānīkaṃ rathānīkaṃ, asse pattī ca vammino;
Nivesanāni rammāni, ahaṃ putta dadāmi te.
110.
‘‘Itthāgārampi te dammi, sabbālaṅkārabhūsitaṃ;
Tā putta paṭipajjassu, tvaṃ no rājā bhavissasi.
111.
‘‘Kusalā naccagītassa, sikkhitā cāturitthiyo;
Kāme taṃ ramayissanti, kiṃ araññe karissasi.
112.
‘‘Paṭirājūhi te kaññā, ānayissaṃ alaṅkatā;
Tāsu putte janetvāna, atha pacchā pabbajissasi.
113.
‘‘Yuvā ca daharo cāsi, paṭhamuppattiko susu;
Rajjaṃ kārehi bhaddante, kiṃ araññe karissasi.
114.
‘‘Koṭṭhāgārañca kosañca, vāhanāni balāni ca;
Nivesanāni rammāni, ahaṃ putta dadāmi te.
115.
‘‘Gomaṇḍalaparibyūḷho, dāsisaṅghapurakkhato;
Rajjaṃ kārehi bhaddante, kiṃ araññe karissasi’’.
116.
‘‘Kiṃ
Kiṃ yobbanena jiṇṇena
117.
‘‘Tattha kā nandi kā khiḍḍā, kā rati kā dhanesanā;
Kiṃ
118.
‘‘Yohaṃ
Antakenādhipannassa, kā ratī kā dhanesanā.
119.
‘‘Phalānamiva
Evaṃ jātāna maccānaṃ, niccaṃ maraṇato bhayaṃ.
120.
‘‘Sāyameke na dissanti, pāto diṭṭhā bahū janā;
Pāto eke na dissanti, sāyaṃ diṭṭhā bahū janā.
121.
‘‘Ajjeva kiccaṃ ātappaṃ, ko jaññā maraṇaṃ suve;
Na hi no saṅkaraṃ
122.
‘‘Corā dhanassa patthenti, rājamuttosmi bandhanā;
Ehi rāja nivattassu, nāhaṃ rajjena matthiko’’ti.
Mūgapakkhajātakaṃ paṭhamaṃ.
539. Mahājanakajātakaṃ (2)
123.
‘‘Koyaṃ majjhe samuddasmiṃ, apassaṃ tīramāyuhe;
Kaṃ
124.
‘‘Nisamma vattaṃ lokassa, vāyāmassa ca devate;
Tasmā majjhe samuddasmiṃ, apassaṃ tīramāyuhe’’.
125.
‘‘Gambhīre appameyyasmiṃ, tīraṃ yassa na dissati;
Mogho te purisavāyāmo, appatvāva marissasi’’.
126.
‘‘Anaṇo
Karaṃ purisakiccāni, na ca pacchānutappati’’.
127.
‘‘Apāraṇeyyaṃ yaṃ kammaṃ, aphalaṃ kilamathuddayaṃ;
Tattha ko vāyamenattho, maccu yassābhinippataṃ’’
128.
‘‘Apāraṇeyyamaccantaṃ
Na rakkhe attano pāṇaṃ, jaññā so yadi hāpaye.
129.
‘‘Adhippāyaphalaṃ eke, asmiṃ lokasmi devate;
Payojayanti kammāni, tāni ijjhanti vā na vā.
130.
‘‘Sandiṭṭhikaṃ
Sannā aññe tarāmahaṃ, tañca passāmi santike.
131.
‘‘So ahaṃ vāyamissāmi, yathāsatti yathābalaṃ;
Gacchaṃ pāraṃ samuddassa, kassaṃ
132.
‘‘Yo tvaṃ evaṃ gate oghe, appameyye mahaṇṇave;
Dhammavāyāmasampanno, kammunā nāvasīdasi;
So tvaṃ tattheva gacchāhi, yattha te nirato mano’’.
133.
‘‘Āsīsetheva
Passāmi vohaṃ attānaṃ, yathā icchiṃ tathā ahu.
134.
‘‘Āsīsetheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito;
Passāmi vohaṃ attānaṃ, udakā thalamubbhataṃ.
135.
‘‘Vāyametheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito;
Passāmi vohaṃ attānaṃ, yathā icchiṃ tathā ahu.
136.
‘‘Vāyametheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito;
Passāmi vohaṃ attānaṃ, udakā thalamubbhataṃ.
137.
‘‘Dukkhūpanītopi naro sapañño, āsaṃ na chindeyya sukhāgamāya;
Bahū hi phassā ahitā hitā ca, avitakkitā maccumupabbajanti
138.
‘‘Acintitampi bhavati, cintitampi vinassati;
Na hi cintāmayā bhogā, itthiyā purisassa vā’’.
139.
‘‘Aporāṇaṃ
Nājja nacce
140.
‘‘Na mige
Mūgova tuṇhimāsīno, na atthamanusāsati’’.
141.
‘‘Sukhakāmā
Kassa
142.
‘‘Atikkantavanathā
Ye ussukamhi lokamhi, viharanti manussukā.
143.
‘‘Te chetvā maccuno jālaṃ, tataṃ
Chinnālayattā
144.
‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu
145.
‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, visālaṃ sabbatopabhaṃ;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
146.
‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, bahupākāratoraṇaṃ;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
147.
‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, daḷhamaṭṭālakoṭṭhakaṃ;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
148.
‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, suvibhattaṃ mahāpathaṃ;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
149.
‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, suvibhattantarāpaṇaṃ;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
150.
‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, gavassarathapīḷitaṃ;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
151.
‘‘Kadāhaṃ
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
152.
‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, uyyānavanamāliniṃ;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
153.
‘‘Kadāhaṃ mithilaṃ phītaṃ, pāsādavanamāliniṃ;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
154.
‘‘Kadāhaṃ
Māpitaṃ somanassena, vedehena yasassinā;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
155.
‘‘Kadāhaṃ vedehe phīte, nicite dhammarakkhite;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
156.
‘‘Kadāhaṃ
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
157.
‘‘Kadāhaṃ antepuraṃ
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
158.
‘‘Kadāhaṃ antepuraṃ rammaṃ, sudhāmattikalepanaṃ;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
159.
‘‘Kadāhaṃ antepuraṃ rammaṃ, sucigandhaṃ manoramaṃ;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
160.
‘‘Kadāhaṃ kūṭāgāre ca, vibhatte bhāgaso mite;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
161.
‘‘Kadāhaṃ kūṭāgāre ca, sudhāmattikalepane;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
162.
‘‘Kadāhaṃ kūṭāgāre ca, sucigandhe manorame;
Pahāya
163.
‘‘Kadāhaṃ kūṭāgāre ca, litte candanaphosite;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
164.
‘‘Kadāhaṃ soṇṇapallaṅke
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
165.
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati
166.
‘‘Kadāhaṃ
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
167.
‘‘Kadāhaṃ pokkharaṇī rammā, cakkavākapakūjitā
Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
168.
‘‘Kadāhaṃ hatthigumbe ca, sabbālaṅkārabhūsite;
Suvaṇṇakacche mātaṅge, hemakappanavāsase.
169.
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
170.
‘‘Kadāhaṃ
Ājānīyeva jātiyā, sindhave sīghavāhane.
171.
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
172.
‘‘Kadāhaṃ rathaseniyo, sannaddhe ussitaddhaje;
Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.
173.
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
174.
‘‘Kadāhaṃ sovaṇṇarathe, sannaddhe ussitaddhaje;
Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.
175.
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
176.
‘‘Kadāhaṃ sajjhurathe ca, sannaddhe ussitaddhaje;
Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.
177.
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
178.
‘‘Kadāhaṃ
Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.
179.
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
180.
‘‘Kadāhaṃ
Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.
181.
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
182.
‘‘Kadāhaṃ goṇarathe ca, sannaddhe ussitaddhaje;
Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.
183.
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
184.
‘‘Kadāhaṃ ajarathe ca, sannaddhe ussitaddhaje;
Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.
185.
‘‘Ārūḷhe
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
186.
‘‘Kadāhaṃ meṇḍarathe ca, sannaddhe ussitaddhaje;
Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.
187.
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
188.
‘‘Kadāhaṃ migarathe ca, sannaddhe ussitaddhaje;
Dīpe athopi veyyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.
189.
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
190.
‘‘Kadāhaṃ
Nīlavammadhare sūre, tomaraṅkusapāṇine
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
191.
‘‘Kadāhaṃ
Nīlavammadhare sūre, illiyācāpadhārine
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
192.
‘‘Kadāhaṃ rathārohe ca, sabbālaṅkārabhūsite;
Nīlavammadhare sūre, cāpahatthe kalāpine
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
193.
Nīlavammadhare sūre, cāpahatthe kalāpine;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati
194.
‘‘Kadāhaṃ rājaputte ca, sabbālaṅkārabhūsite;
Citravammadhare sūre, kañcanāveḷadhārine;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
195.
‘‘Kadāhaṃ ariyagaṇe ca, vatavante
Haricandanalittaṅge, kāsikuttamadhārine;
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
196.
Pītavammadhare sūre, purato gacchamāline
Pahāya
197.
‘‘Kadāhaṃ
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
198.
‘‘Kadāhaṃ
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
199.
‘‘Kadāhaṃ
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
200.
‘‘Kadāhaṃ
Pahāya pabbajissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
201.
‘‘Kadāssu maṃ hatthigumbā, sabbālaṅkārabhūsitā;
Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā.
202.
‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
203.
‘‘Kadāssu maṃ assagumbā, sabbālaṅkārabhūsitā;
Ājānīyāva jātiyā, sindhavā sīghavāhanā.
204.
‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi;
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
205.
‘‘Kadāssu maṃ rathasenī, sannaddhā ussitaddhajā;
Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.
206.
‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
207.
‘‘Kadāssu maṃ soṇṇarathā
Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.
208.
‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Yantaṃ
209.
‘‘Kadāssu maṃ sajjhurathā, sannaddhā ussitaddhajā;
Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.
210.
‘‘Ārūḷhā
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
211.
‘‘Kadāssu maṃ assarathā, sannaddhā ussitaddhajā;
Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.
212.
‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
213.
‘‘Kadāssu
Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.
214.
‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
215.
‘‘Kadāssu maṃ goṇarathā, sannaddhā ussitaddhajā;
Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.
216.
‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
217.
‘‘Kadāssu maṃ ajarathā, sannaddhā ussitaddhajā;
Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.
218.
‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Yantaṃ
219.
‘‘Kadāssu maṃ meṇḍarathā, sannaddhā ussitaddhajā;
Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.
220.
‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
221.
‘‘Kadāssu maṃ migarathā, sannaddhā ussitaddhajā;
Dīpā athopi veyyagghā, sabbālaṅkārabhūsitā.
222.
‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
223.
‘‘Kadāssu maṃ hatthārohā, sabbālaṅkārabhūsitā;
Nīlavammadharā sūrā, tomaraṅkusapāṇino;
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
224.
‘‘Kadāssu
Nīlavammadharā sūrā, illiyācāpadhārino;
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
225.
‘‘Kadāssu
Nīlavammadharā sūrā, cāpahatthā kalāpino;
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
226.
‘‘Kadāssu maṃ dhanuggahā, sabbālaṅkārabhūsitā;
Nīlavammadharā sūrā, cāpahatthā kalāpino;
Yantaṃ
227.
‘‘Kadāssu maṃ rājaputtā, sabbālaṅkārabhūsitā;
Citravammadharā sūrā, kañcanāveḷadhārino;
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
228.
‘‘Kadāssu maṃ ariyagaṇā, vatavantā alaṅkatā;
Haricandanalittaṅgā, kāsikuttamadhārino;
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
229.
‘‘Kadāssu maṃ amaccagaṇā, sabbālaṅkārabhūsitā;
Pītavammadharā sūrā, purato gacchamālino
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
230.
‘‘Kadāssu maṃ sattasatā bhariyā, sabbālaṅkārabhūsitā;
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
231.
‘‘Kadāssu maṃ sattasatā bhariyā, susaññā tanumajjhimā;
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
232.
‘‘Kadāssu maṃ sattasatā bhariyā, assavā piyabhāṇinī;
Yantaṃ maṃ nānuyissanti, taṃ kudāssu bhavissati.
233.
‘‘Kadāhaṃ
Piṇḍikāya carissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
234.
‘‘Kadāhaṃ paṃsukūlānaṃ, ujjhitānaṃ
Saṅghāṭiṃ dhārayissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
235.
‘‘Kadāhaṃ sattāhasammeghe
Piṇḍikāya carissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
236.
‘‘Kadāhaṃ
Anapekkho gamissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
237.
‘‘Kadāhaṃ giriduggesu, pahīnabhayabheravo;
Adutiyo gamissāmi
238.
‘‘Kadāhaṃ vīṇaṃ varujjako
Cittaṃ ujuṃ karissāmi, taṃ kudāssu bhavissati.
239.
‘‘Kadāhaṃ rathakārova, parikantaṃ upāhanaṃ;
Kāmasaññojane checchaṃ
240.
‘‘Tā ca sattasatā bhariyā, sabbālaṅkārabhūsitā;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi.
241.
‘‘Tā ca sattasatā bhariyā, susaññā tanumajjhimā;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi.
242.
‘‘Tā ca sattasatā bhariyā, assavā piyabhāṇinī;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi.
243.
‘‘Tā
Hitvā sampaddavī
244.
‘‘Tā ca sattasatā bhariyā, susaññā tanumajjhimā;
Hitvā sampaddavī rājā, pabbajjāya purakkhato.
245.
‘‘Tā ca sattasatā bhariyā, assavā piyabhāṇinī;
Hitvā sampaddavī rājā, pabbajjāya purakkhato’’.
246.
‘‘Hitvā satapalaṃ kaṃsaṃ, sovaṇṇaṃ satarājikaṃ;
Aggahī mattikaṃ pattaṃ, taṃ dutiyābhisecanaṃ’’.
247.
‘‘Bhesmā
Rajataṃ jātarūpañca, muttā veḷuriyā bahū.
248.
‘‘Maṇayo
Ajinaṃ daṇḍabhaṇḍañca, lohaṃ kāḷāyasaṃ bahū;
Ehi rāja nivattassu, mā tetaṃ vinasā dhanaṃ’’
249.
‘‘Susukhaṃ vata jīvāma, yesaṃ no natthi kiñcanaṃ;
Mithilāya dayhamānāya, na me kiñci adayhatha’’.
250.
‘‘Aṭaviyo
Ehi rāja nivattassu, mā raṭṭhaṃ vinasā idaṃ’’.
251.
‘‘Susukhaṃ vata jīvāma, yesaṃ no natthi kiñcanaṃ;
Raṭṭhe vilumpamānamhi, na
252.
‘‘Susukhaṃ
Pītibhakkhā bhavissāma, devā ābhassarā yathā’’.
253.
‘‘Kimheso mahato ghoso, kā nu gāmeva kīḷiyā
Samaṇa teva
254.
‘‘Mamaṃ ohāya gacchantaṃ, ettheso abhisaṭo jano;
Sīmātikkamanaṃ yantaṃ, munimonassa pattiyā;
Missaṃ nandīhi gacchantaṃ, kiṃ jānamanupucchasi’’.
255.
‘‘Māssu tiṇṇo amaññittha
Atīraṇeyya yamidaṃ
256.
‘‘Ko nu me paripanthassa, mamaṃ evaṃvihārino;
Yo neva diṭṭhe nādiṭṭhe, kāmānamabhipatthaye’’.
257.
‘‘Niddā tandī vijambhitā, aratī bhattasammado;
Āvasanti sarīraṭṭhā, bahū hi paripanthayo’’.
258.
‘‘Kalyāṇaṃ vata maṃ bhavaṃ, brāhmaṇa manusāsati
Brāhmaṇa teva
259.
‘‘Nārado iti me nāmaṃ
Bhoto sakāsamāgacchiṃ, sādhu sabbhi samāgamo.
260.
‘‘Tassa
Yaṃ ūnaṃ
261.
‘‘Pasāraya sannatañca, unnatañca pasāraya
Kammaṃ
262.
‘‘Bahū hatthī ca asse ca, nagare janapadāni ca;
Hitvā janaka pabbajito, kapāle
263.
‘‘Kacci nu te jānapadā, mittāmaccā ca ñātakā;
Dubbhimakaṃsu janaka, kasmā te taṃ aruccatha’’.
264.
‘‘Na
Adhammena jine ñātiṃ, na cāpi ñātayo mamaṃ.
265.
‘‘Disvāna lokavattantaṃ, khajjantaṃ kaddamīkataṃ;
Haññare bajjhare cettha, yattha sanno
Etāhaṃ upamaṃ katvā, bhikkhakosmi migājina’’.
266.
‘‘Ko nu te bhagavā satthā, kassetaṃ vacanaṃ suci;
Na hi kappaṃ vā vijjaṃ vā, paccakkhāya rathesabha;
Samaṇaṃ āhu vattantaṃ, yathā dukkhassatikkamo’’.
267.
‘‘Na migājina jātucche, ahaṃ kañci kudācanaṃ;
Samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vāpi, sakkatvā anupāvisiṃ’’.
268.
‘‘Mahatā cānubhāvena, gacchanto siriyā jalaṃ;
Gīyamānesu gītesu, vajjamānesu vaggusu.
269.
‘‘Tūriyatāḷasaṅghuṭṭhe
Sa migājina maddakkhiṃ, phaliṃ
Haññamānaṃ
270.
‘‘So
Mūlaṃ ambassupāgacchiṃ, phalino nipphalassa ca.
271.
‘‘Phaliṃ
Athekaṃ
272.
‘‘Evameva nūnamhepi
Amittā no vadhissanti, yathā ambo phalī hato.
273.
‘‘Ajinamhi haññate dīpi, nāgo dantehi haññate;
Dhanamhi dhanino hanti, aniketamasanthavaṃ;
Phalī ambo aphalo ca, te satthāro ubho mama’’.
274.
‘‘Sabbo jano pabyādhito, rājā pabbajito iti;
Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā.
275.
‘‘Assāsayitvā janataṃ, ṭhapayitvā paṭicchadaṃ;
Puttaṃ rajje ṭhapetvāna, atha pacchā pabbajissasi’’.
276.
‘‘Cattā
Santi puttā videhānaṃ, dīghāvu raṭṭhavaḍḍhano;
Te rajjaṃ kārayissanti, mithilāyaṃ pajāpati’’.
277.
‘‘Ehi taṃ anusikkhāmi, yaṃ vākyaṃ mama ruccati;
Rajjaṃ tuvaṃ kārayasi
Kāyena vācā manasā, yena gacchasi
278.
‘‘Paradinnakena paraniṭṭhitena, piṇḍena yāpehi sa dhīradhammo’’.
279.
‘‘Yopi
Na tveva piṇḍaṃ luḷitaṃ anariyaṃ, kulaputtarūpo sappuriso na seve;
Tayidaṃ na sādhu tayidaṃ na suṭṭhu, sunakhucchiṭṭhakaṃ janaka bhuñjase tuvaṃ’’.
280.
‘‘Na
Ye keci bhogā idha dhammaladdhā, sabbo so bhakkho anavayoti
281.
‘‘Kumārike upaseniye, niccaṃ niggaḷamaṇḍite;
Kasmā te eko bhujo janati, eko te na janatī bhujo’’.
282.
‘‘Imasmiṃ me samaṇa hatthe, paṭimukkā dunīvarā
Saṅghātā
283.
‘‘Imasmiṃ me samaṇa hatthe, paṭimukko ekanīvaro
So adutiyo na janati, munibhūtova tiṭṭhati.
284.
‘‘Vivādappatto
Tassa te saggakāmassa, ekattamuparocataṃ’’.
285.
‘‘Suṇāsi sīvali kathā
Pesiyā
286.
‘‘Ayaṃ
Tesaṃ tvaṃ ekaṃ gaṇhāhi, ahamekaṃ punāparaṃ.
287.
‘‘Māvaca
‘‘Imameva kathayantā, thūṇaṃ nagarupāgamuṃ.
288.
‘‘Koṭṭhake usukārassa, bhattakāle upaṭṭhite;
Tatrā ca so usukāro, (ekaṃ daṇḍaṃ ujuṃ kataṃ;)
Ekañca cakkhuṃ niggayha, jimhamekena pekkhati’’.
289.
‘‘Evaṃ
Yadekaṃ cakkhuṃ niggayha, jimhamekena pekkhasi’’.
290.
‘‘Dvīhi
Asampatvā paramaṃ
291.
‘‘Ekañca cakkhuṃ niggayha, jimhamekena pekkhato;
Sampatvā paramaṃ liṅgaṃ, ujubhāvāya kappati.
292.
‘‘Vivādappatto
Tassa te saggakāmassa, ekattamuparocataṃ’’.
293.
‘‘Suṇāsi sīvali kathā
Pesiyā maṃ garahittho, dutiyasseva sā gati.
294.
‘‘Ayaṃ dvedhāpatho bhadde, anuciṇṇo pathāvihi;
Tesaṃ tvaṃ ekaṃ gaṇhāhi, ahamekaṃ punāparaṃ.
295.
‘‘Māvaca maṃ tvaṃ pati meti, nāhaṃ bhariyāti vā puna’’;
‘‘Muñjāvesikā
Mahājanakajātakaṃ dutiyaṃ.
540. Suvaṇṇasāmajātakaṃ (3)
296.
‘‘Ko nu maṃ usunā vijjhi, pamattaṃ udahārakaṃ
Khattiyo brāhmaṇo vesso, ko maṃ viddhā nilīyasi.
297.
‘‘Na me maṃsāni khajjāni, cammenattho na vijjati;
Atha kena nu vaṇṇena, viddheyyaṃ maṃ amaññatha.
298.
‘‘Ko vā tvaṃ kassa vā putto, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ;
Puṭṭho me samma akkhāhi, kiṃ maṃ viddhā nilīyasi’’.
299.
‘‘Rājāhamasmi kāsīnaṃ, pīḷiyakkhoti maṃ vidū;
Lobhā raṭṭhaṃ pahitvāna, migamesaṃ carāmahaṃ.
300.
‘‘Issatthe casmi kusalo, daḷhadhammoti vissuto;
Nāgopi me na mucceyya, āgato usupātanaṃ.
301.
‘‘Ko
Pituno attano cāpi, nāmagottaṃ pavedaya’’.
302.
‘‘Nesādaputto bhaddante, sāmo iti maṃ ñātayo;
Āmantayiṃsu jīvantaṃ, svajjevāhaṃ gato
303.
‘‘Viddhosmi puthusallena, savisena yathā migo;
Sakamhi lohite rāja, passa semi paripluto.
304.
‘‘Paṭivāmagataṃ
Āturo tyānupucchāmi, kiṃ maṃ viddhā nilīyasi.
305.
‘‘Ajinamhi haññate dīpi, nāgo dantehi haññate;
Atha kena nu vaṇṇena, viddheyyaṃ maṃ amaññatha’’.
306.
‘‘Migo upaṭṭhito āsi, āgato usupātanaṃ;
Taṃ disvā ubbijī sāma, tena kodho mamāvisi’’.
307.
‘‘Yato sarāmi attānaṃ, yato pattosmi viññutaṃ;
Na maṃ migā uttasanti, araññe sāpadānipi.
308.
‘‘Yato nidhiṃ parihariṃ, yato pattosmi yobbanaṃ;
Na maṃ migā uttasanti, araññe sāpadānipi.
309.
‘‘Bhīrū kimpurisā rāja, pabbate gandhamādane;
Sammodamānā gacchāma, pabbatāni vanāni ca.
310.
(‘‘Na maṃ migā uttasanti, araññe sāpadānipi;)
Atha kena nu vaṇṇena, utrāsanti migā mamaṃ’’
311.
‘‘Na taṃ tasa
Kodhalobhābhibhūtāhaṃ, usuṃ te taṃ avassajiṃ
312.
‘‘Kuto nu sāma āgamma, kassa vā pahito tuvaṃ;
Udahāro nadiṃ gaccha, āgato migasammataṃ’’.
313.
‘‘Andhā
Tesāhaṃ udakāhāro, āgato migasammataṃ.
314.
‘‘Atthi nesaṃ usāmattaṃ, atha sāhassa jīvitaṃ;
Udakassa alābhena
315.
‘‘Na me idaṃ tathā dukkhaṃ, labbhā hi pumunā idaṃ;
Yañca ammaṃ na passāmi, taṃ me dukkhataraṃ ito.
316.
‘‘Na
Yañca tātaṃ na passāmi, taṃ me dukkhataraṃ ito.
317.
‘‘Sā nūna kapaṇā ammā, cirarattāya rucchati
Aḍḍharatteva ratte vā, nadīva avasucchati
318.
‘‘So nūna kapaṇo tāto, cirarattāya rucchati
Aḍḍharatteva ratte vā, nadīva avasucchati
319.
‘‘Uṭṭhānapādacariyāya
Sāma tāta vilapantā, hiṇḍissanti brahāvane.
320.
‘‘Idampi dutiyaṃ sallaṃ, kampeti hadayaṃ mamaṃ;
Yañca andhe na passāmi, maññe hissāmi
321.
‘‘Mā bāḷhaṃ paridevesi, sāma kalyāṇadassana;
Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissaṃ te brahāvane.
322.
‘‘Issatthe casmi kusalo, daḷhadhammoti vissuto;
Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissaṃ te brahāvane.
323.
‘‘Migānaṃ
Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissaṃ te brahāvane.
324.
‘‘Katamaṃ taṃ vanaṃ sāma, yattha mātāpitā tava;
Ahaṃ
325.
‘‘Ayaṃ
Ito gantvā aḍḍhakosaṃ, tattha nesaṃ agārakaṃ;
Yattha mātāpitā mayhaṃ, te bharassu ito gato.
326.
‘‘Namo te kāsirājatthu, namo te kāsivaḍḍhana;
Andhā mātāpitā mayhaṃ, te bharassu brahāvane.
327.
‘‘Añjaliṃ te paggaṇhāmi, kāsirāja namatthu te;
Mātaraṃ pitaraṃ mayhaṃ, vutto vajjāsi vandanaṃ’’.
328.
‘‘Idaṃ vatvāna so sāmo, yuvā kalyāṇadassano;
Mucchito visavegena, visaññī samapajjatha.
329.
‘‘Sa rājā paridevesi, bahuṃ kāruññasañhitaṃ;
Ajarāmarohaṃ āsiṃ, ajjetaṃ ñāmi
Sāmaṃ kālaṅkataṃ disvā, natthi maccussa nāgamo.
330.
‘‘Yassu
Svajjevaṃ gate kāle, na kiñci mabhibhāsati.
331.
‘‘Nirayaṃ nūna gacchāmi, ettha me natthi saṃsayo;
Tadā hi pakataṃ pāpaṃ, cirarattāya kibbisaṃ.
332.
‘‘Bhavanti tassa vattāro, gāme kibbisakārako;
Araññe nimmanussamhi, ko maṃ vattumarahati.
333.
‘‘Sārayanti hi kammāni, gāme saṃgaccha māṇavā;
Araññe
334.
‘‘Sā devatā antarahitā, pabbate gandhamādane;
Raññova anukampāya, imā gāthā abhāsatha.
335.
‘‘Āguṃ kira mahārāja, akari
Adūsakā pitāputtā, tayo ekūsunā hatā.
336.
‘‘Ehi taṃ anusikkhāmi, yathā te sugatī siyā;
Dhammenandhe vane posa, maññehaṃ sugatī tayā.
337.
‘‘Sa
Udakakumbhamādāya, pakkāmi dakkhiṇāmukho.
338.
‘‘Kassa nu eso padasaddo, manussasseva āgato;
Neso sāmassa nigghoso, ko nu tvamasi mārisa.
339.
‘‘Santañhi sāmo vajati, santaṃ pādāni neyati
Neso sāmassa nigghoso, ko nu tvamasi mārisa’’.
340.
‘‘Rājāhamasmi kāsīnaṃ, pīḷiyakkhoti maṃ vidū;
Lobhā raṭṭhaṃ pahitvāna, migamesaṃ carāmahaṃ.
341.
‘‘Issatthe casmi kusalo, daḷhadhammoti vissuto;
Nāgopi me na mucceyya, āgato usupātanaṃ’’.
342.
‘‘Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ;
Issarosi anuppatto, yaṃ idhatthi pavedaya.
343.
‘‘Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo;
Phalāni
344.
‘‘Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā;
Tato piva mahārāja, sace tvaṃ abhikaṅkhasi’’.
345.
‘‘Nālaṃ
Anandhassevayaṃ sammā, nivāpo mayha khāyati’’.
346.
‘‘Daharo yuvā nātibrahā, sāmo kalyāṇadassano;
Dīghassa kesā asitā, atho sūnagga
347.
‘‘So have phalamāharitvā, ito ādāya
Nadiṃ gato udahāro, maññe na dūramāgato’’.
348.
‘‘Ahaṃ taṃ avadhiṃ sāmaṃ, yo tuyhaṃ paricārako;
Yaṃ kumāraṃ pavedetha, sāmaṃ kalyāṇadassanaṃ.
349.
‘‘Dīghassa kesā asitā, atho sūnaggavellitā;
Tesu lohitalittesu, seti sāmo mayā hato’’.
350.
‘‘Kena
Hato sāmoti sutvāna, hadayaṃ me pavedhati.
351.
‘‘Assatthasseva taruṇaṃ, pavāḷaṃ māluteritaṃ;
Hato sāmoti sutvāna, hadayaṃ me pavedhati’’.
352.
‘‘Pārike kāsirājāyaṃ, so sāmaṃ migasammate;
Kodhasā usunā vijjhi, tassa mā pāpamicchimhā’’.
353.
‘‘Kicchā laddho piyo putto, yo andhe abharī vane;
Taṃ
354.
‘‘Kicchā laddho piyo putto, yo andhe abharī vane;
Taṃ ekaputtaṃ ghātimhi, akkodhaṃ āhu paṇḍitā’’.
355.
‘‘Mā bāḷhaṃ paridevetha, hato sāmoti vādinā;
Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissāmi brahāvane.
356.
‘‘Issatthe casmi kusalo, daḷhadhammoti vissuto;
Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissāmi brahāvane.
357.
‘‘Migānaṃ vighāsamanvesaṃ, vanamūlaphalāni ca;
Ahaṃ kammakaro hutvā, bharissāmi brahāvane’’.
358.
‘‘Nesa dhammo mahārāja, netaṃ amhesu kappati;
Rājā tvamasi amhākaṃ, pāde vandāma te mayaṃ’’.
359.
‘‘Dhammaṃ nesāda bhaṇatha, katā apacitī tayā;
Pitā tvamasi
360.
‘‘Namo
Añjaliṃ te paggaṇhāma, yāva sāmānupāpaya.
361.
‘‘Tassa pāde samajjantā
Saṃsumbhamānā attānaṃ, kālamāgamayāmase’’.
362.
‘‘Brahā vāḷamigākiṇṇaṃ, ākāsantaṃva dissati;
Yattha sāmo hato seti, candova patito chamā.
363.
‘‘Brahā
Yattha sāmo hato seti, sūriyova patito chamā.
364.
‘‘Brahā vāḷamigākiṇṇaṃ, ākāsantaṃva dissati;
Yattha sāmo hato seti, paṃsunā patikuntito
365.
‘‘Brahā vāḷamigākiṇṇaṃ, ākāsantaṃva dissati;
Yattha sāmo hato seti, idheva vasathassame’’.
366.
‘‘Yadi tattha sahassāni, satāni niyutāni
Nevamhākaṃ bhayaṃ koci, vane vāḷesu vijjati’’.
367.
‘‘Tato andhānamādāya, kāsirājā brahāvane;
Hatthe gahetvā pakkāmi, yattha sāmo hato ahu.
368.
‘‘Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ;
Apaviddhaṃ brahāraññe, candaṃva patitaṃ chamā.
369.
‘‘Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ;
Apaviddhaṃ brahāraññe, sūriyaṃva patitaṃ chamā.
370.
‘‘Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ;
Apaviddhaṃ brahāraññe, kalūnaṃ
371.
‘‘Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, adhammo kira bho iti.
372.
‘‘Bāḷhaṃ kho tvaṃ pamattosi, sāma kalyāṇadassana;
Yo ajjevaṃ
373.
‘‘Bāḷhaṃ
Yo ajjevaṃ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi.
374.
‘‘Bāḷhaṃ kho tvaṃ pakuddhosi, sāma kalyāṇadassana;
Yo ajjevaṃ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi.
375.
‘‘Bāḷhaṃ
Yo ajjevaṃ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi.
376.
‘‘Bāḷhaṃ
Yo ajjevaṃ gate kāle, na kiñci mabhibhāsasi.
377.
‘‘Jaṭaṃ valinaṃ paṃsugataṃ
Sāmo ayaṃ kālaṅkato, andhānaṃ paricārako.
378.
‘‘Ko me sammajjamādāya
Sāmo ayaṃ kālaṅkato, andhānaṃ paricārako.
379.
‘‘Ko dāni nhāpayissati, sītenuṇhodakena ca;
Sāmo ayaṃ kālaṅkato, andhānaṃ paricārako.
380.
‘‘Ko dāni bhojayissati, vanamūlaphalāni ca;
Sāmo ayaṃ kālaṅkato, andhānaṃ paricārako’’.
381.
‘‘Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ;
Aṭṭitā puttasokena, mātā saccaṃ abhāsatha.
382.
‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, dhammacārī pure ahu;
Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.
383.
‘‘Yena
Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.
384.
‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, saccavādī pure ahu;
Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.
385.
‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, mātāpettibharo
Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.
386.
‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, kule jeṭṭhāpacāyiko;
Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.
387.
‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, pāṇā piyataro mama;
Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.
388.
‘‘Yaṃ
Sabbena tena kusalena, visaṃ sāmassa haññatu’’.
389.
‘‘Disvāna patitaṃ sāmaṃ, puttakaṃ paṃsukunthitaṃ;
Aṭṭito puttasokena, pitā saccaṃ abhāsatha.
390.
‘‘Yena
Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.
391.
‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, brahmacārī pure ahu;
Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.
392.
‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, saccavādī pure ahu;
Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.
393.
‘‘Yena
Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.
394.
‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, kule jeṭṭhāpacāyiko;
Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.
395.
‘‘Yena saccenayaṃ sāmo, pāṇā piyataro mama;
Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.
396.
‘‘Yaṃ kiñcitthi
Sabbena tena kusalena, visaṃ sāmassa haññatu.
397.
‘‘Sā devatā antarahitā, pabbate gandhamādane;
Sāmassa anukampāya, imaṃ saccaṃ abhāsatha.
398.
‘‘Pabbatyāhaṃ gandhamādane, cirarattanivāsinī
Na me piyataro koci, añño sāmena
Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu.
399.
‘‘Sabbe vanā gandhamayā, pabbate gandhamādane;
Etena saccavajjena, visaṃ sāmassa haññatu’’.
400.
Tesaṃ
Khippaṃ sāmo samuṭṭhāsi, yuvā kalyāṇadassano.
401.
‘‘Sāmohamasmi bhaddaṃ vo
Mā bāḷhaṃ paridevetha, mañjunābhivadetha maṃ’’.
402.
‘‘Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ;
Issarosi
403.
‘‘Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo;
Phalāni khuddakappāni, bhuñja rāja varaṃ varaṃ.
404.
‘‘Atthi
Tato piva mahārāja, sace tvaṃ abhikaṅkhasi’’.
405.
‘‘Sammuyhāmi pamuyhāmi, sabbā muyhanti me disā;
Petaṃ taṃ sāmamaddakkhiṃ, ko nu tvaṃ sāma jīvasi’’.
406.
‘‘Api jīvaṃ mahārāja, purisaṃ gāḷhavedanaṃ;
Upanītamanasaṅkappaṃ, jīvantaṃ maññate mataṃ.
407.
‘‘Api jīvaṃ mahārāja, purisaṃ gāḷhavedanaṃ;
Taṃ nirodhagataṃ santaṃ, jīvantaṃ maññate mataṃ.
408.
‘‘Yo mātaraṃ pitaraṃ vā, macco dhammena posati;
Devāpi naṃ tikicchanti, mātāpettibharaṃ naraṃ.
409.
‘‘Yo mātaraṃ pitaraṃ vā, macco dhammena posati;
Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodati’’.
410.
‘‘Esa bhiyyo pamuyhāmi, sabbā muyhanti me disā;
Saraṇaṃ taṃ sāma gacchāmi
411.
‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya;
Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.
412.
‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, puttadāresu khattiya;
Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.
413.
‘‘Dhammaṃ
Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.
414.
‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, vāhanesu balesu ca;
Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.
415.
‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, gāmesu nigamesu ca;
Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.
416.
‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, raṭṭhesu janapadesu ca;
Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.
417.
‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, samaṇabrāhmaṇesu ca;
Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.
418.
‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, migapakkhīsu khattiya;
Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.
419.
‘‘Dhammaṃ
Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.
420.
‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, saindā devā sabrahmakā;
Suciṇṇena divaṃ pattā, mā dhammaṃ rāja pāmado’’ti.
Suvaṇṇasāmajātakaṃ
541. Nimijātakaṃ (4)
421.
‘‘Accheraṃ
Yadā ahu nimirājā, paṇḍito kusalatthiko.
422.
‘‘Rājā sabbavidehānaṃ, adā dānaṃ arindamo;
Tassa taṃ dadato dānaṃ, saṅkappo udapajjatha;
Dānaṃ vā brahmacariyaṃ vā, katamaṃ su mahapphalaṃ.
423.
Tassa saṅkappamaññāya, maghavā devakuñjaro;
Sahassanetto pāturahu, vaṇṇena vihanaṃ
424.
Salomahaṭṭho
‘‘Devatā nusi gandhabbo, adu sakko purindado.
425.
‘‘Na ca me tādiso vaṇṇo, diṭṭho vā yadi vā suto;
426.
Salomahaṭṭhaṃ ñatvāna, vāsavo avacā nimiṃ;
‘‘Sakkohamasmi devindo, āgatosmi tavantike;
Alomahaṭṭho manujinda, puccha pañhaṃ yamicchasi’’.
427.
So ca tena katokāso, vāsavaṃ avacā nimi;
‘‘Pucchāmi taṃ mahārāja
Dānaṃ vā brahmacariyaṃ vā, katamaṃ su mahapphalaṃ’’.
428.
So puṭṭho naradevena, vāsavo avacā nimiṃ;
‘‘Vipākaṃ brahmacariyassa, jānaṃ akkhāsijānato.
429.
‘‘Hīnena
Majjhimena ca devattaṃ, uttamena visujjhati.
430.
‘‘Na
Ye kāye upapajjanti, anāgārā tapassino.
431.
‘‘Dudīpo
Usindaro
432.
‘‘Ete caññe ca rājāno, khattiyā brāhmaṇā bahū;
Puthuyaññaṃ yajitvāna, petattaṃ
433.
‘‘Atha yīme
Sattisayo yāmahanu, somayāmo
434.
‘‘Samuddo māgho bharato ca, isi kālapurakkhato
Aṅgīraso kassapo ca, kisavaccho akatti
435.
‘‘Uttarena
Naḷaggivaṇṇā jotanti, sadā kañcanapabbatā.
436.
‘‘Parūḷhakacchā tagarā, rūḷhakacchā vanā nagā;
Tatrāsuṃ dasasahassā, porāṇā isayo pure.
437.
‘‘Ahaṃ
Anuttaraṃ vataṃ katvā, pakiracārī samāhite.
438.
‘‘Jātimantaṃ ajaccañca, ahaṃ ujugataṃ naraṃ;
Ativelaṃ namassissaṃ, kammabandhū hi māṇavā
439.
‘‘Sabbe vaṇṇā adhammaṭṭhā, patanti nirayaṃ adho;
Sabbe vaṇṇā visujjhanti, caritvā dhammamuttamaṃ’’.
440.
Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;
Vedehamanusāsitvā, saggakāyaṃ apakkami.
441.
‘‘Imaṃ bhonto nisāmetha, yāvantettha samāgatā;
Dhammikānaṃ manussānaṃ, vaṇṇaṃ uccāvacaṃ bahuṃ.
442.
‘‘Yathā ayaṃ nimirājā, paṇḍito kusalatthiko;
Rājā sabbavidehānaṃ, adā dānaṃ arindamo.
443.
‘‘Tassa taṃ dadato dānaṃ, saṅkappo udapajjatha;
Dānaṃ vā brahmacariyaṃ vā, katamaṃ su mahapphalaṃ’’.
444.
Abbhuto vata lokasmiṃ, uppajji lomahaṃsano;
Dibbo ratho pāturahu, vedehassa yasassino.
445.
Devaputto
Nimantayittha rājānaṃ, vedehaṃ mithilaggahaṃ.
446.
‘‘Ehimaṃ rathamāruyha, rājaseṭṭha disampati;
Devā dassanakāmā te, tāvatiṃsā saindakā;
Saramānā
447.
Tato
Āsanā vuṭṭhahitvāna, pamukho rathamāruhi.
448.
Abhirūḷhaṃ rathaṃ dibbaṃ, mātali etadabravi;
‘‘Kena taṃ nemi maggena, rājaseṭṭha disampati;
Yena vā pāpakammantā, puññakammā ca ye narā’’.
449.
‘‘Ubhayeneva maṃ nehi, mātali devasārathi;
Yena vā pāpakammantā, puññakammā ca ye narā’’.
450.
‘‘Kena taṃ paṭhamaṃ nemi, rājaseṭṭha disampati;
Yena vā pāpakammantā, puññakammā ca ye narā’’.
451.
‘‘Niraye
Ṭhānāni luddakammānaṃ, dussīlānañca yā gati’’.
452.
Dassesi mātali rañño, duggaṃ vetaraṇiṃ nadiṃ;
Kuthitaṃ khārasaṃyuttaṃ, tattaṃ aggisikhūpamaṃ
453.
Nimī have mātalimajjhabhāsatha
‘‘Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā vetaraṇiṃ patanti’’.
454.
Tassa
Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
455.
‘‘Ye dubbale balavantā jīvaloke, hiṃsanti rosanti supāpadhammā;
Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā vetaraṇiṃ patanti’’.
456.
‘‘Sāmā
Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme jane kākolasaṅghā adanti’’.
457.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
458.
‘‘Ye
Hiṃsanti rosanti supāpadhammā, te luddakammā pasavetva pāpaṃ;
Teme jane kākolasaṅghā adanti’’.
459.
‘‘Sajotibhūtā pathaviṃ kamanti, tattehi
Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā khandhahatā sayanti’’.
460.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
461.
‘‘Ye jīvalokasmi supāpadhammino, narañca nāriñca apāpadhammaṃ;
Hiṃsanti rosanti supāpadhammā
Teme janā khandhahatā sayanti’’.
462.
‘‘Aṅgārakāsuṃ
Bhayañhi maṃ vidanti sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā aṅgārakāsuṃ phuṇanti’’.
463.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
464.
‘‘Ye
Te jāpayitvā janataṃ janinda, te luddakammā pasavetva pāpaṃ;
Teme janā aṅgārakāsuṃ phuṇanti’’.
465.
‘‘Sajotibhūtā jalitā padittā, padissati mahatī lohakumbhī;
Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā avaṃsirā lohakumbhiṃ patanti’’.
466.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
467.
‘‘Ye sīlavantaṃ
Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā avaṃsirā lohakumbhiṃ patanti’’.
468.
‘‘Luñcanti
Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi
Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā luttasirā sayanti’’.
469.
Tassa
Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
470.
‘‘Ye jīvalokasmi supāpadhammino, pakkhī gahetvāna viheṭhayanti te;
Viheṭhayitvā sakuṇaṃ janinda, te luddakāmā pasavetva pāpaṃ;
Teme janā luttasirā sayanti.
471.
‘‘Pahūtatoyā anigādhakūlā
Ghammābhitattā manujā pivanti, pītañca
472.
‘‘Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, pītañca tesaṃ bhusa hoti pāni’’.
473.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ
474.
‘‘Ye suddhadhaññaṃ palāsena missaṃ, asuddhakammā kayino dadanti;
Ghammābhitattāna pipāsitānaṃ, pītañca tesaṃ bhusa hoti pāni’’.
475.
‘‘Usūhi
Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā sattihatā sayanti’’.
476.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
477.
‘‘Ye jīvalokasmi asādhukammino, adinnamādāya karonti jīvikaṃ;
Dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ, ajeḷakañcāpi pasuṃ mahiṃsaṃ
Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā sattihatā sayanti’’.
478.
‘‘Gīvāya baddhā kissa ime puneke, aññe
Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā bilakatā sayanti’’.
479.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
480.
‘‘Orabbhikā sūkarikā ca macchikā, pasuṃ mahiṃsañca ajeḷakañca;
Hantvāna sūnesu pasārayiṃsu, te luddakammā pasavetva pāpaṃ;
Teme janā bilakatā sayanti.
481.
‘‘Rahado
Khudāparetā manujā adanti, bhayañhi maṃ vindati sūta disvā;
Pucchāmi taṃ mātali devasārathi, ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ;
Yeme janā muttakarīsabhakkhā’’.
482.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ
483.
‘‘Ye kecime kāraṇikā virosakā, paresaṃ hiṃsāya sadā niviṭṭhā;
Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, mittadduno mīḷhamadanti bālā.
484.
‘‘Rahado ayaṃ lohitapubbapūro, duggandharūpo asuci pūti vāti;
Ghammābhitattā manujā pivanti, bhayañhi maṃ vindati sūta disvā;
Pucchāmi taṃ mātali devasārathi, ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ;
Yeme janā lohitapubbabhakkhā’’.
485.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
486.
‘‘Ye mātaraṃ vā pitaraṃ vā jīvaloke
Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā lohitapubbabhakkhā’’.
487.
‘‘Jivhañca
Phandanti
488.
‘‘Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā vaṅkaghastā sayanti’’.
489.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
490.
‘‘Ye keci sandhānagatā
Kuṭena kuṭaṃ dhanalobhahetu, channaṃ yathā vāricaraṃ vadhāya.
491.
‘‘Na hi kūṭakārissa bhavanti tāṇā, sakehi kammehi purakkhatassa;
Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā vaṅkaghastā sayanti’’.
492.
‘‘Nārī imā samparibhinnagattā, paggayha kandanti bhuje dujaccā;
Sammakkhitā
Tā
493.
‘‘Bhayañhi
Imā nu nāriyo kimakaṃsu pāpaṃ, yā bhūmibhāgasmiṃ sadā nikhātā;
Khandhātivattanti sajotibhūtā’’.
494.
Tassa
Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
495.
‘‘Kolitthiyāyo
Tā dittarūpā
Tā jīvalokasmiṃ ramāpayitvā, khandhātivattanti sajotibhūtā.
496.
‘‘Pāde gahetvā kissa ime puneke, avaṃsirā narake pātayanti;
Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ime
497.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
498.
‘‘Ye jīvalokasmi asādhukammino, parassa dārāni atikkamanti;
Te tādisā uttamabhaṇḍathenā, teme janā avaṃsirā narake pātayanti.
499.
‘‘Te vassapūgāni bahūni tattha, nirayesu dukkhaṃ vedanaṃ vedayanti;
Na hi pāpakārissa
Te luddakammā pasavetva pāpaṃ, teme janā avaṃsirā narake pātayanti’’.
500.
‘‘Uccāvacāme
Bhayañhi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ime nu maccā kimakaṃsu pāpaṃ, yeme janā adhimattā dukkhā tibbā;
Kharā
501.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ pāpakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
502.
‘‘Ye jīvalokasmi supāpadiṭṭhino, vissāsakammāni karonti mohā;
Parañca diṭṭhīsu samādapenti, te pāpadiṭṭhiṃ
Teme janā adhimattā dukkhā tibbā, kharā kaṭukā vedanā vedayanti.
503.
‘‘Viditā te mahārāja, āvāsā pāpakamminaṃ;
Ṭhānāni luddakammānaṃ, dussīlānañca yā gati;
Uyyāhi dāni rājīsi, devarājassa santike’’.
504.
‘‘Pañcathūpaṃ
Tatthacchati nārī mahānubhāvā, uccāvacaṃ iddhi vikubbamānā.
505.
‘‘Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ayaṃ nu nārī kimakāsi sādhuṃ, yā modati saggapattā vimāne’’.
506.
Tassa
Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
507.
‘‘Yadi
Sā pattakāle
Saṃyamā saṃvibhāgā ca, sā vimānasmi modati.
508.
‘‘Daddallamānā ābhenti
Tattha yakkho mahiddhiko, sabbābharaṇabhūsito;
Samantā anupariyāti, nārīgaṇapurakkhato.
509.
‘‘Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ayaṃ nu macco kimakāsi sādhuṃ, yo modati saggapatto vimāne’’.
510.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
511.
‘‘Soṇadinno gahapati, esa dānapatī ahu;
Esa pabbajituddissa, vihāre satta kārayi.
512.
‘‘Sakkaccaṃ te upaṭṭhāsi, bhikkhavo tattha vāsike;
Acchādanañca bhattañca, senāsanaṃ padīpiyaṃ.
Adāsi
513.
‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca
Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāhitaṃ.
514.
‘‘Uposathaṃ upavasī, sadā sīlesu saṃvuto;
Saṃyamā saṃvibhāgā ca, so vimānasmi modati.
515.
‘‘Pabhāsati midaṃ byamhaṃ, phalikāsu sunimmitaṃ;
Nārīvaragaṇākiṇṇaṃ, kūṭāgāravarocitaṃ;
Upetaṃ annapānehi, naccagītehi cūbhayaṃ.
516.
‘‘Vittī
Ime nu maccā kimakaṃsu sādhuṃ, ye modare saggapattā vimāne’’.
517.
Tassa
Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
518.
‘‘Yā kāci nāriyo idha jīvaloke, sīlavantiyo upāsikā;
Dāne ratā niccaṃ pasannacittā, sacce ṭhitā uposathe appamattā;
Saṃyamā saṃvibhāgā ca, tā vimānasmi modare.
519.
‘‘Pabhāsati midaṃ byamhaṃ, veḷuriyāsu nimmitaṃ;
Upetaṃ
520.
‘‘Āḷambarā mudiṅgā ca, naccagītā suvāditā;
Dibbā saddā niccharanti, savanīyā manoramā.
521.
‘‘Nāhaṃ evaṃgataṃ jātu
Saddaṃ samabhijānāmi, diṭṭhaṃ vā yadi vā sutaṃ.
522.
‘‘Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ime nu maccā kimakaṃsu sādhuṃ, ye modare saggapattā vimāne’’.
523.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
524.
‘‘Ye keci maccā idha jīvaloke, sīlavantā
Ārāme udapāne ca, papā saṅkamanāni ca;
Arahante sītibhūte
525.
‘‘Cīvaraṃ
Adaṃsu ujubhūtesu, vippasannena cetasā.
526.
‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāhitaṃ.
527.
‘‘Uposathaṃ upavasuṃ, sadā sīlesu saṃvutā;
Saṃyamā saṃvibhāgā ca, te vimānasmi modare.
528.
‘‘Pabhāsati
Nārīvaragaṇākiṇṇaṃ, kūṭāgāravarocitaṃ.
529.
‘‘Upetaṃ annapānehi, naccagītehi cūbhayaṃ;
Najjo cānupariyāti, nānāpupphadumāyutā.
530.
‘‘Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ayaṃ nu macco kimakāsi sādhuṃ, yo modatī saggapatto vimāne’’.
531.
Tassa
Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
532.
‘‘Mithilāyaṃ gahapati, esa dānapatī ahu;
Ārāme udapāne ca, papā saṅkamanāni ca;
Arahante sītibhūte, sakkaccaṃ paṭipādayi.
533.
‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;
Adāsi ujubhūtesu, vippasannena cetasā.
534.
‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāhitaṃ.
535.
‘‘Uposathaṃ upavasī, sadā sīlesu saṃvuto;
Saṃyamā saṃvibhāgā ca, so vimānasmi modati’’.
536.
‘‘Pabhāsati midaṃ byamhaṃ, phalikāsu sunimmitaṃ
Nārīvaragaṇākiṇṇaṃ
537.
‘‘Upetaṃ
Najjo cānupariyāti, nānāpupphadumāyutā.
538.
‘‘Rājāyatanā kapitthā ca, ambā sālā ca jambuyo;
Tindukā ca piyālā ca, dumā niccaphalā bahū.
539.
‘‘Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ayaṃ nu macco kimakāsi sādhuṃ, yo modatī saggapatto vimāne’’.
540.
‘‘Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
541.
‘‘Mithilāyaṃ gahapati, esa dānapatī ahu;
Ārāme udapāne ca, papā saṅkamanāni ca;
Arahante sītibhūte, sakkaccaṃ paṭipādayi.
542.
‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;
Adāsi ujubhūtesu, vippasannena cetasā.
543.
‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāhitaṃ.
544.
‘‘Uposathaṃ upavasī, sadā sīlesu saṃvuto;
Saṃyamā saṃvibhāgā ca, so vimānasmi modati’’.
545.
‘‘Pabhāsati
Upetaṃ bhūmibhāgehi, vibhattaṃ bhāgaso mitaṃ.
546.
‘‘Āḷambarā mudiṅgā ca, naccagītā suvāditā;
Dibyā saddā niccharanti, savanīyā manoramā.
547.
‘‘Nāhaṃ evaṃgataṃ jātu
Saddaṃ samabhijānāmi, diṭṭhaṃ vā yadi vā sutaṃ.
548.
‘‘Vittī
Ayaṃ nu macco kimakāsi sādhuṃ, yo modati saggapatto vimāne’’.
549.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
550.
‘‘Bārāṇasiyaṃ gahapati, esa dānapatī ahu;
Ārāme udapāne ca, papā saṅkamanāni ca;
Arahante sītibhūte, sakkaccaṃ paṭipādayi.
551.
‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;
Adāsi ujubhūtesu, vippasannena cetasā.
552.
‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;
Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāhitaṃ.
553.
‘‘Uposathaṃ upavasī, sadāsīlesu saṃvuto;
Saṃyamā
554.
‘‘Yathā udayamādicco, hoti lohitako mahā;
Tathūpamaṃ idaṃ byamhaṃ, jātarūpassa nimmitaṃ.
555.
‘‘Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Ayaṃ nu macco kimakāsi sādhuṃ, yo modatī saggapatto vimāne’’.
556.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
557.
‘‘Sāvatthiyaṃ gahapati, esa dānapatī ahu;
Ārāme udapāne ca, papā saṅkamanāni ca;
Arahante sītibhūte, sakkaccaṃ paṭipādayi.
558.
‘‘Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ;
Adāsi ujubhūtesu, vippasannena cetasā.
559.
‘‘Cātuddasiṃ
Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāhitaṃ.
560.
‘‘Uposathaṃ upavasī, sadā sīlesu saṃvuto;
Saṃyamā saṃvibhāgā ca, so vimānasmi modati.
561.
‘‘Vehāyasā me bahukā, jātarūpassa nimmitā;
Daddallamānā ābhenti, vijjuvabbhaghanantare.
562.
‘‘Vittī
Ime nu maccā kimakaṃsu sādhuṃ, ye modare saggapattā vimāne’’.
563.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
564.
‘‘Saddhāya suniviṭṭhāya, saddhamme suppavedite;
Akaṃsu satthu vacanaṃ, sammāsambuddhasāsane
Tesaṃ etāni ṭhānāni, yāni tvaṃ rāja passasi.
565.
‘‘Viditā te mahārāja, āvāsā pāpakamminaṃ;
Atho kalyāṇakammānaṃ, ṭhānāni viditāni te;
Uyyāhi dāni rājīsi, devarājassa santike’’.
566.
‘‘Sahassayuttaṃ hayavāhiṃ, dibbayānamadhiṭṭhito;
Yāyamāno mahārājā, addā sīdantare nage;
Disvānāmantayī sūtaṃ, ‘‘ime ke nāma pabbatā’’.
567.
Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato
568.
‘‘Sudassano karavīko, īsadharo
Nemindharo vinatako, assakaṇṇo girī brahā.
569.
‘‘Ete
Mahārājānamāvāsā
570.
‘‘Anekarūpaṃ ruciraṃ, nānācitraṃ pakāsati;
Ākiṇṇaṃ indasadisehi, byaggheheva surakkhitaṃ
571.
‘‘Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Imaṃ nu dvāraṃ kimabhaññamāhu
572.
Tassa
Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
573.
‘‘Citrakūṭoti yaṃ āhu, devarājapavesanaṃ;
Sudassanassa girino, dvārañhetaṃ pakāsati.
574.
‘‘Anekarūpaṃ ruciraṃ, nānācitraṃ pakāsati;
Ākiṇṇaṃ indasadisehi, byaggheheva surakkhitaṃ;
Pavisetena rājīsi, arajaṃ bhūmimakkama’’.
575.
‘‘Sahassayuttaṃ hayavāhiṃ, dibbayānamadhiṭṭhito;
Yāyamāno mahārājā, addā devasabhaṃ idaṃ.
576.
‘‘Yathā sarade ākāse
Tathūpamaṃ idaṃ byamhaṃ, veḷuriyāsu nimmitaṃ.
577.
‘‘Vittī hi maṃ vindati sūta disvā, pucchāmi taṃ mātali devasārathi;
Imaṃ
578.
Tassa puṭṭho viyākāsi, mātali devasārathi;
Vipākaṃ puññakammānaṃ, jānaṃ akkhāsijānato.
579.
‘‘Sudhammā
Veḷuriyārucirā citrā, dhārayanti sunimmitā.
580.
‘‘Aṭṭhaṃsā sukatā thambhā, sabbe veḷuriyāmayā;
Yattha devā tāvatiṃsā, sabbe indapurohitā.
581.
‘‘Atthaṃ devamanussānaṃ, cintayantā samacchare;
Pavisetena rājīsi, devānaṃ anumodanaṃ’’.
582.
‘‘Taṃ devā paṭinandiṃsu, disvā rājānamāgataṃ;
‘‘Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ;
Nisīda dāni rājīsi, devarājassa santike’’.
583.
‘‘Sakkopi paṭinandittha
Nimantayittha
584.
‘‘Sādhu khosi anuppatto, āvāsaṃ vasavattinaṃ;
Vasa devesu rājīsi, sabbakāmasamiddhisu;
Tāvatiṃsesu devesu, bhuñja kāme amānuse’’.
585.
‘‘Yathā
Evaṃsampadamevetaṃ, yaṃ parato dānapaccayā.
586.
‘‘Na cāhametamicchāmi, yaṃ parato dānapaccayā;
Sayaṃkatāni
587.
‘‘Sohaṃ gantvā manussesu, kāhāmi kusalaṃ bahuṃ;
Dānena samacariyāya, saṃyamena damena ca;
Yaṃ katvā sukhito hoti, na ca pacchānutappati’’.
588.
‘‘Bahūpakāro no bhavaṃ, mātali devasārathi;
Yo me kalyāṇakammānaṃ, pāpānaṃ paṭidassayi’’
589.
‘‘Idaṃ vatvā nimirājā, vedeho mithilaggaho;
Puthuyaññaṃ yajitvāna, saṃyamaṃ ajjhupāgamī’’ti.
Nimijātakaṃ
542. Umaṅgajātakaṃ (5)
590.
‘‘Pañcālo
Sāyaṃ pañcāliyā senā, appameyyā mahosadha.
591.
‘‘Vīthimatī
Ohārinī saddavatī, bherisaṅkhappabodhanā.
592.
‘‘Lohavijjā alaṅkārā, dhajinī vāmarohinī;
Sippiyehi susampannā, sūrehi suppatiṭṭhitā.
593.
‘‘Dasettha paṇḍitā āhu, bhūripaññā rahogamā
Mātā ekādasī rañño, pañcāliyaṃ pasāsati.
594.
‘‘Athetthekasataṃ
Acchinnaraṭṭhā byathitā, pañcāliyaṃ
595.
‘‘Yaṃvadā-takkarā rañño, akāmā piyabhāṇino;
Pañcālamanuyāyanti, akāmā vasino gatā.
596.
‘‘Tāya senāya mithilā, tisandhiparivāritā;
Rājadhānī videhānaṃ, samantā parikhaññati.
597.
‘‘Uddhaṃ
Mahosadha vijānāhi, kathaṃ mokkho bhavissati’’.
598.
‘‘Pāde deva pasārehi, bhuñja kāme ramassu ca;
Hitvā pañcāliyaṃ senaṃ, brahmadatto palāyiti’’
599.
‘‘Rājā santhavakāmo te, ratanāni pavecchati;
Āgacchantu ito
600.
‘‘Bhāsantu mudukā vācā, yā vācā paṭinanditā;
Pañcālo ca videho ca
601.
‘‘Kathaṃ nu kevaṭṭa mahosadhena, samāgamo āsi tadiṅgha brūhi;
Kacci te paṭinijjhatto, kacci tuṭṭho mahosadho’’.
602.
‘‘Anariyarūpo
Yathā mūgo ca badhiro ca, na kiñcitthaṃ abhāsatha’’
603.
‘‘Addhā
Tathā hi kāyo mama sampavedhati, hitvā sayaṃ ko parahatthamessati’’.
604.
‘‘Channañhi ekāva matī sameti, ye paṇḍitā uttamabhūripattā;
Yānaṃ ayānaṃ atha vāpi ṭhānaṃ, mahosadha tvampi matiṃ karohi’’.
605.
‘‘Jānāsi kho rāja mahānubhāvo, mahabbalo cūḷanibrahmadatto;
Rājā ca taṃ icchati māraṇatthaṃ
606.
‘‘Yathāpi maccho baḷisaṃ, vaṅkaṃ maṃsena chāditaṃ;
Āmagiddho na jānāti, maccho maraṇamattano.
607.
‘‘Evameva tuvaṃ rāja, cūḷaneyyassa dhītaraṃ;
Kāmagiddho na jānāsi, macchova maraṇamattano.
608.
‘‘Sace gacchasi pañcālaṃ, khippamattaṃ jahissati;
Migaṃ panthānubandhaṃva
609.
‘‘Mayameva bālamhase eḷamūgā, ye uttamatthāni tayī lapimhā;
Kimeva
610.
‘‘Imaṃ gale gahetvāna, nāsetha vijitā mama;
Yo me ratanalābhassa, antarāyāya bhāsati’’.
611.
‘‘Tato
Atha āmantayī dūtaṃ, mādharaṃ
612.
‘‘Ehi
Atthi pañcālarājassa, sāḷikā sayanapālikā.
613.
‘Taṃ bandhanena
Sā tesaṃ sabbaṃ jānāti, rañño ca kosiyassa ca.
614.
‘‘‘Āmo’ti so paṭissutvā, mādharo suvapaṇḍito;
Agamāsi haritapakkho
615.
‘‘Tato ca kho so gantvāna, mādharo suvapaṇḍito;
Athāmantayi sugharaṃ, sāḷikaṃ mañjubhāṇikaṃ.
616.
‘Kacci te sughare khamanīyaṃ, kacci vesse anāmayaṃ;
Kacci te madhunā lājā, labbhate sughare tuvaṃ’
617.
‘Kusalañceva me samma, atho samma anāmayaṃ;
Atho me madhunā lājā, labbhate suvapaṇḍita.
618.
‘Kuto nu samma āgamma, kassa vā pahito tuvaṃ;
Na
619.
‘‘Ahosiṃ sivirājassa, pāsāde sayanapālako;
Tato so dhammiko rājā, baddhe mocesi bandhanā’’.
620.
‘‘Tassa mekā dutiyāsi, sāḷikā mañjubhāṇikā;
Taṃ tattha avadhī seno, pekkhato sughare mama’’.
621.
‘‘Tassā kāmā hi sammatto, āgatosmi tavantike;
Sace kareyya
622.
‘‘Suvova suviṃ kāmeyya, sāḷiko pana sāḷikaṃ;
Suvassa sāḷikāyeva
623.
‘‘Yoyaṃ
Sabbo hi sadiso hoti, natthi kāme asādiso’’.
624.
‘‘Atthi jampāvatī
Sā bhariyā vāsudevassa, kaṇhassa mahesī piyā.
625.
‘‘Raṭṭhavatī
Manusso migiyā saddhiṃ, natthi kāme asādiso’’.
626.
‘‘Handa khvāhaṃ gamissāmi, sāḷike mañjubhāṇike;
Paccakkhānupadañhetaṃ, atimaññasi nūna maṃ’’.
627.
‘‘Na
Idheva tāva acchassu, yāva rājāna dakkhasi
Sossi
628.
‘‘Yo
Dhītā pañcālarājassa, osadhī viya vaṇṇinī;
Taṃ dassati videhānaṃ, so vivāho bhavissati’’.
629.
‘‘Ediso mā
Yathā pañcālarājassa, vedehena bhavissati’’.
630.
‘‘Ānayitvāna vedehaṃ, pañcālānaṃ rathesabho;
Tato naṃ ghātayissati, nassa sakhī bhavissati’’.
631.
‘‘Handa kho maṃ anujānāhi, rattiyo sattamattiyo;
Yāvāhaṃ sivirājassa, ārocemi mahesino;
Laddho ca me āvasatho, sāḷikāya upantikaṃ’’
632.
‘‘Handa kho taṃ anujānāmi, rattiyo sattamattiyo;
Sace tvaṃ sattarattena, nāgacchasi mamantike;
Maññe okkantasattaṃ
633.
‘‘Tato
Mahosadhassa akkhāsi, sāḷikāvacanaṃ idaṃ’’.
634.
‘‘Yasseva ghare bhuñjeyya bhogaṃ, tasseva atthaṃ puriso careyya’’;
‘‘Handāhaṃ gacchāmi pure janinda, pañcālarājassa puraṃ surammaṃ;
Nivesanāni māpetuṃ, vedehassa yasassino.
635.
‘‘Nivesanāni
Yadā te pahiṇeyyāmi, tadā eyyāsi khattiya’’.
636.
‘‘Tato ca pāyāsi pure mahosadho, pañcālarājassa puraṃ surammaṃ;
Nivesanāni māpetuṃ, vedehassa yasassino’’.
637.
‘‘Nivesanāni māpetvā, vedehassa yasassino;
Athassa pāhiṇī dūtaṃ,
Ehi dāni mahārāja, māpitaṃ te nivesanaṃ’’.
638.
‘‘Tato ca rājā pāyāsi, senāya caturaṅgiyā
Anantavāhanaṃ daṭṭhuṃ, phītaṃ kapiliyaṃ
639.
‘‘Tato
‘Āgato’smi mahārāja, tava pādāni vandituṃ.
640.
‘Dadāhi dāni me bhariyaṃ, nāriṃ sabbaṅgasobhiniṃ;
Suvaṇṇena paṭicchannaṃ, dāsīgaṇapurakkhataṃ’’’.
641.
‘‘Svāgataṃ teva
Nakkhattaṃyeva paripuccha, ahaṃ kaññaṃ dadāmi te;
Suvaṇṇena paṭicchannaṃ, dāsīgaṇapurakkhataṃ’’.
642.
‘‘Tato ca rājā vedeho, nakkhattaṃ paripucchatha
Nakkhattaṃ paripucchitvā, brahmadattassa pāhiṇi.
643.
‘‘Dadāhi
Suvaṇṇena paṭicchannaṃ, dāsīgaṇapurakkhataṃ’’.
644.
‘‘Dadāmi dāni te bhariyaṃ, nāriṃ sabbaṅgasobhiniṃ;
Suvaṇṇena
645.
‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā tiṭṭhanti vammitā
Ukkā padittā jhāyanti, kinnu maññanti paṇḍitā.
646.
‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā tiṭṭhanti vammitā
Ukkā padittā jhāyanti, kiṃ nu kāhanti
647.
‘‘Rakkhati taṃ mahārāja, cūḷaneyyo mahabbalo;
Paduṭṭho brahmadattena
648.
‘‘Ubbedhati me hadayaṃ, mukhañca parisussati;
Nibbutiṃ nādhigacchāmi, aggidaḍḍhova ātape.
649.
‘‘Kammārānaṃ yathā ukkā, anto jhāyati no bahi;
Evampi hadayaṃ mayhaṃ, anto jhāyati no bahi’’.
650.
‘‘Pamatto mantanātīto, bhinnamantosi khattiya;
Idāni kho taṃ tāyantu, paṇḍitā mantino janā.
651.
‘‘Akatvāmaccassa vacanaṃ, atthakāmahitesino;
Attapītirato rājā, migo kūṭeva ohito.
652.
‘‘Yathāpi maccho baḷisaṃ, vaṅkaṃ maṃsena chāditaṃ;
Āmagiddho na jānāti, maccho maraṇamattano.
653.
‘‘Evameva
Kāmagiddho
654.
‘‘Sace gacchasi pañcālaṃ, khippamattaṃ jahissasi;
Migaṃ panthānubandhaṃva, mahantaṃ bhayamessati.
655.
‘‘Anariyarūpo
Na tena mittiṃ kayirātha dhīro
656.
‘‘Yadeva
Teneva mittiṃ kayirātha dhīro, sukho have sappurisena saṅgamo’’.
657.
‘‘Bālo tuvaṃ eḷamūgosi rāja, yo uttamatthāni mayī lapittho;
Kimevahaṃ naṅgalakoṭivaḍḍho, atthāni jānāmi
658.
‘‘Imaṃ gale gahetvāna, nāsetha vijitā mama;
Yo me ratanalābhassa, antarāyāya bhāsati’’.
659.
‘‘Mahosadha atītena, nānuvijjhanti paṇḍitā;
Kiṃ maṃ assaṃva sambandhaṃ, patodeneva vijjhasi.
660.
‘‘Sace passasi mokkhaṃ vā, khemaṃ vā pana passasi;
Teneva
661.
‘‘Atītaṃ mānusaṃ kammaṃ, dukkaraṃ durabhisambhavaṃ;
Na taṃ sakkomi mocetuṃ, tvaṃ pajānassu
662.
‘‘Santi vehāyasā
Tepi ādāya gaccheyyuṃ, yassa honti tathāvidhā.
663.
‘‘Santi vehāyasā assā, iddhimanto yasassino;
Tepi ādāya gaccheyyuṃ, yassa honti tathāvidhā.
664.
‘‘Santi vehāyasā pakkhī, iddhimanto yasassino;
Tepi ādāya gaccheyyuṃ, yassa honti tathāvidhā.
665.
‘‘Santi
Tepi ādāya gaccheyyuṃ, yassa honti tathāvidhā.
666.
‘‘Atītaṃ mānusaṃ kammaṃ, dukkaraṃ durabhisambhavaṃ;
Na taṃ sakkomi mocetuṃ, antalikkhena khattiya’’.
667.
‘‘Atīradassī puriso, mahante udakaṇṇave;
Yattha so labhate gādhaṃ
668.
‘‘Evaṃ
Tvaṃ nosi mantinaṃ seṭṭho, amhe dukkhā pamocaya’’.
669.
‘‘Atītaṃ mānusaṃ kammaṃ, dukkaraṃ durabhisambhavaṃ;
Na taṃ sakkomi mocetuṃ, tvaṃ pajānassu senaka’’.
670.
‘‘Suṇohi
Senakaṃ dāni pucchāmi, kiṃ kiccaṃ idha maññasi’’.
671.
‘‘Aggiṃ vā dvārato dema, gaṇhāmase vikantanaṃ
Aññamaññaṃ vadhitvāna, khippaṃ hissāma jīvitaṃ;
Mā no rājā brahmadatto, ciraṃ dukkhena mārayi’’.
672.
‘‘Suṇohi metaṃ vacanaṃ, passa senaṃ mahabbhayaṃ;
Pukkusaṃ dāni pucchāmi, kiṃ kiccaṃ idha maññasi’’.
673.
‘‘Visaṃ khāditvā miyyāma, khippaṃ hissāma jīvitaṃ;
Mā no rājā brahmadatto, ciraṃ dukkhena mārayi’’.
674.
‘‘Suṇohi metaṃ vacanaṃ, passa senaṃ mahabbhayaṃ;
Kāmindaṃ
675.
‘‘Rajjuyā bajjha miyyāma, papātā papatāmase
Mā no rājā brahmadatto, ciraṃ dukkhena mārayi’’.
676.
‘‘Suṇohi metaṃ vacanaṃ, passa senaṃ mahabbhayaṃ;
Devindaṃ dāni pucchāmi, kiṃ kiccaṃ idha maññasi’’.
677.
‘‘Aggiṃ
Aññamaññaṃ vadhitvāna, khippaṃ hissāma jīvitaṃ;
Na no sakkoti mocetuṃ, sukheneva mahosadho’’.
678.
‘‘Yathā kadalino sāraṃ, anvesaṃ nādhigacchati;
Evaṃ anvesamānā naṃ, pañhaṃ najjhagamāmase.
679.
‘‘Yathā simbalino
Evaṃ anvesamānā naṃ, pañhaṃ najjhagamāmase.
680.
‘‘Adese vata no vuṭṭhaṃ, kuñjarānaṃvanodake;
Sakāse dummanussānaṃ, bālānaṃ avijānataṃ.
681.
‘‘Ubbedhati me hadayaṃ, mukhañca parisussati;
Nibbutiṃ nādhigacchāmi, aggidaḍḍhova ātape.
682.
‘‘Kammārānaṃ
Evampi hadayaṃ mayhaṃ, anto jhāyati no bahi’’.
683.
‘‘Tato so paṇḍito dhīro, atthadassī mahosadho;
Vedehaṃ dukkhitaṃ disvā, idaṃ vacanamabravi.
684.
‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha;
Ahaṃ taṃ mocayissāmi, rāhuggahaṃva
685.
‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha;
Ahaṃ taṃ mocayissāmi, rāhuggahaṃva sūriyaṃ.
686.
‘‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha;
Ahaṃ taṃ mocayissāmi, paṅke sannaṃva kuñjaraṃ.
687.
‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha;
Ahaṃ taṃ mocayissāmi, peḷābaddhaṃva pannagaṃ.
688.
Ahaṃ taṃ mocayissāmi, pakkhiṃ baddhaṃva pañjare
689.
‘Mā
Ahaṃ taṃ mocayissāmi, macche jālagateriva.
690.
‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha;
Ahaṃ taṃ mocayissāmi, sayoggabalavāhanaṃ.
691.
‘Mā tvaṃ bhāyi mahārāja, mā tvaṃ bhāyi rathesabha;
Pañcālaṃ vāhayissāmi
692.
‘Adu paññā kimatthiyā, amacco vāpi tādiso;
Yo taṃ sambādhapakkhandaṃ
693.
‘‘Etha māṇavā uṭṭhetha, mukhaṃ sodhetha sandhino;
Vedeho sahamaccehi, umaṅgena
694.
‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, paṇḍitassānucārino
Umaṅgadvāraṃ vivariṃsu, yantayutte ca aggaḷe’’.
695.
‘‘Purato senako yāti, pacchato ca mahosadho;
Majjhe ca rājā vedeho, amaccaparivārito’’.
696.
‘‘Umaṅgā nikkhamitvāna, vedeho nāvamāruhi;
Abhirūḷhañca taṃ ñatvā
697.
‘Ayaṃ
Yathā mātu paṭipatti, evaṃ te hotu sassuyā.
698.
‘Yathāpi niyako bhātā, saudariyo ekamātuko;
Evaṃ pañcālacando te, dayitabbo rathesabha.
699.
‘Ayaṃ
Kāmaṃ karohi te tāya, bhariyā te rathesabha’’’.
700.
‘‘Āruyha nāvaṃ taramāno, kinnu tīramhi tiṭṭhasi;
Kicchā muttāmha dukkhato, yāma dāni mahosadha’’.
701.
‘‘Nesa
Senaṅgaṃ parihāpetvā, attānaṃ parimocaye.
702.
‘‘Nivesanamhi te deva, senaṅgaṃ parihāpitaṃ;
Taṃ dinnaṃ brahmadattena, ānayissaṃ rathesabha’’.
703.
‘‘Appaseno mahāsenaṃ, kathaṃ viggayha
Dubbalo balavantena, vihaññissasi paṇḍita’’.
704.
‘‘Appasenopi ce mantī, mahāsenaṃ amantinaṃ;
Jināti rājā rājāno, ādiccovudayaṃ tamaṃ’’.
705.
‘‘Susukhaṃ vata saṃvāso, paṇḍitehīti senaka;
Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva;
Amittahatthattagate
706.
‘‘Evametaṃ
Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva;
Amittahatthattagate, mocayī no mahosadho’’.
707.
‘‘Rakkhitvā kasiṇaṃ rattiṃ, cūḷaneyyo mahabbalo;
Udentaṃ aruṇuggasmiṃ, upakāriṃ upāgami.
708.
‘‘Āruyha
Rājā avoca pañcālo, cūḷaneyyo mahabbalo.
709.
‘‘Sannaddho maṇivammena
Pesiye ajjhabhāsittha, puthugumbe samāgate.
710.
‘‘Hatthārohe anīkaṭṭhe, rathike pattikārake;
Upāsanamhi katahatthe, vālavedhe samāgate’’.
711.
‘‘Pesetha
Maddantu kuñjarā nagaraṃ, vedehena sumāpitaṃ.
712.
‘‘Vacchadantamukhā setā, tikkhaggā aṭṭhivedhino;
Paṇunnā dhanuvegena, sampatantutarītarā.
713.
‘‘Māṇavā
Pakkhandino mahānāgā, hatthīnaṃ hontu sammukhā.
714.
‘‘Sattiyo teladhotāyo, accimantā
Vijjotamānā tiṭṭhantu, sataraṃsīva
715.
‘‘Āvudhabalavantānaṃ, guṇikāyūradhārinaṃ;
Etādisānaṃ yodhānaṃ, saṅgāme apalāyinaṃ;
Vedeho kuto muccissati, sace pakkhīva kāhiti.
716.
‘‘Tiṃsa me purisanāvutyo, sabbevekekaniccitā;
Yesaṃ samaṃ na passāmi, kevalaṃ mahimaṃ caraṃ.
717.
‘‘Nāgā ca kappitā dantī, balavanto saṭṭhihāyanā;
Yesaṃ
718.
‘‘Pītālaṅkārā pītavasanā, pītuttaranivāsanā;
Nāgakhandhesu sobhanti, devaputtāva nandane.
719.
‘‘Pāṭhīnavaṇṇā nettiṃsā, teladhotā pabhassarā;
Niṭṭhitā naradhīrehi
720.
‘‘Vellālino vītamalā, sikkāyasamayā daḷhā;
Gahitā balavantehi, suppahārappahāribhi.
721.
‘‘Suvaṇṇatharusampannā, lohitakacchupadhāritā;
Vivattamānā sobhanti, vijjuvabbhaghanantare.
722.
‘‘Paṭākā
Dhanuggahā sikkhitarā
723.
‘‘Etādisehi parikkhitto, natthi mokkho ito tava;
Pabhāvaṃ te na passāmi, yena tvaṃ mithilaṃ vaje’’.
724.
‘‘Kiṃ nu santaramānova, nāgaṃ pesesi kuñjaraṃ;
Pahaṭṭharūpo āpatasi
725.
‘‘Oharetaṃ
Oharetaṃ subhaṃ vammaṃ, veḷuriyamaṇisanthataṃ’’
726.
‘‘Pasannamukhavaṇṇosi, mitapubbañca bhāsasi;
Hoti kho maraṇakāle, edisī
727.
‘‘Moghaṃ te gajjitaṃ rāja, bhinnamantosi khattiya;
Duggaṇhosi
728.
‘‘Tiṇṇo hiyyo rājā gaṅgaṃ, sāmacco saparijjano;
Haṃsarājaṃ yathā dhaṅko, anujjavaṃ patissasi’’.
729.
‘‘Siṅgālā rattibhāgena, phullaṃ disvāna kiṃsukaṃ;
Maṃsapesīti maññantā, paribyūḷhā migādhamā.
730.
‘‘Vītivattāsu rattīsu, uggatasmiṃ divākare
Kiṃsukaṃ phullitaṃ disvā, āsacchinnā migādhamā.
731.
‘‘Evameva tuvaṃ rāja, vedehaṃ parivāriya
Āsacchinno gamissasi, siṅgālā kiṃsukaṃ yathā’’.
732.
‘‘Imassa hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca chindatha;
Yo me amittaṃ hatthagataṃ, vedehaṃ parimocayi.
733.
‘‘Imaṃ maṃsaṃva pātabyaṃ
Yo me amittaṃ hatthagataṃ, vedehaṃ parimocayi.
734.
‘‘Yathāpi āsabhaṃ cammaṃ, pathabyā vitaniyyati;
Sīhassa atho byagghassa, hoti saṅkusamāhataṃ.
735.
‘‘Evaṃ taṃ vitanitvāna, vedhayissāmi sattiyā;
Yo me amittaṃ hatthagataṃ, vedehaṃ parimocayi’’.
736.
‘‘Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi;
Evaṃ pañcālacandassa, vedeho chedayissati.
737.
‘‘Sace
Evaṃ
738.
‘‘Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi;
Evaṃ nandāya deviyā, vedeho chedayissati.
739.
‘‘Sace me hatthe pāde ca, kaṇṇanāsañca checchasi;
Evaṃ te puttadārassa, vedeho chedayissati.
740.
‘‘Sace
Evaṃ pañcālacandassa, vedeho pācayissati.
741.
‘‘Sace maṃsaṃva pātabyaṃ, sūle katvā pacissasi;
Evaṃ pañcālacandiyā, vedeho pācayissati.
742.
‘‘Sace maṃsaṃva pātabyaṃ, sūle katvā pacissasi;
Evaṃ nandāya deviyā, vedeho pācayissati.
743.
‘‘Sace maṃsaṃva pātabyaṃ, sūle katvā pacissasi;
Evaṃ te puttadārassa, vedeho pācayissati.
744.
‘‘Sace maṃ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā;
Evaṃ pañcālacandassa, vedeho vedhayissati.
745.
‘‘Sace maṃ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā;
Evaṃ pañcālacandiyā, vedeho vedhayissati.
746.
‘‘Sace maṃ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā;
Evaṃ nandāya deviyā, vedeho vedhayissati.
747.
‘‘Sace maṃ vitanitvāna, vedhayissasi sattiyā;
Evaṃ
Evaṃ no mantitaṃ raho, vedehena mayā saha.
748.
‘‘Yathāpi palasataṃ cammaṃ, kontimantāsuniṭṭhitaṃ
Upeti tanutāṇāya, sarānaṃ paṭihantave.
749.
‘‘Sukhāvaho
Matiṃ te paṭihaññāmi, usuṃ palasatena vā’’.
750.
‘‘Iṅgha passa mahārāja, suññaṃ antepuraṃ tava;
Orodhā ca kumārā ca, tava mātā ca khattiya;
Umaṅgā nīharitvāna, vedehassupanāmitā’’.
751.
‘‘Iṅgha antepuraṃ mayhaṃ, gantvāna vicinātha naṃ;
Yathā imassa vacanaṃ, saccaṃ vā yadi vā musā’’.
752.
‘‘Evametaṃ mahārāja, yathā āha mahosadho;
Suññaṃ antepuraṃ sabbaṃ, kākapaṭṭanakaṃ yathā’’.
753.
‘‘Ito gatā mahārāja, nārī sabbaṅgasobhanā;
Kosambaphalakasussoṇī
754.
‘‘Ito
Koseyyavasanā sāmā, jātarūpasumekhalā.
755.
‘‘Surattapādā kalyāṇī, suvaṇṇamaṇimekhalā;
Pārevatakkhī sutanū, bimboṭṭhā tanumajjhimā.
756.
‘‘Sujātā bhujalaṭṭhīva, vedīva
Dīghassā
757.
‘‘Sujātā migachāpāva, hemantaggisikhāriva;
Nadīva giriduggesu, sañchannā khuddaveḷubhi.
758.
‘‘Nāganāsūru kalyāṇī, paramā
Nātidīghā nātirassā, nālomā nātilomasā’’.
759.
‘‘Nandāya nūna maraṇena, nandasi sirivāhana;
Ahañca nūna nandā ca, gacchāma yamasādhanaṃ’’.
760.
‘‘Dibbaṃ adhīyase māyaṃ, akāsi cakkhumohanaṃ;
Yo me amittaṃ hatthagataṃ, vedehaṃ parimocayi’’.
761.
‘‘Adhīyanti
Te mocayanti attānaṃ, paṇḍitā mantino janā.
762.
‘‘Santi māṇavaputtā me, kusalā sandhichedakā;
Yesaṃ katena maggena, vedeho mithilaṃ gato’’.
763.
‘‘Iṅgha passa mahārāja, umaṅgaṃ sādhu māpitaṃ;
Hatthīnaṃ atha assānaṃ, rathānaṃ atha pattinaṃ;
Ālokabhūtaṃ tiṭṭhantaṃ, umaṅgaṃ sādhu māpitaṃ’’
764.
‘‘Lābhā vata videhānaṃ, yassimedisā paṇḍitā;
Ghare vasanti vijite, yathā tvaṃsi mahosadha’’.
765.
‘‘Vuttiñca parihārañca, diguṇaṃ bhattavetanaṃ;
Dadāmi vipule bhoge, bhuñja kāme ramassu ca;
Mā
766.
‘‘Yo cajetha mahārāja, bhattāraṃ dhanakāraṇā;
Ubhinnaṃ hoti gārayho, attano ca parassa ca;
Yāva jīveyya vedeho, nāññassa puriso siyā.
767.
‘‘Yo
Ubhinnaṃ hoti gārayho, attano ca parassa ca;
Yāva tiṭṭheyya vedeho, nāññassa vijite vase’’.
768.
‘‘Dammi nikkhasahassaṃ te, gāmāsītiñca kāsisu;
Dāsisatāni cattāri, dammi bhariyāsatañca te;
Sabbaṃ senaṅgamādāya, sotthiṃ gaccha mahosadha.
769.
‘‘Yāva dadantu hatthīnaṃ, assānaṃ diguṇaṃ vidhaṃ;
Tappentu annapānena, rathike pattikārake’’.
770.
‘‘Hatthī asse rathe pattī, gacchevādāya paṇḍita;
Passatu taṃ mahārājā, vedeho mithilaṃ gataṃ
771.
‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā padissate mahā;
Caturaṅginī bhīsarūpā, kiṃ nu maññasi paṇḍita’’
772.
‘‘Ānando
Sabbaṃ senaṅgamādāya, sotthiṃ patto mahosadho’’.
773.
‘‘Yathā petaṃ susānasmiṃ, chaḍḍetvā caturo janā;
Evaṃ kapilaye tyamha
774.
‘‘Atha
Kena vā atthajātena, attānaṃ parimocayi’’.
775.
‘‘Atthaṃ atthena vedeha, mantaṃ mantena khattiya;
Parivārayiṃ
776.
‘‘Dinnaṃ nikkhasahassaṃ me, gāmāsīti ca kāsisu;
Dāsīsatāni cattāri, dinnaṃ bhariyāsatañca me;
Sabbaṃ senaṅgamādāya, sotthināmhi idhāgato’’.
777.
‘‘Susukhaṃ vata saṃvāso, paṇḍitehīti senaka;
Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva;
Amittahatthattagate
778.
‘‘Evametaṃ mahārāja, paṇḍitā hi sukhāvahā;
Pakkhīva pañjare baddhe, macche jālagateriva;
Amittahatthattagate, mocayī no mahosadho’’.
779.
‘‘Āhaññantu
Dhamentu māgadhā saṅkhā, vaggū nadantu dundubhī’’.
780.
‘‘Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ.
781.
‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ.
782.
‘‘Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā;
Bahuṃ
783.
‘‘Bahujano
Paṇḍitamhi anuppatte, celukkhepo avattathā’’ti.
Umaṅgajātakaṃ
543. Bhūridattajātakaṃ (6)
784.
‘‘Yaṃ kiñci ratanaṃ atthi, dhataraṭṭhanivesane;
Sabbāni te upayantu, dhītaraṃ dehi rājino’’.
785.
‘‘Na no vivāho nāgehi, katapubbo kudācanaṃ;
Taṃ vivāhaṃ asaṃyuttaṃ, kathaṃ amhe karomase’’.
786.
‘‘Jīvitaṃ nūna te cattaṃ, raṭṭhaṃ vā manujādhipa;
Na hi nāge kupitamhi, ciraṃ jīvanti tādisā.
787.
‘‘Yo tvaṃ deva manussosi, iddhimantaṃ aniddhimā;
Varuṇassa niyaṃ puttaṃ, yāmunaṃ atimaññasi’’.
788.
‘‘Nātimaññāmi rājānaṃ, dhataraṭṭhaṃ yasassinaṃ;
Dhataraṭṭho hi nāgānaṃ, bahūnamapi issaro.
789.
‘‘Ahi mahānubhāvopi, na me dhītaramāraho;
Khattiyo ca videhānaṃ, abhijātā samuddajā’’.
790.
‘‘Kambalassatarā uṭṭhentu, sabbe nāge nivedaya;
Bārāṇasiṃ pavajjantu, mā ca kañci
791.
‘‘Nivesanesu
Rukkhaggesu ca lambantu, vitatā toraṇesu ca.
792.
‘‘Ahampi sabbasetena, mahatā sumahaṃ puraṃ;
Parikkhipissaṃ bhogehi, kāsīnaṃ janayaṃ bhayaṃ’’.
793.
Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, uragānekavaṇṇino;
Bārāṇasiṃ pavajjiṃsu, na ca kañci viheṭhayuṃ.
794.
Nivesanesu sobbhesu, rathiyā caccaresu ca;
Rukkhaggesu ca lambiṃsu, vitatā toraṇesu ca.
795.
Tesu
Nāge soṇḍikate disvā, passasante muhuṃ muhuṃ.
796.
Bārāṇasī pabyadhitā, āturā samapajjatha;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, ‘‘dhītaraṃ dehi rājino’’.
797.
‘‘Pupphābhihārassa vanassa majjhe, ko lohitakkho vitatantaraṃso;
Kā kambukāyūradharā suvatthā, tiṭṭhanti nāriyo dasa vandamānā.
798.
‘‘Ko tvaṃ brahābāhu vanassa majjhe, virocasi ghatasittova aggi;
Mahesakkho aññatarosi yakkho, udāhu nāgosi mahānubhāvo’’.
799.
‘‘Nāgohamasmi
Ḍaṃseyyaṃ tejasā kuddho, phītaṃ janapadaṃ api.
800.
‘‘Samuddajā hi me mātā, dhataraṭṭho ca me pitā;
Sudassanakaniṭṭhosmi, bhūridattoti maṃ vidū’’.
801.
‘‘Yaṃ gambhīraṃ sadāvaṭṭaṃ, rahadaṃ bhismaṃ pekkhasi;
Esa dibyo mamāvāso, anekasataporiso.
802.
‘‘Mayūrakoñcābhirudaṃ, nīlodaṃ vanamajjhato;
Yamunaṃ pavisa mā bhīto, khemaṃ vattavataṃ
803.
‘‘Tattha patto sānucaro, saha puttena brāhmaṇa;
Pūjito mayhaṃ kāmehi, sukhaṃ brāhmaṇa vacchasi’’.
804.
‘‘Samā samantaparito, pahūtatagarā
Indagopakasañchannā, sobhati harituttamā.
805.
‘‘Rammāni vanacetyāni, rammā haṃsūpakūjitā;
Opupphāpadmā tiṭṭhanti, pokkharañño
806.
‘‘Aṭṭhaṃsā
Sahassathambhā pāsādā, pūrā kaññāhi jotare.
807.
‘‘Vimānaṃ upapannosi, dibyaṃ puññehi attano;
Asambādhaṃ sivaṃ rammaṃ, accantasukhasaṃhitaṃ.
808.
‘‘Maññe sahassanettassa, vimānaṃ nābhikaṅkhasi;
Iddhī hi tyāyaṃ vipulā, sakkasseva jutīmato’’.
809.
‘‘Manasāpi
Paricārayamānānaṃ, saindānaṃ
810.
‘‘Taṃ vimānaṃ abhijjhāya, amarānaṃ sukhesinaṃ;
Uposathaṃ upavasanto, semi vammikamuddhani’’.
811.
‘‘Ahañca migamesāno, saputto pāvisiṃ vanaṃ;
Taṃ maṃ mataṃ vā jīvaṃ vā, nābhivedenti ñātakā.
812.
‘‘Āmantaye bhūridattaṃ, kāsiputtaṃ yasassinaṃ;
Tayā no samanuññātā, api passemu ñātake’’.
813.
‘‘Eso hi vata me chando, yaṃ vasesi mamantike;
Na hi etādisā kāmā, sulabhā honti mānuse.
814.
‘‘Sace tvaṃ nicchase vatthuṃ, mama kāmehi pūjito;
Mayā tvaṃ samanuññāto, sotthiṃ passāhi ñātake’’.
815.
‘‘Dhārayimaṃ maṇiṃ dibyaṃ, pasuṃ putte ca vindati;
Arogo sukhito hoti
816.
‘‘Kusalaṃ paṭinandāmi, bhūridatta vaco tava;
Pabbajissāmi jiṇṇosmi, na kāme abhipatthaye’’.
817.
‘‘Brahmacariyassa ce bhaṅgo, hoti bhogehi kāriyaṃ;
Avikampamāno eyyāsi, bahuṃ dassāmi te dhanaṃ’’.
818.
‘‘Kusalaṃ paṭinandāmi, bhūridatta vaco tava;
Punapi āgamissāmi, sace attho bhavissati’’.
819.
‘‘Idaṃ
Etha gacchatha uṭṭhetha, khippaṃ pāpetha brāhmaṇaṃ.
820.
Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, uṭṭhāya caturo janā;
Pesitā bhūridattena, khippaṃ pāpesu brāhmaṇaṃ.
821.
‘‘Maṇiṃ
Selaṃ byañjanasampannaṃ, ko imaṃ maṇimajjhagā’’.
822.
‘‘Lohitakkhasahassāhi, samantā parivāritaṃ;
Ajja kālaṃ pathaṃ
823.
‘‘Supaciṇṇo ayaṃ selo, accito mahito
Sudhārito sunikkhitto, sabbatthamabhisādhaye.
824.
‘‘Upacāravipannassa, nikkhepe dhāraṇāya vā;
Ayaṃ selo vināsāya, pariciṇṇo ayoniso.
825.
‘‘Na imaṃ akusalo
Paṭipajja sataṃ nikkhaṃ, dehimaṃ ratanaṃ mama’’.
826.
‘‘Na ca myāyaṃ maṇī keyyo, gohi
Selo byañjanasampanno, neva keyyo maṇī mama’’.
827.
‘‘No ce tayā maṇī keyyo, gohi
Atha kena maṇī keyyo, taṃ me akkhāhi pucchito’’.
828.
‘‘Yo me saṃse mahānāgaṃ, tejassiṃ duratikkamaṃ;
Tassa
829.
‘‘Ko nu brāhmaṇavaṇṇena, supaṇṇo patataṃ varo;
Nāgaṃ jigīsamanvesi, anvesaṃ bhakkhamattano.
830.
‘‘Nāhaṃ dijādhipo homi, na diṭṭho garuḷo mayā;
Āsīvisena vittoti
831.
‘‘Kiṃ nu tuyhaṃ balaṃ atthi, kiṃ sippaṃ vijjate tava;
Kismiṃ vā tvaṃ paratthaddho, uragaṃ nāpacāyasi’’.
832.
‘‘Āraññikassa
Supaṇṇo kosiyassakkhā, visavijjaṃ anuttaraṃ.
833.
‘‘Taṃ bhāvitattaññataraṃ, sammantaṃ pabbatantare;
Sakkaccaṃ taṃ upaṭṭhāsiṃ, rattindivamatandito.
834.
‘‘So tadā pariciṇṇo me, vattavā brahmacariyavā;
Dibbaṃ pātukarī mantaṃ, kāmasā bhagavā mama.
835.
‘‘Tyāhaṃ mante paratthaddho, nāhaṃ bhāyāmi bhoginaṃ;
Ācariyo visaghātānaṃ, alampānoti
836.
‘‘Gaṇhāmase
Mā daṇḍena siriṃ pattaṃ, kāmasā pajahimhase’’.
837.
‘‘Sakaṃ nivesanaṃ pattaṃ, yo taṃ brāhmaṇa pūjayi;
Evaṃ kalyāṇakārissa, kiṃ mohā dubbhimicchasi’’.
838.
‘‘Sace
Tameva gantvā yācassu, bahuṃ dassati te dhanaṃ’’.
839.
‘‘Hatthagataṃ pattagataṃ, nikiṇṇaṃ khādituṃ varaṃ;
Mā no sandiṭṭhiko attho, somadatta upaccagā’’.
840.
‘‘Paccati niraye ghore, mahissamapi vivarati
Mittadubbhī hitaccāgī, jīvarevāpi sussati
841.
‘‘Sace tvaṃ
Maññe attakataṃ veraṃ, naciraṃ vedayissasi’’.
842.
‘‘Mahāyaññaṃ yajitvāna, evaṃ sujjhanti brāhmaṇā;
Mahāyaññaṃ yajissāma, evaṃ mokkhāma pāpakā’’.
843.
‘‘Handa dāni apāyāmi, nāhaṃ ajja tayā saha;
Padampekaṃ
844.
‘‘Idaṃ
Ujjhāpetvāna bhūtāni, tamhā ṭhānā apakkami.
845.
‘‘Gaṇhāhetaṃ mahānāgaṃ, āharetaṃ maṇiṃ mama;
Indagopakavaṇṇābho, yassa lohitako siro.
846.
‘‘Kappāsapicurāsīva, eso kāyo padissati
Vammikaggagato seti, taṃ tvaṃ gaṇhāhi brāhmaṇa’’.
847.
‘‘Athosadhehi dibbehi, jappaṃ mantapadāni ca;
Evaṃ taṃ asakkhi satthuṃ
848.
‘‘Mamaṃ
Indriyāni ahaṭṭhāni, sāvaṃ
849.
‘‘Padmaṃ yathā hatthagataṃ, pāṇinā parimadditaṃ;
Sāvaṃ jātaṃ
850.
‘‘Kacci nu te nābhisasi
Yena sāvaṃ mukhaṃ tuyhaṃ, mamaṃ disvāna āgataṃ’’.
851.
‘‘Supinaṃ
Dakkhiṇaṃ viya me bāhuṃ, chetvā ruhiramakkhitaṃ;
Puriso ādāya pakkāmi, mama rodantiyā sati.
852.
‘‘Yatohaṃ
Tato divā vā rattiṃ vā, sukhaṃ me nopalabbhati’’.
853.
‘‘Yaṃ pubbe parivāriṃsu
Hemajālapaṭicchannā, bhūridatto na dissati.
854.
‘‘Yaṃ pubbe parivāriṃsu
Kaṇikārāva samphullā, bhūridatto na dissati.
855.
‘‘Handa
Dhammaṭṭhaṃ sīlasampannaṃ, passāma tava bhātaraṃ’’.
856.
‘‘Tañca disvāna āyantiṃ, bhūridattassa mātaraṃ;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, bhūridattassa nāriyo.
857.
‘‘Puttaṃ teyye na jānāma, ito māsaṃ adhogataṃ;
Mataṃ
858.
‘‘Sakuṇī hataputtāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;
Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, bhūridattaṃ apassatī
859.
‘‘Kurarī hatachāpāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;
Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, bhūridattaṃ apassatī.
860.
‘‘Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṃ anodake;
Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, bhūridattaṃ apassatī.
861.
‘‘Kammārānaṃ yathā ukkā, anto jhāyati no bahi;
Evaṃ jhāyāmi sokena, bhūridattaṃ apassatī’’.
862.
‘‘Sālāva sampamathitā
Senti puttā ca dārā ca, bhūridattanivesane’’.
863.
‘‘Idaṃ sutvāna nigghosaṃ, bhūridattanivesane;
Ariṭṭho ca subhogo
864.
‘‘Amma
Cavanti upapajjanti, esassa pariṇāmitā’’.
865.
‘‘Ahampi tāta jānāmi, evaṃdhammā hi pāṇino;
Sokena ca paretasmi, bhūridattaṃ apassatī.
866.
‘‘Ajja ce me imaṃ rattiṃ, sudassana vijānahi;
Bhūridattaṃ apassantī, maññe hissāmi jīvitaṃ’’.
867.
‘‘Amma
Disodisaṃ
868.
‘‘Pabbate giriduggesu, gāmesu nigamesu ca;
Orena sattarattassa
869.
‘‘Hatthā pamutto urago, pāde te nipatī bhusaṃ;
Kacci nu taṃ ḍaṃsī tāta
870.
‘‘Neva mayhaṃ ayaṃ nāgo, alaṃ dukkhāya kāyaci;
Yāvatatthi ahiggāho, mayā bhiyyo na vijjati’’.
871.
‘‘Ko nu brāhmaṇavaṇṇena, ditto
Avhāyantu suyuddhena, suṇantu parisā mama’’.
872.
‘‘Tvaṃ maṃ nāgena ālampa, ahaṃ maṇḍūkachāpiyā;
Hotu no abbhutaṃ tattha, āsahassehi pañcahi’’.
873.
‘‘Ahañhi vasumā aḍḍho, tvaṃ daliddosi māṇava;
Ko nu te pāṭibhogatthi, upajūtañca kiṃ siyā.
874.
‘‘Upajūtañca me assa, pāṭibhogo ca tādiso;
Hotu no abbhutaṃ tattha, āsahassehi pañcahi’’.
875.
‘‘Suṇohi me mahārāja, vacanaṃ bhaddamatthu te;
Pañcannaṃ me sahassānaṃ, pāṭibhogo hi kittima’’.
876.
‘‘Pettikaṃ vā iṇaṃ hoti, yaṃ vā hoti sayaṃkataṃ;
Kiṃ tvaṃ evaṃ bahuṃ mayhaṃ, dhanaṃ yācasi brāhmaṇa’’.
877.
‘‘Alampāno hi nāgena, mamaṃ abhijigīsati
Ahaṃ
878.
‘‘Taṃ tvaṃ daṭṭhuṃ mahārāja, ajja raṭṭhābhivaḍḍhana;
Khattasaṅghaparibyūḷho, niyyāhi ahidassanaṃ’’
879.
‘‘Neva
Atimattosi sippena, uragaṃ nāpacāyasi’’.
880.
‘‘Ahampi nātimaññāmi, sippavādena brāhmaṇa;
Avisena ca nāgena, bhusaṃ vañcayase janaṃ.
881.
‘‘Evaṃ cetaṃ jano jaññā, yathā jānāmi taṃ ahaṃ;
Na tvaṃ labhasi ālampa, bhusamuṭṭhiṃ
882.
‘‘Kharājino jaṭī dummī
Yo tvaṃ evaṃ gataṃ nāgaṃ, aviso atimaññasi.
883.
‘‘Āsajja kho naṃ jaññāsi, puṇṇaṃ uggassa tejaso;
Maññe taṃ bhasmarāsiṃva, khippameso karissati’’.
884.
‘‘Siyā visaṃ siluttassa, deḍḍubhassa silābhuno;
Neva lohitasīsassa, visaṃ nāgassa vijjati’’.
885.
‘‘Sutametaṃ arahataṃ, saññatānaṃ tapassinaṃ;
Idha dānāni datvāna, saggaṃ gacchanti dāyakā;
Jīvanto dehi dānāni, yadi te atthi dātave.
886.
‘‘Ayaṃ nāgo mahiddhiko, tejassī duratikkamo;
Tena taṃ ḍaṃsayissāmi, so taṃ bhasmaṃ karissati’’.
887.
‘‘Mayāpetaṃ
Idha dānāni datvāna, saggaṃ gacchanti dāyakā;
Tvameva dehi jīvanto, yadi te atthi dātave.
888.
‘‘Ayaṃ ajamukhī
Tāya taṃ ḍaṃsayissāmi, sā taṃ bhasmaṃ karissati’’.
889.
‘‘Yā dhītā dhataraṭṭhassa, vemātā bhaginī mama;
Sā taṃ ḍaṃsatvajamukhī
890.
‘‘Chamāyaṃ ce nisiñcissaṃ, brahmadatta vijānahi;
Tiṇalatāni osadhyo, ussusseyyuṃ asaṃsayaṃ.
891.
‘‘Uddhaṃ
Satta vassāniyaṃ devo, na vasse na himaṃ pate.
892.
‘‘Udake ce nisiñcissaṃ, brahmadatta vijānahi;
Yāvantodakajā
893.
‘‘Lokyaṃ
Komaṃ ajjhoharī bhūto, ogāḷhaṃ yamunaṃ nadiṃ’’.
894.
‘‘Yadesa lokādhipatī yasassī, bārāṇasiṃ pakriya
Tassāha putto uragūsabhassa, subhogoti maṃ brāhmaṇa vedayanti’’.
895.
‘‘Sace hi putto uragūsabhassa, kāsissa
Mahesakkho aññataro pitā te, maccesu mātā pana te atulyā;
Na tādiso arahati brāhmaṇassa, dāsampi ohārituṃ
896.
‘‘Rukkhaṃ nissāya vijjhittho, eṇeyyaṃ pātumāgataṃ;
So viddho dūramacari
897.
‘‘Taṃ tvaṃ patitamaddakkhi, araññasmiṃ brahāvane;
Samaṃ sakājamādāya, sāyaṃ nigrodhupāgami.
898.
‘‘Sukasāḷikasaṅghuṭṭhaṃ, piṅgalaṃ
Kokilābhirudaṃ rammaṃ, dhuvaṃ haritasaddalaṃ.
899.
‘‘Tattha te so pāturahu, iddhiyā yasasā jalaṃ;
Mahānubhāvo bhātā me, kaññāhi parivārito.
900.
‘‘So tena pariciṇṇo tvaṃ, sabbakāmehi tappito;
Aduṭṭhassa tuvaṃ dubbhi, taṃ te veraṃ idhāgataṃ.
901.
‘‘Khippaṃ
Bhātu parisaraṃ veraṃ, chedayissāmi te siraṃ’’.
902.
‘‘Ajjhāyako yācayogī, āhutaggi ca brāhmaṇo;
Etehi tīhi ṭhānehi, avajjho hoti
903.
‘‘Yaṃ pūraṃ dhataraṭṭhassa, ogāḷhaṃ yamunaṃ nadiṃ;
Jotate
904.
‘‘Tattha te purisabyagghā, sodariyā mama bhātaro;
Yathā te tattha vakkhanti, tathā hessasi brāhmaṇa’’.
905.
‘‘Anittarā ittarasampayuttā, yaññā ca vedā ca subhogaloke;
Tadaggarayhañhi vinindamāno, jahāti vittañca satañca dhammaṃ.
906.
‘‘Ajjhenamariyā
Upāgu paccekaṃ yathāpadesaṃ, katāhu ete vasināti āhu’’.
907.
‘‘Dhātā vidhātā varuṇo kuvero, somo yamo candimā vāyu sūriyo;
Etepi yaññaṃ puthuso yajitvā, ajjhāyakānaṃ atho sabbakāme.
908.
‘‘Vikāsitā cāpasatāni pañca, yo ajjuno balavā bhīmaseno;
Sahassabāhu asamo pathabyā, sopi tadā mādahi jātavedaṃ’’.
909.
‘‘Yo brāhmaṇe bhojayi dīgharattaṃ, annena
Pasannacitto anumodamāno, subhoga devaññataro ahosi’’.
910.
‘‘Mahāsanaṃ
Sa yaññatantaṃ varato yajitvā, dibbaṃ gatiṃ mucalindajjhagacchi’’.
911.
‘‘Mahānubhāvo vassasahassajīvī, yo pabbajī dassaneyyo uḷāro;
Hitvā apariyantaraṭṭhaṃ
912.
‘‘Yo sāgarantaṃ sāgaro vijitvā, yūpaṃ subhaṃ soṇṇamayaṃ
Ussesi vessānaramādahāno, subhoga devaññataro ahosi.
913.
‘‘Yassānubhāvena subhoga gaṅgā, pavattatha
Salomapādo paricariyamaggiṃ, aṅgo sahassakkhapurajjhagacchi’’.
914.
‘‘Mahiddhiko devavaro yasassī, senāpati
So somayāgena malaṃ vihantvā, subhoga devaññataro ahosi’’.
915.
‘‘Akārayi lokamimaṃ parañca, bhāgīrathiṃ himavantañca gijjhaṃ
Yo iddhimā devavaro yasassī, sopi tadā ādahi jātavedaṃ.
916.
‘‘Mālāgirī
Ete ca aññe ca nagā mahantā, cityā katā yaññakarehi māhu’’.
917.
‘‘Ajjhāyakaṃ mantaguṇūpapannaṃ, tapassinaṃ yācayogotidhāhu
Tīre samuddassudakaṃ sajantaṃ
918.
‘‘Āyāgavatthūni puthū pathabyā, saṃvijjanti brāhmaṇā vāsavassa;
Purimaṃ disaṃ pacchimaṃ dakkhiṇuttaraṃ, saṃvijjamānā janayanti vedaṃ’’.
919.
‘‘Kalī hi dhīrāna kaṭaṃ magānaṃ, bhavanti
Marīcidhammaṃ asamekkhitattā, māyāguṇā nātivahanti paññaṃ.
920.
‘‘Vedā na tāṇāya bhavanti dassa, mittadduno bhūnahuno narassa;
Na tāyate pariciṇṇo ca aggi, dosantaraṃ maccamanariyakammaṃ.
921.
‘‘Sabbañca
Dahaṃ na tappe
922.
‘‘Yathāpi
Evampi aggi vipariṇāmadhammo, tejo samorohatī yogayutto.
923.
‘‘Na dissatī aggimanuppaviṭṭho, sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi;
Nāmatthamāno
924.
‘‘Sace hi aggi antarato vaseyya, sukkhesu
Sabbāni susseyyu vanāni loke, sukkhāni kaṭṭhāni ca pajjaleyyuṃ.
925.
‘‘Karoti ce dārutiṇena puññaṃ, bhojaṃ naro dhūmasikhiṃ patāpavaṃ;
Aṅgārikā loṇakarā ca sūdā, sarīradāhāpi kareyyu puññaṃ.
926.
‘‘Atha ce hi ete na karonti puññaṃ, ajjhenamaggiṃ idha tappayitvā;
Na koci lokasmiṃ karoti puññaṃ, bhojaṃ naro dhūmasikhiṃ patāpavaṃ.
927.
‘‘Kathañhi lokāpacito samāno, amanuññagandhaṃ bahūnaṃ akantaṃ;
Yadeva maccā parivajjayanti, tadappasatthaṃ dvirasaññu bhuñje.
928.
‘‘Sikhimpi devesu vadanti heke, āpaṃ milakkhū
Sabbeva ete vitathaṃ bhaṇanti
929.
‘‘Anindriyabaddhamasaññakāyaṃ
Paricariya maggiṃ sugatiṃ kathaṃ vaje, pāpāni kammāni pakubbamāno
930.
‘‘Sabbābhibhū tāhudha jīvikatthā, aggissa brahmā paricārakoti;
Sabbānubhāvī ca vasī kimatthaṃ, animmito nimmitaṃ vanditassa.
931.
‘‘Hassaṃ anijjhānakhamaṃ atacchaṃ, sakkārahetu pakiriṃsu pubbe;
Te lābhasakkāre apātubhonte, sandhāpitā
932.
‘‘Ajjhenamariyā pathaviṃ janindā, vessā kasiṃ pāricariyañca suddā;
Upāgu paccekaṃ yathāpadesaṃ, katāhu ete vasināti āhu.
933.
‘‘Etañca saccaṃ vacanaṃ bhaveyya, yathā idaṃ bhāsitaṃ brāhmaṇehi;
Nākhattiyo jātu labhetha rajjaṃ, nābrāhmaṇo mantapadāni sikkhe;
Nāññatra vessehi kasiṃ kareyya, suddo
934.
‘‘Yasmā ca etaṃ vacanaṃ abhūtaṃ, musāvime odariyā bhaṇanti;
Tadappapaññā abhisaddahanti, passanti taṃ paṇḍitā attanāva.
935.
‘‘Khatyā
Taṃ tādisaṃ saṅkhubhitaṃ pabhinnaṃ, kasmā brahmā nujju karoti lokaṃ.
936.
‘‘Sace hi so issaro sabbaloke, brahmā bahūbhūtapatī
Kiṃ sabbalokaṃ vidahī alakkhiṃ, kiṃ sabbalokaṃ na sukhiṃ akāsi.
937.
‘‘Sace hi so issaro sabbaloke, brahmā bahūbhūtapatī pajānaṃ;
Māyā musāvajjamadena
938.
‘‘Sace hi so issaro sabbaloke, brahmā bahūbhūtapatī pajānaṃ;
Adhammiko
939.
‘‘Kīṭā paṭaṅgā uragā ca bhekā
Etepi dhammā anariyarūpā, kambojakānaṃ vitathā bahūnaṃ.
940.
‘‘Sace hi so sujjhati yo hanāti, hatopi so saggamupeti ṭhānaṃ;
Bhovādi bhovādina mārayeyyuṃ
941.
‘‘Neva
Vipphandamāne idha jīvikatthā, yaññesu pāṇe pasumārabhanti
942.
‘‘Yūpussane
Ayaṃ te yūpo kāmaduho parattha, bhavissati sassato samparāye.
943.
‘‘Sace ca yūpe maṇisaṅkhamuttaṃ, dhaññaṃ
Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi, sace duhe tidive sabbakāme;
Tevijjasaṅghāva puthū yajeyyuṃ, abrāhmaṇaṃ
944.
‘‘Kuto ca yūpe maṇisaṅkhamuttaṃ, dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ;
Sukkhesu kaṭṭhesu navesu cāpi, kuto duhe tidive sabbakāme.
945.
‘‘Saṭhā ca luddā ca paluddhabālā
Ādāya aggiṃ mama dehi vittaṃ, tato sukhī hohisi sabbakāme.
946.
‘‘Tamaggihuttaṃ saraṇaṃ pavissa, cittehi vaṇṇehi mukhaṃ nayanti;
Oropayitvā kesamassuṃ nakhañca, vedehi vittaṃ atigāḷhayanti
947.
‘‘Kākā
Annāni bhutvā kuhakā kuhitvā, muṇḍaṃ
948.
‘‘Evañhi so vañcito brāhmaṇehi, eko samāno bahukā
Te yogayogena vilumpamānā, diṭṭhaṃ adiṭṭhena dhanaṃ haranti.
949.
‘‘Akāsiyā
Te tādisā corasamā asantā, vajjhā na haññanti ariṭṭha loke.
950.
‘‘Indassa bāhārasi dakkhiṇāti, yaññesu chindanti palāsayaṭṭhiṃ;
Taṃ cepi saccaṃ maghavā chinnabāhu, kenassa indo asure jināti.
951.
‘‘Tañceva tucchaṃ maghavā samaṅgī, hantā avajjho paramo sa devo
Mantā ime brāhmaṇā tuccharūpā, sandiṭṭhikā vañcanā esa loke.
952.
‘‘Mālāgiri himavā yo ca gijjho, sudassano nisabho kuveru;
Ete ca aññe ca nagā mahantā, cityā
953.
‘‘Yathāpakārāni hi iṭṭhakāni, cityā katā yaññakarehi māhu;
Na pabbatā honti tathāpakārā, aññā disā acalā tiṭṭhaselā.
954.
‘‘Na
Yaññañca etaṃ parivaṇṇayantā, cityā katā yaññakarehi māhu.
955.
‘‘Ajjhāyakaṃ mantaguṇūpapannaṃ, tapassinaṃ yācayogotidhāhu;
Tīre samuddassudakaṃ sajantaṃ, taṃ sāgarojjhohari tenapeyyo.
956.
‘‘Parosahassampi samantavede, mantūpapanne nadiyo vahanti;
Na tena byāpannarasūdakā na, kasmā samuddo atulo apeyyo.
957.
‘‘Ye keci kūpā idha jīvaloke, loṇūdakā kūpakhaṇehi khātā;
Na brāhmaṇajjhoharaṇena
958.
‘‘Pure puratthā kā kassa bhariyā, mano manussaṃ ajanesi pubbe;
Tenāpi dhammena na koci hīno, evampi vossaggavibhaṅgamāhu
959.
‘‘Caṇḍālaputtopi adhicca vede, bhāseyya mante kusalo matīmā
Na tassa muddhāpi phaleyya sattadhā, mantā ime attavadhāya katā
960.
‘‘Vācākatā giddhikatā
Bālāna cittaṃ visame niviṭṭhaṃ, tadappapaññā abhisaddahanti.
961.
‘‘Sīhassa
Manussabhāvo ca gavaṃva pekkho, jātī hi tesaṃ asamā samānā
962.
‘‘Sace ca rājā pathaviṃ vijitvā, sajīvavā assavapārisajjo;
Sayameva so sattusaṅghaṃ vijeyya, tassappajā
963.
‘‘Khattiyamantā ca tayo ca vedā, atthena ete samakā bhavanti;
Tesañca atthaṃ avinicchinitvā, na bujjhatī oghapathaṃva channaṃ.
964.
‘‘Khattiyamantā
Lābho alābho ayaso yaso ca, sabbeva tesaṃ catunnañca
965.
‘‘Yathāpi ibbhā dhanadhaññahetu, kammāni karonti
Tevijjasaṅghā ca tatheva ajja, kammāni karonti
966.
‘‘Ibbhehi ye te
Kammāni karonti
967.
‘‘Kassa bherī mudiṅgā ca, saṅkhāpaṇavadindimā;
Purato paṭipannāni, hāsayantā rathesabhaṃ.
968.
‘‘Kassa kañcanapaṭṭena, puthunā vijjuvaṇṇinā;
Yuvā
969.
‘‘Ukkāmukhapahaṭṭhaṃva
Mukhañca rucirā bhāti, ko eti siriyā jalaṃ.
970.
‘‘Kassa jambonadaṃ chattaṃ, sasalākaṃ manoramaṃ;
Ādiccaraṃsāvaraṇaṃ, ko eti siriyā jalaṃ.
971.
‘‘Kassa aṅgaṃ
Ubhato varapuññassa
972.
‘‘Kassa pekhuṇahatthāni, citrāni ca mudūni ca;
Kañcanamaṇidaṇḍāni
973.
‘‘Khadiraṅgāravaṇṇābhā, ukkāmukhapahaṃsitā;
Kassete kuṇḍalā vaggū, sobhanti dubhato mukhaṃ.
974.
‘‘Kassa vātena chupitā, niddhantā mudukāḷakā
Sobhayanti nalāṭantaṃ, nabhā vijjurivuggatā.
975.
‘‘Kassa etāni akkhīni, āyatāni puthūni ca;
Ko sobhati visālakkho, kassetaṃ uṇṇajaṃ mukhaṃ.
976.
‘‘Kassete lapanajātā
Bhāsamānassa sobhanti, dantā kuppilasādisā.
977.
‘‘Kassa lākhārasasamā, hatthapādā sukhedhitā;
Ko so bimboṭṭhasampanno, divā sūriyova bhāsati.
978.
‘‘Himaccaye himavati
Ko
979.
‘‘Suvaṇṇapīḷakākiṇṇaṃ
Ko so parisamogayha, īsaṃ khaggaṃ pamuñcati
980.
‘‘Suvaṇṇavikatā
Ko so omuñcate pādā, namo katvā mahesino’’.
981.
‘‘Dhataraṭṭhā hi te nāgā, iddhimanto yasassino;
Samuddajāya uppannā, nāgā ete mahiddhikā’’ti.
Bhūridattajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
544. Candakumārajātakaṃ (7)
982.
‘‘Rājāsi luddakammo, ekarājā pupphavatīyā;
So pucchi brahmabandhuṃ, khaṇḍahālaṃ purohitaṃ mūḷhaṃ.
983.
‘Saggāna maggamācikkha
Yathā ito vajanti sugatiṃ, narā puññāni katvāna’.
984.
‘Atidānaṃ daditvāna, avajjhe
Evaṃ vajanti sugatiṃ, narā puññāni katvāna’.
985.
‘Kiṃ pana taṃ atidānaṃ, ke ca avajjhā imasmi lokasmiṃ;
Etañca kho no akkhāhi, yajissāmi dadāmi
986.
‘Puttehi deva yajitabbaṃ, mahesīhi negamehi ca;
Usabhehi ājāniyehi catūhi, sabbacatukkena deva yajitabbaṃ’’’.
987.
‘‘Taṃ sutvā antepure, kumārā mahesiyo ca haññantu;
Eko ahosi nigghoso, bhismā accuggato saddo’’.
988.
‘‘Gacchatha vadetha kumāre, candaṃ sūriyañca bhaddasenañca;
Sūrañca vāmagottañca, pacurā
989.
‘‘Kumāriyopi vadetha, upasenaṃ
Nandañcāpi kumāriṃ, pacurā
990.
‘‘Vijayampi mayhaṃ mahesiṃ, erāvatiṃ
Lakkhaṇavarūpapannā, pacurā kira hotha yaññatthāya.
991.
‘‘Gahapatayo
Vaḍḍhañcāpi gahapatiṃ, pacurā kira hotha yaññatthāya’’.
992.
‘‘Te tattha gahapatayo, avocisuṃ samāgatā puttadāraparikiṇṇā;
Sabbeva sikhino deva karohi, atha vā no dāse sāvehi’’.
993.
‘‘Abhayaṃkarampi me hatthiṃ, nāḷāgiriṃ accuggataṃ varuṇadantaṃ
Ānetha kho ne khippaṃ, yaññatthāya bhavissanti.
994.
‘‘Assaratanampi
Ānetha kho ne khippaṃ, yaññatthāya bhavissanti.
995.
‘‘Usabhampi
Samūha
996.
‘‘Sabbaṃ
Āṇāpetha ca kumāre
997.
‘‘Sabbaṃ
Vadetha dāni kumāre, ajja kho
998.
‘‘Taṃtaṃ mātā avaca, rodantī āgantvā vimānato;
Yañño kira te putta, bhavissati catūhi puttehi’’.
999.
‘‘Sabbepi mayhaṃ puttā cattā, candasmiṃ haññamānasmiṃ;
Puttehi yaññaṃ yajitvāna, sugatiṃ saggaṃ gamissāmi’’.
1000.
‘‘Mā taṃ
Nirayāneso maggo, neso maggo hi saggānaṃ.
1001.
‘‘Dānāni
Esa maggo sugatiyā, na ca maggo puttayaññena’’.
1002.
‘‘Ācariyānaṃ
Puttehi yaññaṃ
1003.
‘‘Taṃtaṃ pitāpi avaca, vasavattī orasaṃ sakaṃ puttaṃ;
Yañño kira te putta, bhavissati catūhi puttehi’’.
1004.
‘‘Sabbepi mayhaṃ puttā cattā, candasmiṃ haññamānasmiṃ;
Puttehi yaññaṃ yajitvāna, sugatiṃ saggaṃ gamissāmi’’.
1005.
‘‘Mā taṃ putta saddahesi, sugati kira hoti puttayaññena;
Nirayāneso maggo, neso maggo hi saggānaṃ.
1006.
‘‘Dānāni
Esa maggo sugatiyā, na ca maggo puttayaññena’’.
1007.
‘‘Ācariyānaṃ vacanā, ghātessaṃ candañca sūriyañca;
Puttehi yaññaṃ yajitvāna duccajehi, sugatiṃ saggaṃ gamissāmi’’.
1008.
‘‘Dānāni dehi koṇḍañña, ahiṃsā sabbabhūtabhabyānaṃ;
Puttaparivuto tuvaṃ, raṭṭhaṃ janapadañca pālehi’’.
1009.
‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;
Api nigaḷabandhakāpi, hatthī asse ca pālema.
1010.
‘‘Mā
Api nigaḷabandhakāpi, hatthichakaṇāni ujjhema.
1011.
‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;
Api nigaḷabandhakāpi, assachakaṇāni ujjhema.
1012.
‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa
Yassa honti tava kāmā, api raṭṭhā pabbājitā;
Bhikkhācariyaṃ carissāma’’.
1013.
‘‘Dukkhaṃ
Muñcetha
1014.
‘‘Pubbeva khosi me vutto, dukkaraṃ durabhisambhavañcetaṃ;
Atha no upakkhaṭassa yaññassa, kasmā karosi vikkhepaṃ.
1015.
‘‘Sabbe vajanti sugatiṃ, ye yajanti yepi yājenti;
Ye cāpi anumodanti, yajantānaṃ edisaṃ mahāyaññaṃ’’.
1016.
‘‘Atha kissa jano
Atha no akāraṇasmā, yaññatthāya deva ghātesi.
1017.
‘‘Pubbeva no daharakāle
Daharamhā yobbanaṃ pattā, adūsakā tāta haññāma.
1018.
‘‘Hatthigate assagate, sannaddhe passa no mahārāja;
Yuddhe vā yujjhamāne vā, na hi mādisā sūrā honti yaññatthāya.
1019.
‘‘Paccante vāpi kupite, aṭavīsu vā mādise niyojenti;
Atha no akāraṇasmā, abhūmiyaṃ tāta haññāma.
1020.
‘‘Yāpi
Tāsampi piyā puttā, atha no tvaṃ deva ghātesi.
1021.
‘‘Mā tassa saddahesi, na maṃ khaṇḍahālo ghāteyya;
Mamañhi
1022.
‘‘Gāmavaraṃ nigamavaraṃ dadanti, bhogampissa mahārāja;
Athaggapiṇḍikāpi, kule kule hete bhuñjanti.
1023.
‘‘Tesampi tādisānaṃ, icchanti dubbhituṃ mahārāja;
Yebhuyyena ete, akataññuno brāhmaṇā deva.
1024.
‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;
Api nigaḷabandhakāpi, hatthī asse ca pālema.
1025.
‘‘Mā
Api nigaḷabandhakāpi, hatthichakaṇāni ujjhema.
1026.
‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;
Api nigaḷabandhakāpi, assachakaṇāni ujjhema.
1027.
‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;
Yassa honti tava kāmā, api raṭṭhā pabbājitā;
Bhikkhācariyaṃ carissāma’’.
1028.
‘‘Dukkhaṃ kho me janayatha, vilapantā jīvitassa kāmā hi;
Muñcetha dāni kumāre, alampi me hotu puttayaññena’’.
1029.
‘‘Pubbeva khosi me vutto, dukkaraṃ durabhisambhavañcetaṃ;
Atha no upakkhaṭassa yaññassa, kasmā karosi vikkhepaṃ.
1030.
‘‘Sabbe vajanti sugatiṃ, ye yajanti yepi yājenti;
Ye cāpi anumodanti, yajantānaṃ edisaṃ mahāyaññaṃ’’.
1031.
‘‘Yadi
Brāhmaṇo tāva yajatu, pacchāpi yajasi tuvaṃ rājā.
1032.
‘‘Yadi kira yajitvā puttehi, devalokaṃ ito cutā yanti;
Esveva khaṇḍahālo, yajataṃ sakehi puttehi.
1033.
‘‘Evaṃ jānanto khaṇḍahālo, kiṃ puttake na ghātesi;
Sabbañca ñātijanaṃ, attānañca na ghātesi.
1034.
‘‘Sabbe
Ye cāpi anumodanti, yajantānaṃ edisaṃ mahāyaññaṃ.
1035.
Bhovādi bhovādina mārayeyyuṃ, ye cāpi tesaṃ abhisaddaheyyuṃ’’
1036.
‘‘Kathañca kira puttakāmāyo, gahapatayo gharaṇiyo ca;
Nagaramhi na uparavanti rājānaṃ, mā ghātayi orasaṃ puttaṃ.
1037.
‘‘Kathañca
Nagaramhi na uparavanti rājānaṃ, mā ghātayi atrajaṃ puttaṃ.
1038.
‘‘Rañño camhi atthakāmo, hito ca sabbajanapadassa
Na koci assa paṭighaṃ, mayā jānapado na pavedeti’’.
1039.
‘‘Gacchatha
Mā ghātetha kumāre, adūsake sīhasaṅkāse.
1040.
‘‘Gacchatha vo gharaṇiyo, tātañca vadetha khaṇḍahālañca;
Mā ghātetha kumāre, apekkhite sabbalokassa’’.
1041.
‘‘Yaṃ nūnāhaṃ jāyeyyaṃ, rathakārakulesu vā;
Pukkusakulesu vā vessesu vā jāyeyyaṃ;
Na hajja maṃ rāja yaññe
1042.
‘‘Sabbā sīmantiniyo gacchatha, ayyassa khaṇḍahālassa;
Pādesu nipatatha, aparādhāhaṃ na passāmi.
1043.
‘‘Sabbā sīmantiniyo gacchatha, ayyassa khaṇḍahālassa;
Pādesu nipatatha, kinte bhante mayaṃ adūsema’’.
1044.
‘‘Kapaṇā
Yañño kira me ukkhipito, tātena saggakāmena’’.
1045.
‘‘Āvatti parivatti ca, vasulo sammukhā rañño;
Mā no pitaraṃ avadhi, daharamhā yobbanaṃ pattā’’.
1046.
‘‘Eso te vasula pitā, samehi pitarā saha;
Dukkhaṃ kho me janayasi, vilapanto antepurasmiṃ;
Muñcetha dāni kumāre, alampi me hotu puttayaññena’’.
1047.
‘‘Pubbeva khosi me vutto, dukkaraṃ durabhisambhavañcetaṃ;
Atha
1048.
‘‘Sabbe
Ye cāpi anumodanti, yajantānaṃ edisaṃ mahāyaññaṃ’’.
1049.
‘‘Sabbaratanassa
Abhinikkhamassu deva, saggaṃ gato tvaṃ pamodissasi’’.
1050.
‘‘Daharā sattasatā etā, candakumārassa bhariyāyo;
Kese pakiritvāna
1051.
‘‘Aparā pana sokena, nikkhantā nandane viya devā;
Kese pakiritvāna
1052.
‘‘Kāsikasucivatthadharā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;
Niyyanti candasūriyā, yaññatthāya ekarājassa.
1053.
‘‘Kāsikasucivatthadharā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;
Niyyanti candasūriyā, mātu katvā hadayasokaṃ.
1054.
‘‘Kāsikasucivatthadharā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;
Niyyanti candasūriyā, janassa katvā hadayasokaṃ.
1055.
‘‘Maṃsarasabhojanā nhāpakasunhāpitā
Niyyanti candasūriyā, yaññatthāya ekarājassa.
1056.
Niyyanti candasūriyā, mātu katvā hadayasokaṃ.
1057.
‘‘Maṃsarasabhojanā nhāpakasunhāpitā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;
Niyyanti
1058.
‘‘Yassu pubbe hatthivaradhuragate, hatthīhi
Tyajja candasūriyā, ubhova pattikā yanti.
1059.
‘‘Yassu
Tyajja candasūriyā, ubhova pattikā yanti.
1060.
‘‘Yassu pubbe rathavaradhuragate, rathehi
Tyajja candasūriyā, ubhova pattikā yanti.
1061.
‘‘Yehissu pubbe nīyiṃsu
Tyajja candasūriyā, ubhova pattikā yanti’’.
1062.
‘‘Yadi sakuṇi maṃsamicchasi, ḍayassu
Yajatettha ekarājā, sammūḷho catūhi puttehi.
1063.
‘‘Yadi
Yajatettha ekarājā, sammūḷho catūhi kaññāhi.
1064.
‘‘Yadi sakuṇi maṃsamicchasi, ḍayassu pubbena pupphavatiyā;
Yajatettha ekarājā, sammūḷho catūhi mahesīhi.
1065.
‘‘Yadi sakuṇi maṃsamicchasi, ḍayassu pubbena pupphavatiyā;
Yajatettha ekarājā, sammūḷho catūhi gahapatīhi.
1066.
‘‘Yadi sakuṇi maṃsamicchasi, ḍayassu pubbe pupphavatiyā;
Yajatettha ekarājā, sammūḷho catūhi hatthīhi.
1067.
‘‘Yadi sakuṇi maṃsamicchasi, ḍayassu pubbena pupphavatiyā;
Yajatettha ekarājā, sammūḷho catūhi assehi.
1068.
‘‘Yadi sakuṇi maṃsamicchasi, ḍayassu pubbena pupphavatiyā;
Yajatettha ekarājā, sammūḷho catūhi usabhehi.
1069.
‘‘Yadi
Yajatettha ekarājā, sammūḷho sabbacatukkena’’.
1070.
‘‘Ayamassa pāsādo, idaṃ antepuraṃ suramaṇīyaṃ
Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.
1071.
‘‘Idamassa kūṭāgāraṃ, sovaṇṇaṃ pupphamalyavikiṇṇaṃ;
Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.
1072.
‘‘Idamassa
Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.
1073.
‘‘Idamassa asokavanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;
Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.
1074.
‘‘Idamassa kaṇikāravanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;
Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.
1075.
‘‘Idamassa pāṭalivanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;
Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.
1076.
‘‘Idamassa ambavanaṃ, supupphitaṃ sabbakālikaṃ rammaṃ;
Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.
1077.
‘‘Ayamassa
Nāvā ca sovaṇṇavikatā, pupphavalliyā
Tedāni
1078.
‘‘Idamassa hatthiratanaṃ, erāvaṇo gajo balī dantī;
Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.
1079.
‘‘Idamassa assaratanaṃ, ekakhūro
Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.
1080.
‘‘Ayamassa assaratho, sāḷiya
Yatthassu ayyaputtā, sobhiṃsu nandane viya devā;
Tedāni ayyaputtā, cattāro vadhāya ninnītā.
1081.
‘‘Kathaṃ nāma sāmasamasundarehi, candanamudukagattehi
Rājā yajissate yaññaṃ, sammūḷho catūhi puttehi.
1082.
‘‘Kathaṃ nāma sāmasamasundarāhi, candanamudukagattāhi;
Rājā yajissate yaññaṃ, sammūḷho catūhi kaññāhi.
1083.
‘‘Kathaṃ
Rājā yajissate yaññaṃ, sammūḷho catūhi mahesīhi.
1084.
‘‘Kathaṃ nāma sāmasamasundarehi, candanamudukagattehi;
Rājā yajissate yaññaṃ, sammūḷho catūhi gahapatīhi.
1085.
‘‘Yathā honti gāmanigamā, suññā amanussakā brahāraññā;
Tathā
1086.
‘‘Ummattikā bhavissāmi, bhūnahatā paṃsunā ca
Sace candavaraṃ
1087.
‘‘Ummattikā bhavissāmi, bhūnahatā paṃsunā ca parikiṇṇā;
Sace sūriyavaraṃ hanti, pāṇā me deva rujjhanti’’.
1088.
‘‘Kiṃ nu mā na ramāpeyyuṃ, aññamaññaṃ piyaṃvadā;
Ghaṭṭikā uparikkhī ca, pokkharaṇī ca bhārikā
Candasūriyesu naccantiyo, samā tāsaṃ na vijjati’’.
1089.
‘‘Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu
Yo mayhaṃ hadayasoko, candamhi vadhāya ninnīte.
1090.
‘‘Imaṃ
Yo mayhaṃ hadayasoko, sūriyamhi vadhāya ninnīte.
1091.
‘‘Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu khaṇḍahāla tava jāyā;
Yo mayhaṃ hadayasoko, candamhi vadhāya ninnīte.
1092.
‘‘Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu khaṇḍahāla tava jāyā;
Yo mayhaṃ hadayasoko, sūriyamhi vadhāya ninnīte.
1093.
‘‘Mā
Yo ghātesi kumāre, adūsake sīhasaṅkāse.
1094.
‘‘Mā ca putte mā ca patiṃ, addakkhi khaṇḍahāla tava mātā;
Yo ghātesi kumāre, apekkhite sabbalokassa.
1095.
‘‘Mā
Yo ghātesi kumāre, adūsake sīhasaṅkāse.
1096.
‘‘Mā ca putte mā ca patiṃ, addakkhi khaṇḍahāla tava jāyā;
Yo ghātesi kumāre, apekkhite sabbalokassa’’.
1097.
‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;
Api nigaḷabandhakāpi, hatthī asse ca pālema.
1098.
‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;
Api nigaḷabandhakāpi, hatthichakaṇāni ujjhema.
1099.
‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;
Api nigaḷabandhakāpi, assachakaṇāni ujjhema.
1100.
‘‘Mā no deva avadhi, dāse no dehi khaṇḍahālassa;
Yassa honti tava kāmā, api raṭṭhā pabbājitā;
Bhikkhācariyaṃ carissāma.
1101.
‘‘Dibbaṃ deva upayācanti, puttatthikāpi daliddā;
Paṭibhānānipi hitvā, putte na labhanti ekaccā.
1102.
‘‘Āsīsikāni
Atha no akāraṇasmā, yaññatthāya deva ghātesi.
1103.
‘‘Upayācitakena puttaṃ labhanti, mā tāta no aghātesi;
Mā kicchāladdhakehi puttehi, yajittho imaṃ yaññaṃ.
1104.
‘‘Upayācitakena
Mā
1105.
‘‘Bahudukkhā
Vandāmi kho te pāde, labhataṃ tāto paralokaṃ.
1106.
‘‘Handa ca maṃ upaguyha, pāde te amma vandituṃ dehi;
Gacchāmi dāni pavāsaṃ
1107.
‘‘Handa
Gacchāmi dāni pavāsaṃ, mātu katvā hadayasokaṃ.
1108.
Handa ca maṃ upaguyha
Gacchāmi dāni pavāsaṃ, janassa katvā hadayasokaṃ’’.
1109.
‘‘Handa ca padumapattānaṃ, moḷiṃ bandhassu gotamiputta;
Campakadalamissāyo
1110.
‘‘Handa ca vilepanaṃ te, pacchimakaṃ candanaṃ vilimpassu;
Yehi ca suvilitto, sobhasi rājaparisāyaṃ.
1111.
‘‘Handa ca mudukāni vatthāni, pacchimakaṃ kāsikaṃ nivāsehi;
Yehi ca sunivattho, sobhasi rājaparisāyaṃ.
1112.
‘‘Muttāmaṇikanakavibhūsitāni, gaṇhassu hatthābharaṇāni;
Yehi ca hatthābharaṇehi, sobhasi rājaparisāyaṃ’’.
1113.
‘‘Na hi nūnāyaṃ raṭṭhapālo, bhūmipati janapadassa dāyādo;
Lokissaro mahanto, putte snehaṃ janayati’’.
1114.
‘‘Mayhampi
Saggañca patthayāno
1115.
‘‘Maṃ paṭhamaṃ ghātehi, mā me hadayaṃ dukkhaṃ phālesi;
Alaṅkato
1116.
‘‘Handayya maṃ hanassu, paraloke
Puññaṃ karassu vipulaṃ, vicarāma ubhopi paraloke’’.
1117.
‘‘Mā tvaṃ cande rucci maraṇaṃ
Te taṃ ramayissanti, yiṭṭhasmiṃ gotamiputte’’.
1118.
‘‘Evaṃ vutte candā attānaṃ, hanti hatthatalakehi’’;
‘‘Alamettha
1119.
‘‘Na
Ye na vadanti rājānaṃ, mā ghātayi orase putte.
1120.
‘‘Na hi nūnimassa rañño, ñātī mittā ca vijjare suhadā;
Ye na vadanti rājānaṃ, mā ghātayi atraje putte.
1121.
‘‘Ime tepi mayhaṃ puttā, guṇino kāyūradhārino rāja;
Tehipi yajassu yaññaṃ, atha muñcatu
1122.
‘‘Bilasataṃ maṃ katvāna, yajassu sattadhā mahārāja;
Mā jeṭṭhaputtamavadhi, adūsakaṃ sīhasaṅkāsaṃ.
1123.
‘‘Bilasataṃ maṃ katvāna, yajassu sattadhā mahārāja;
Mā
1124.
‘‘Bahukā tava dinnābharaṇā, uccāvacā subhaṇitamhi;
Muttāmaṇiveḷuriyā, etaṃ te pacchimakaṃ dānaṃ’’.
1125.
‘‘Yesaṃ pubbe khandhesu, phullā mālāguṇā vivattiṃsu;
Tesajjapi sunisito
1126.
‘‘Yesaṃ pubbe khandhesu, cittā mālāguṇā vivattiṃsu;
Tesajjapi sunisito, nettiṃso vivattissati khandhesu.
1127.
‘‘Aciraṃ
Atha mama hadayaṃ na phalati, tāva daḷhabandhañca me āsi.
1128.
‘‘Kāsikasucivatthadharā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;
Niyyātha candasūriyā, yaññatthāya ekarājassa.
1129.
‘‘Kāsikasucivatthadharā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;
Niyyātha candasūriyā, mātu katvā hadayasokaṃ.
1130.
‘‘Kāsikasucivatthadharā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;
Niyyātha candasūriyā, janassa katvā hadayasokaṃ.
1131.
‘‘Maṃsarasabhojanā nhāpakasunhāpitā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;
Niyyātha candasūriyā, yaññatthāya ekarājassa.
1132.
‘‘Maṃsarasabhojanā
Niyyātha candasūriyā, mātu katvā hadayasokaṃ.
1133.
‘‘Maṃsarasabhojanā nhāpakasunhāpitā, kuṇḍalino agalucandanavilittā;
Niyyātha
1134.
‘‘Sabbasmiṃ
Pañcālarājadhītā pañjalikā, sabbaparisāya samanupariyāyi
1135.
‘‘Yena saccena khaṇḍahālo, pāpakammaṃ karoti dummedho;
Etena saccavajjena, samaṅginī sāmikena homi.
1136.
‘‘Ye idhatthi amanussā, yāni ca yakkhabhūtabhabyāni;
Karontu me veyyāvaṭikaṃ, samaṅginī sāmikena homi.
1137.
‘‘Yā devatā idhāgatā, yāni ca yakkhabhūtabhabyāni;
Saraṇesiniṃ anāthaṃ tāyatha maṃ, yācāmahaṃ patimāhaṃ ajeyaṃ’’
1138.
‘‘Taṃ sutvā amanusso, ayokūṭaṃ paribbhametvāna;
Bhayamassa janayanto, rājānaṃ idamavoca.
1139.
‘‘Bujjhassu kho rājakali, mā tāhaṃ
Mā jeṭṭhaputtamavadhi, adūsakaṃ sīhasaṅkāsaṃ.
1140.
‘‘Ko te diṭṭho rājakali, puttabhariyāyo haññamānāyo
Seṭṭhi ca gahapatayo, adūsakā saggakāmā hi.
1141.
‘‘Taṃ sutvā khaṇḍahālo, rājā ca abbhutamidaṃ disvāna;
Sabbesaṃ bandhanāni mocesuṃ, yathā taṃ anupaghātaṃ
1142.
‘‘Sabbesu
Sabbe ekekaleḍḍukamadaṃsu, esa vadho khaṇḍahālassa’’.
1143.
‘‘Sabbe
Na hi pāpakammaṃ katvā, labbhā sugatiṃ ito gantuṃ’’.
1144.
‘‘Sabbesu vippamuttesu, ye tattha samāgatā tadā āsuṃ;
Candaṃ abhisiñciṃsu, samāgatā rājaparisā
1145.
‘‘Sabbesu vippamuttesu, ye
Candaṃ abhisiñciṃsu, samāgatā rājakaññāyo ca.
1146.
‘‘Sabbesu vippamuttesu, ye tattha samāgatā tadā āsuṃ;
Candaṃ abhisiñciṃsu, samāgatā devaparisā
1147.
‘‘Sabbesu vippamuttesu, ye
Candaṃ abhisiñciṃsu, samāgatā devakaññāyo ca.
1148.
‘‘Sabbesu vippamuttesu, ye tattha samāgatā tadā āsuṃ;
Celukkhepamakaruṃ, samāgatā rājaparisā
1149.
‘‘Sabbesu
Celukkhepamakaruṃ, samāgatā rājakaññāyo ca.
1150.
‘‘Sabbesu vippamuttesu, ye tattha samāgatā tadā āsuṃ;
Celukkhepamakaruṃ, samāgatā devaparisā
1151.
‘‘Sabbesu vippamuttesu, ye
Celukkhepamakaruṃ, samāgatā devakaññāyo ca.
1152.
‘‘Sabbesu vippamuttesu, bahū ānanditā ahuṃ
Nandiṃ
Candakumārajātakaṃ
545. Mahānāradakassapajātakaṃ (8)
1153.
‘‘Ahu
Pahūtayoggo dhanimā, anantabalaporiso.
1154.
So ca pannarasiṃ
Cātumāsā
1155.
‘‘Paṇḍite sutasampanne, mitapubbe
Vijayañca sunāmañca, senāpatiṃ alātakaṃ.
1156.
‘‘Tamanupucchi vedeho, ‘‘paccekaṃ brūtha saṃ ruciṃ;
Cātumāsā komudajja, juṇhaṃ byapahataṃ
Kāyajja ratiyā rattiṃ, viharemu imaṃ utuṃ’’.
1157.
‘‘Tato senāpati rañño, alāto etadabravi;
‘‘Haṭṭhaṃ yoggaṃ balaṃ sabbaṃ, senaṃ sannāhayāmase.
1158.
‘‘Niyyāma deva yuddhāya, anantabalaporisā;
Ye te vasaṃ na āyanti, vasaṃ upanayāmase
Esā mayhaṃ sakā diṭṭhi, ajitaṃ ojināmase.
1159.
Alātassa
‘‘Sabbe tuyhaṃ mahārāja, amittā vasamāgatā.
1160.
‘‘Nikkhittasatthā paccatthā, nivātamanuvattare;
Uttamo ussavo ajja, na yuddhaṃ mama ruccati.
1161.
‘‘Annapānañca khajjañca, khippaṃ abhiharantu te;
Ramassu deva kāmehi, naccagīte suvādite’’.
1162.
Sunāmassa vaco sutvā, vijayo etadabravi;
‘‘Sabbe kāmā mahārāja, niccaṃ tava mupaṭṭhitā.
1163.
‘‘Na hete dullabhā deva, tava kāmehi modituṃ;
Sadāpi kāmā sulabhā, netaṃ cittamataṃ
1164.
‘‘Samaṇaṃ
Yo najja vinaye kaṅkhaṃ, atthadhammavidū ise’’.
1165.
Vijayassa vaco sutvā, rājā aṅgati mabravi;
‘‘Yathā vijayo bhaṇati, mayhampetaṃva ruccati.
1166.
‘‘Samaṇaṃ
Yo najja vinaye kaṅkhaṃ, atthadhammavidū ise.
1167.
‘‘Sabbeva santā karotha matiṃ, kaṃ upāsemu paṇḍitaṃ;
Yo
1168.
‘‘Vedehassa vaco sutvā, alāto etadabravi;
‘‘Atthāyaṃ
1169.
‘‘Guṇo kassapagottāyaṃ, suto citrakathī gaṇī;
Taṃ deva
1170.
‘‘Alātassa vaco sutvā, rājā codesi sārathiṃ;
‘‘Migadāyaṃ gamissāma, yuttaṃ yānaṃ idhānaya’’.
1171.
Tassa yānaṃ ayojesuṃ, dantaṃ rūpiyapakkharaṃ
Sukkamaṭṭhaparivāraṃ, paṇḍaraṃ dosināmukhaṃ.
1172.
‘‘Tatrāsuṃ kumudāyuttā, cattāro sindhavā hayā;
Anilūpamasamuppātā
1173.
‘‘Setacchattaṃ setaratho, setassā setabījanī;
Vedeho sahamaccehi, niyyaṃ candova sobhati.
1174.
‘‘Tamanuyāyiṃsu bahavo, indikhaggadharā
Assapiṭṭhigatā vīrā, narā naravarādhipaṃ.
1175.
So muhuttaṃva yāyitvā, yānā oruyha khattiyo;
Vedeho sahamaccehi, pattī guṇamupāgami.
1176.
Yepi tattha tadā āsuṃ, brāhmaṇibbhā samāgatā;
Na te apanayī rājā, akataṃ bhūmimāgate.
1177.
‘‘Tato
Mudupaccatthate rājā, ekamantaṃ upāvisi.
1178.
‘‘Nisajja rājā sammodi, kathaṃ sāraṇiyaṃ tato;
‘‘Kacci
1179.
‘‘Kacci akasirā vutti, labhasi
Apābādho casi kacci, cakkhuṃ na parihāyati’’.
1180.
Taṃ guṇo paṭisammodi, vedehaṃ vinaye rataṃ;
‘‘Yāpanīyaṃ mahārāja, sabbametaṃ tadūbhayaṃ.
1181.
‘‘Kacci
Kacci arogaṃ yoggaṃ te, kacci vahati vāhanaṃ;
Kacci te byādhayo natthi, sarīrassupatāpiyā’’
1182.
Paṭisammodito rājā, tato pucchi anantarā;
Atthaṃ dhammañca ñāyañca, dhammakāmo rathesabho.
1183.
‘‘Kathaṃ dhammaṃ care macco, mātāpitūsu kassapa;
Kathaṃ care ācariye, puttadāre kathaṃ care.
1184.
‘‘Kathaṃ careyya vuḍḍhesu, kathaṃ samaṇabrāhmaṇe;
Kathañca balakāyasmiṃ, kathaṃ janapade care.
1185.
‘‘Kathaṃ dhammaṃ caritvāna, maccā gacchanti
Kathañceke adhammaṭṭhā, patanti nirayaṃ atho’’.
1186.
‘‘Vedehassa vaco sutvā, kassapo etadabravi;
‘‘‘Suṇohi me mahārāja, saccaṃ avitathaṃ padaṃ.
1187.
‘‘‘Natthi dhammacaritassa
Natthi
1188.
‘‘‘Natthi
Natthi ācariyo nāma, adantaṃ ko damessati.
1189.
‘‘‘Samatulyāni bhūtāni, natthi jeṭṭhāpacāyikā;
Natthi balaṃ vīriyaṃ vā, kuto uṭṭhānaporisaṃ;
Niyatāni hi bhūtāni, yathā goṭaviso tathā.
1190.
‘‘‘Laddheyyaṃ labhate macco, tattha dānaphalaṃ kuto;
Natthi dānaphalaṃ deva, avaso devavīriyo.
1191.
‘‘‘Bālehi dānaṃ paññattaṃ, paṇḍitehi paṭicchitaṃ;
Avasā denti dhīrānaṃ, bālā paṇḍitamānino.
1192.
‘‘‘Sattime sassatā kāyā, acchejjā avikopino;
Tejo pathavī āpo ca, vāyo sukhaṃ dukhañcime;
Jīve ca sattime kāyā, yesaṃ chettā na vijjati.
1193.
‘‘‘Natthi hantā va chettā vā, haññe yevāpi
Antareneva kāyānaṃ, satthāni vītivattare.
1194.
‘‘‘Yo
Na so chindati te kāye, tattha pāpaphalaṃ kuto.
1195.
‘‘‘Cullāsītimahākappe, sabbe sujjhanti saṃsaraṃ;
Anāgate tamhi kāle, saññatopi na sujjhati.
1196.
‘‘‘Caritvāpi bahuṃ bhadraṃ, neva sujjhantināgate;
Pāpañcepi
1197.
‘‘‘Anupubbena no suddhi, kappānaṃ cullasītiyā;
Niyatiṃ nātivattāma, velantamiva sāgaro’’’.
1198.
Kassapassa vaco sutvā, alāto etadabravi;
‘‘Yathā bhadanto bhaṇati, mayhampetaṃva ruccati.
1199.
‘‘Ahampi purimaṃ jātiṃ, sare saṃsaritattano;
Piṅgalo nāmahaṃ āsiṃ, luddo goghātako pure.
1200.
‘‘Bārāṇasiyaṃ
Bahū mayā hatā pāṇā, mahiṃsā sūkarā ajā.
1201.
‘‘Tato cuto idha jāto, iddhe senāpatīkule;
Natthi nūna phalaṃ pāpaṃ, yohaṃ
1202.
Athettha bījako nāma, dāso āsi paṭaccarī
Uposathaṃ upavasanto, guṇasantikupāgami.
1203.
Kassapassa vaco sutvā, alātassa ca bhāsitaṃ;
Passasanto muhuṃ uṇhaṃ, rudaṃ assūni vattayi.
1204.
Tamanupucchi vedeho, ‘‘kimatthaṃ samma rodasi;
Kiṃ te sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, kiṃ maṃ vedesi vedanaṃ’’.
1205.
Vedehassa vaco sutvā, bījako etadabravi;
‘‘Natthi me vedanā dukkhā, mahārāja suṇohi me.
1206.
‘‘Ahampi purimaṃ jātiṃ, sarāmi sukhamattano;
Sāketāhaṃ
1207.
‘‘Sammato brāhmaṇibbhānaṃ, saṃvibhāgarato suci;
Na cāpi pāpakaṃ kammaṃ, sarāmi katamattano.
1208.
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, idha jāto duritthiyā;
Gabbhamhi kumbhadāsiyā, yato jāto suduggato.
1209.
‘‘Evampi
Upaḍḍhabhāgaṃ bhattassa, dadāmi yo me icchati.
1210.
‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, sadā upavasāmahaṃ;
Na cāpi
1211.
‘‘Sabbameva hi nūnetaṃ, suciṇṇaṃ bhavati nipphalaṃ;
Niratthaṃ maññidaṃ sīlaṃ, alāto bhāsatī yathā.
1212.
‘‘Kalimeva nūna gaṇhāmi, asippo dhuttako yathā;
Kaṭaṃ alāto gaṇhāti, kitavosikkhito yathā.
1213.
‘‘Dvāraṃ
Tasmā rāja parodāmi, sutvā kassapabhāsitaṃ’’.
1214.
Bījakassa vaco sutvā, rājā aṅgati mabravi;
‘‘Natthi dvāraṃ sugatiyā, niyatiṃ
1215.
‘‘Sukhaṃ vā yadi vā dukkhaṃ, niyatiyā kira labbhati;
Saṃsārasuddhi sabbesaṃ, mā turittho
1216.
‘‘Ahampi pubbe kalyāṇo, brāhmaṇibbhesu byāvaṭo
Vohāramanusāsanto
1217.
‘‘Punapi bhante dakkhemu, saṅgati ce bhavissati’’;
Idaṃ vatvāna vedeho, paccagā sanivesanaṃ.
1218.
Tato ratyā vivasāne, upaṭṭhānamhi aṅgati;
Amacce sannipātetvā, idaṃ vacanamabravi.
1219.
‘‘Candake me vimānasmiṃ, sadā kāme vidhentu me;
Mā upagacchuṃ atthesu, guyhappakāsiyesu ca.
1220.
‘‘Vijayo ca sunāmo ca, senāpati alātako;
Ete atthe nisīdantu, vohārakusalā tayo’’.
1221.
Idaṃ vatvāna vedeho, kāmeva bahumaññatha;
Na cāpi brāhmaṇibbhesu, atthe kismiñci byāvaṭo.
1222.
Tato dvesattarattassa, vedehassatrajā piyā;
Rājakaññā rucā
1223.
‘Alaṅkarotha maṃ khippaṃ, sakhiyo cālaṅkarontu
Suve pannaraso dibyo, gacchaṃ issarasantike’
1224.
Tassā
Maṇisaṅkhamuttāratanaṃ, nānāratte ca ambare.
1225.
Tañca
Parikiriya pasobhiṃsu
1226.
Sā ca sakhimajjhagatā, sabbābharaṇabhūsitā;
Sateratā
1227.
Upasaṅkamitvā vedehaṃ, vanditvā vinaye rataṃ;
Suvaṇṇakhacite
1228.
Tañca disvāna vedeho, accharānaṃva saṅgamaṃ;
Rucaṃ sakhimajjhagataṃ, idaṃ vacanamabravi.
1229.
‘‘Kacci ramasi pāsāde, antopokkharaṇiṃ pati;
Kacci bahuvidhaṃ khajjaṃ, sadā abhiharanti te.
1230.
‘‘Kacci bahuvidhaṃ mālyaṃ, ocinitvā kumāriyo;
Gharake karotha paccekaṃ, khiḍḍāratiratā muhuṃ
1231.
‘‘Kena vā vikalaṃ tuyhaṃ, kiṃ khippaṃ āharantu te;
Manokarassu kuḍḍamukhī
1232.
Vedehassa vaco sutvā, rucā pitaramabravi;
‘‘Sabbametaṃ mahārāja, labbhatissarasantike.
1233.
‘‘Suve pannaraso dibyo, sahassaṃ āharantu me;
Yathādinnañca dassāmi, dānaṃ sabbavanīsvahaṃ’’
1234.
Rucāya vacanaṃ sutvā, rājā aṅgati mabravi;
‘‘Bahuṃ vināsitaṃ vittaṃ, niratthaṃ aphalaṃ tayā.
1235.
‘‘Uposathe vasaṃ niccaṃ, annapānaṃ na bhuñjasi;
Niyatetaṃ abhuttabbaṃ, natthi puññaṃ abhuñjato’’.
1236.
‘‘Bījakopi hi sutvāna, tadā kassapabhāsitaṃ;
Passasanto
1237.
‘‘Yāva
Natthi bhadde paro loko, kiṃ niratthaṃ vihaññasi’’.
1238.
Vedehassa vaco sutvā, rucā ruciravaṇṇinī;
Jānaṃ pubbāparaṃ dhammaṃ, pitaraṃ etadabravi.
1239.
‘‘Sutameva
Bālūpasevī yo hoti, bālova samapajjatha.
1240.
‘‘Mūḷho hi mūḷhamāgamma, bhiyyo mohaṃ nigacchati;
Patirūpaṃ alātena, bījakena ca muyhituṃ.
1241.
‘‘Tvañca devāsi sappañño, dhīro atthassa kovido;
Kathaṃ bālehi sadisaṃ, hīnadiṭṭhiṃ upāgami.
1242.
‘‘Sacepi saṃsārapathena sujjhati, niratthiyā pabbajjā guṇassa;
Kīṭova aggiṃ jalitaṃ apāpataṃ, upapajjati mohamūḷho
1243.
‘‘Saṃsārasuddhīti pure niviṭṭhā, kammaṃ vidūsenti bahū ajānaṃ
Pubbe kalī duggahitovaatthā
1244.
‘‘Upamaṃ te karissāmi, mahārāja tavatthiyā;
Upamāya
1245.
‘‘Vāṇijānaṃ yathā nāvā, appamāṇabharā
Atibhāraṃ samādāya, aṇṇave avasīdati.
1246.
‘‘Evameva naro pāpaṃ, thokaṃ thokampi ācinaṃ;
Atibhāraṃ samādāya, niraye avasīdati.
1247.
‘‘Na tāva bhāro paripūro, alātassa mahīpati;
Ācināti ca taṃ pāpaṃ, yena gacchati duggatiṃ.
1248.
‘‘Pubbevassa
Tasseva deva nissando, yañceso labhate sukhaṃ.
1249.
‘‘Khīyate cassa taṃ puññaṃ, tathā hi aguṇe rato;
Ujumaggaṃ avahāya
1250.
‘‘Tulā yathā paggahitā, ohite tulamaṇḍale;
Unnameti tulāsīsaṃ, bhāre oropite sati.
1251.
‘‘Evameva naro puññaṃ, thokaṃ thokampi ācinaṃ;
Saggātimāno dāsova, bījako sātave
1252.
‘‘Yamajja bījako dāso, dukkhaṃ passati attani;
Pubbevassa
1253.
‘‘Khīyate cassa taṃ pāpaṃ, tathā hi vinaye rato;
Kassapañca samāpajja, mā hevuppathamāgamā.
1254.
‘‘Yaṃ
Sīlavantaṃ visīlaṃ vā, vasaṃ tasseva gacchati.
1255.
‘‘Yādisaṃ kurute mittaṃ, yādisaṃ cūpasevati;
Sopi tādisako hoti, sahavāso hi
1256.
‘‘Sevamāno sevamānaṃ, samphuṭṭho samphusaṃ paraṃ;
Saro diddho kalāpaṃva, alittamupalimpati;
Upalepabhayā
1257.
‘‘Pūtimacchaṃ kusaggena, yo naro upanayhati;
Kusāpi pūti vāyanti, evaṃ bālūpasevanā.
1258.
‘‘Tagarañca palāsena, yo naro upanayhati;
Pattāpi surabhi vāyanti, evaṃ dhīrūpasevanā.
1259.
‘‘Tasmā pattapuṭasseva
Asante nopaseveyya, sante seveyya paṇḍito;
Asanto nirayaṃ nenti, santo pāpenti suggatiṃ’’.
1260.
Ahampi
Anāgatāpi satteva, yā gamissaṃ ito cutā.
1261.
‘‘Yā me sā sattamī jāti, ahu pubbe janādhipa;
Kammāraputto magadhesu, ahuṃ rājagahe pure.
1262.
‘‘Pāpaṃ sahāyamāgamma, bahuṃ pāpaṃ kataṃ mayā;
Paradārassa heṭhento, carimhā amarā viya.
1263.
‘‘Taṃ
Atha aññehi kammehi, ajāyiṃ vaṃsabhūmiyaṃ.
1264.
‘‘Kosambiyaṃ seṭṭhikule, iddhe phīte mahaddhane;
Ekaputto mahārāja, niccaṃ sakkatapūjito.
1265.
‘‘Tattha mittaṃ asevissaṃ, sahāyaṃ sātave rataṃ;
Paṇḍitaṃ sutasampannaṃ, so maṃ atthe nivesayi.
1266.
‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, bahuṃ rattiṃ upāvasiṃ;
Taṃ kammaṃ nihitaṃ aṭṭhā, nidhīva udakantike.
1267.
‘‘Atha pāpāna kammānaṃ, yametaṃ magadhe kataṃ;
Phalaṃ pariyāga maṃ
1268.
‘‘Tato
Sakammunā apaccissaṃ, taṃ saraṃ na sukhaṃ labhe.
1269.
‘‘Bahuvassagaṇe tattha, khepayitvā bahuṃ dukhaṃ;
Bhinnāgate
1270.
‘‘Sātaputtā mayā vūḷhā, piṭṭhiyā ca rathena ca;
Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
1271.
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, kapi āsiṃ brahāvane;
Niluñcitaphalo
Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
1272.
‘‘Tato
Niluñcito
Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
1273.
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, vajjīsu kulamāgamā;
Nevitthī na pumā āsiṃ, manussatte sudullabhe;
Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
1274.
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, ajāyiṃ nandane vane;
Bhavane tāvatiṃsāhaṃ, accharā kāmavaṇṇinī
1275.
‘‘Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā;
Kusalā naccagītassa, sakkassa paricārikā.
1276.
‘‘Tattha ṭhitāhaṃ vedeha, sarāmi jātiyo imā;
Anāgatāpi satteva, yā gamissaṃ ito cutā.
1277.
‘‘Pariyāgataṃ taṃ kusalaṃ, yaṃ me kosambiyaṃ kataṃ;
Deve ceva manusse ca, sandhāvissaṃ ito cutā.
1278.
‘‘Satta jacco
Thībhāvāpi na muccissaṃ, chaṭṭhā nigatiyo
1279.
‘‘Sattamī ca gati deva, devaputto mahiddhiko;
Pumā devo bhavissāmi
1280.
‘‘Ajjāpi santānamayaṃ, mālaṃ ganthenti nandane;
Devaputto javo nāma, yo me mālaṃ paṭicchati.
1281.
‘‘Muhutto
Rattindivo
1282.
‘‘Iti kammāni anventi, asaṅkheyyāpi jātiyo;
Kalyāṇaṃ yadi vā pāpaṃ, na hi kammaṃ vinassati
1283.
‘‘Yo
Paradāraṃ vivajjeyya, dhotapādova kaddamaṃ.
1284.
‘‘Yā icche puriso hotuṃ, jātiṃ jātiṃ punappunaṃ;
Sāmikaṃ apacāyeyya, indaṃva paricārikā.
1285.
‘‘Yo icche dibyabhogañca, dibbamāyuṃ yasaṃ sukhaṃ;
Pāpāni parivajjetvā
1286.
‘‘Kāyena vācā manasā, appamatto vicakkhaṇo;
Attano hoti atthāya, itthī vā yadi vā pumā.
1287.
‘‘Ye kecime mānujā jīvaloke, yasassino sabbasamantabhogā;
Asaṃsayaṃ tehi pure suciṇṇaṃ, kammassakāse puthu sabbasattā.
1288.
‘‘Iṅghānucintesi sayampi deva, kutonidānā te imā janinda;
Yā te imā accharāsannikāsā, alaṅkatā kañcanajālachannā’’.
1289.
Iccevaṃ pitaraṃ kaññā, rucā tosesi aṅgatiṃ;
Mūḷhassa
1290.
Athāgamā brahmalokā, nārado mānusiṃ pajaṃ;
Jambudīpaṃ avekkhanto, addā rājānamaṅgatiṃ.
1291.
‘‘Tato patiṭṭhā pāsāde, vedehassa puratthato
Tañca disvānānuppattaṃ, rucā isimavandatha.
1292.
‘‘Athāsanamhā oruyha, rājā byathitamānaso
Nāradaṃ paripucchanto, idaṃ vacanamabravi.
1293.
‘‘Kuto
Akkhāhi me pucchito nāmagottaṃ, kathaṃ taṃ jānanti manussaloke’’.
1294.
‘‘Ahañhi devato idāni emi, obhāsayaṃ sabbadisā
Akkhāmi te pucchito nāmagottaṃ, jānanti maṃ nārado kassapo ca’’.
1295.
‘‘Accherarūpaṃ tava
Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, atha kena vaṇṇena tavāyamiddhi’’.
1296.
‘‘Saccañca
Teheva dhammehi susevitehi, manojavo yena kāmaṃ gatosmi’’.
1297.
‘‘Accheramācikkhasi puññasiddhiṃ, sace hi etehi
Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, puṭṭho ca me sādhu viyākarohi’’.
1298.
‘‘Pucchassu maṃ rāja tavesa attho, yaṃ saṃsayaṃ kuruse bhūmipāla;
Ahaṃ taṃ nissaṃsayataṃ gamemi, nayehi ñāyehi ca hetubhī ca’’.
1299.
‘‘Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, puṭṭho ca me nārada mā musā bhaṇi;
Atthi nu devā pitaro nu atthi, loko paro atthi jano yamāhu’’.
1300.
‘‘Attheva
Kāmesu giddhā ca narā pamūḷhā, lokaṃ paraṃ na vidū mohayuttā’’.
1301.
‘‘Atthīti
Idheva me pañca satāni dehi, dassāmi te paraloke sahassaṃ’’.
1302.
‘‘Dajjemu kho pañca satāni bhoto, jaññāmu ce sīlavantaṃ vadaññuṃ
Luddaṃ taṃ bhontaṃ niraye vasantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
1303.
‘‘Idheva yo hoti adhammasīlo
Na paṇḍitā tasmiṃ iṇaṃ dadanti, na hi āgamo hoti tathāvidhamhā.
1304.
‘‘Dakkhañca posaṃ manujā viditvā, uṭṭhānakaṃ
Sayameva bhogehi nimantayanti, kammaṃ karitvā puna māharesi’’.
1305.
‘‘Ito cuto
Taṃ khajjamānaṃ niraye vasantaṃ, kākehi gijjhehi ca senakehi
Sañchinnagattaṃ
1306.
‘‘Andhaṃtamaṃ
Sā neva rattī na divā paññāyati, tathāvidhe ko vicare dhanatthiko.
1307.
‘‘Sabalo ca sāmo ca duve suvānā, pavaddhakāyā balino mahantā;
Khādanti dantehi ayomayehi, ito paṇunnaṃ paralokapattaṃ
1308.
‘‘Taṃ khajjamānaṃ niraye vasantaṃ, luddehi vāḷehi aghammigehi ca;
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
1309.
‘‘Usūhi sattīhi ca sunisitāhi, hananti vijjhanti ca paccamittā
Kāḷūpakāḷā nirayamhi ghore, pubbe naraṃ dukkaṭakammakāriṃ.
1310.
‘‘Taṃ
Sañchinnagattaṃ
1311.
‘‘Sattī usū tomarabhiṇḍivālā, vividhāvudhā vassanti tattha devā;
Patanti aṅgāramivaccimanto, silāsanī vassati luddakamme.
1312.
‘‘Uṇho ca vāto nirayamhi dussaho, na tamhi sukhaṃ labbhati
Taṃ taṃ vidhāvantamalenamāturaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
1313.
‘‘Sandhāvamānampi
Patodalaṭṭhīhi sucodayantaṃ
1314.
‘‘Tamāruhantaṃ khurasañcitaṃ giriṃ, vibhiṃsanaṃ pajjalitaṃ bhayānakaṃ;
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
1315.
‘‘Tamāruhantaṃ pabbatasannikāsaṃ, aṅgārarāsiṃ jalitaṃ bhayānakaṃ;
Sudaḍḍhagattaṃ
1316.
‘‘Abbhakūṭasamā uccā, kaṇṭakanicitā
Ayomayehi tikkhehi, naralohitapāyibhi.
1317.
‘‘Tamāruhanti nāriyo, narā ca paradāragū;
Coditā sattihatthehi, yamaniddesakāribhi.
1318.
‘‘Tamāruhantaṃ nirayaṃ, simbaliṃ ruharimakkhitaṃ;
Vidaḍḍhakāyaṃ
1319.
‘‘Passasantaṃ muhuṃ uṇhaṃ, pubbakammāparādhikaṃ;
Dumagge vitacaṃ gattaṃ
1320.
‘‘Abbhakūṭasamā uccā, asipattācitā dumā;
Ayomayehi tikkhehi, naralohitapāyibhi.
1321.
‘‘Tamāruhantaṃ asipattapādapaṃ, asīhi tikkhehi ca chijjamānaṃ
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
1322.
‘‘Tato
Sampatitaṃ vetaraṇiṃ, ko taṃ yāceyya taṃ dhanaṃ.
1323.
‘‘Kharā kharodakā
Ayopokkharasañchannā, tikkhā pattehi sandati.
1324.
‘‘Tattha
Vetaraññe anālambe, ko taṃ yāceyya taṃ dhanaṃ’’.
1325.
‘‘Vedhāmi
Bhayānutappāmi mahā ca me bhayā, sutvāna kathā
1326.
‘‘Āditte vārimajjhaṃva, dīpaṃvoghe mahaṇṇave;
Andhakāreva pajjoto, tvaṃ nosi saraṇaṃ ise.
1327.
‘‘Atthañca dhammaṃ anusāsa maṃ ise, atītamaddhā aparādhitaṃ mayā;
Ācikkha me nārada suddhimaggaṃ, yathā ahaṃ no nirayaṃ pateyyaṃ’’.
1328.
‘‘Yathā ahu dhataraṭṭho ( )
Usindaro cāpi sivī ca rājā, paricārakā samaṇabrāhmaṇānaṃ.
1329.
‘‘Ete caññe ca rājāno, ye saggavisayaṃ
Adhammaṃ parivajjetvā, dhammaṃ cara mahīpati.
1330.
‘‘Annahatthā ca te byamhe, ghosayantu pure tava;
Ko chāto ko ca tasito, ko mālaṃ ko vilepanaṃ;
Nānārattānaṃ vatthānaṃ, ko naggo paridahissati.
1331.
‘‘Ko
Iti sāyañca pāto ca, ghosayantu pure tava.
1332.
‘‘Jiṇṇaṃ posaṃ gavassañca, māssu yuñja yathā pure;
Parihārañca dajjāsi, adhikārakato balī.
1333.
‘‘Kāyo te rathasaññāto, manosārathiko lahu;
Avihiṃsāsāritakkho, saṃvibhāgapaṭicchado.
1334.
‘‘Pādasaññamanemiyo, hatthasaññamapakkharo;
Kucchisaññamanabbhanto, vācāsaññamakūjano.
1335.
‘‘Saccavākyasamattaṅgo, apesuññasusaññato;
Girāsakhilanelaṅgo, mitabhāṇisilesito.
1336.
‘‘Saddhālobhasusaṅkhāro, nivātañjalikubbaro;
Athaddhatānatīsāko
1337.
‘‘Akkodhanamanugghātī, dhammapaṇḍarachattako;
Bāhusaccamapālambo, ṭhitacittamupādhiyo
1338.
‘‘Kālaññutācittasāro, vesārajjatidaṇḍako;
Nivātavuttiyottako
1339.
‘‘Alīnacittasanthāro
Sati patodo dhīrassa, dhiti yogo ca rasmiyo.
1340.
‘‘Mano dantaṃ pathaṃ neti
Icchā
1341.
‘‘Rūpe sadde rase gandhe, vāhanassa padhāvato;
Paññā ākoṭanī rāja, tattha attāva sārathi.
1342.
‘‘Sace etena yānena, samacariyā daḷhā dhiti;
Sabbakāmaduho rāja, na jātu nirayaṃ vaje’’.
1343.
‘‘Alāto
Vijayo sāriputtosi, moggallānosi bījako.
1344.
‘‘Sunakkhatto licchaviputto, guṇo āsi acelako;
Ānando sā rucā āsi, yā rājānaṃ pasādayi.
1345.
‘‘Ūruveḷakassapo rājā, pāpadiṭṭhi tadā ahu;
Mahābrahmā bodhisatto, evaṃ dhāretha jātaka’’nti.
Mahānāradakassapajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
546. Vidhurajātakaṃ (9)
Dohaḷakaṇḍaṃ
1346.
‘‘Paṇḍu kisiyāsi dubbalā, vaṇṇarūpaṃ
Vimale akkhāhi pucchitā, kīdisī tuyhaṃ sarīravedanā’’.
1347.
‘‘Dhammo manujesu mātīnaṃ
Dhammāhataṃ
1348.
‘‘Candaṃ kho tvaṃ dohaḷāyasi, sūriyaṃ vā atha vāpi mālutaṃ;
Dullabhañhi
1349.
‘‘Kinnu tāta tuvaṃ pajjhāyasi, padumaṃ hatthagataṃva te mukhaṃ;
Kinnu dummanarūposi issara, mā tvaṃ soci amittatāpana’’.
1350.
‘‘Mātā
Dullabhañhi vidhurassa dassanaṃ, ko vidhuramidha mānayissati’’.
1351.
‘‘Tassa bhattupariyesanaṃ
‘‘Pituno ca sā sutvāna vākyaṃ, rattiṃ nikkhamma avassutiṃ cari’’.
1352.
‘‘Ke gandhabbe rakkhase ca nāge, ke kimpurise cāpi mānuse;
Ke
1353.
‘‘Assāsa hessāmi te pati, bhattā te hessāmi anindalocane;
Paññā hi mamaṃ tathāvidhā, assāsa hessasi bhariyā mama.
1354.
‘‘Avacāsi puṇṇakaṃ irandhatī
Ehi gacchāma pitu mamantike
1355.
‘‘Alaṅkatā suvasanā, mālinī candanussadā;
Yakkhaṃ hatthe gahetvāna, pitusantikupāgami’’.
1356.
‘‘Nāgavara vaco suṇohi me, patirūpaṃ paṭipajja suṅkiyaṃ;
Patthemi ahaṃ irandhatiṃ, tāya samaṅgiṃ karohi maṃ tuvaṃ.
1357.
‘‘Sataṃ hatthī sataṃ assā, sataṃ assatarīrathā;
Sataṃ valabhiyo puṇṇā, nānāratnassa kevalā;
Te nāga paṭipajjassu, dhītaraṃ dehirandhatiṃ’’.
1358.
‘‘Yāva
Anāmanta kataṃ kammaṃ, taṃ pacchā anutappati’’.
1359.
Tato so varuṇo nāgo, pavisitvā nivesanaṃ;
Bhariyaṃ āmantayitvāna, idaṃ vacanamabravi.
1360.
‘‘Ayaṃ so puṇṇako yakkho, yācatī maṃ irandhatiṃ;
Bahunā vittalābhena, tassa dema piyaṃ mamaṃ’’.
1361.
‘‘Na dhanena na vittena, labbhā amhaṃ irandhatī;
Sace ca kho hadayaṃ paṇḍitassa, dhammena laddhā idha māhareyya;
Etena vittena kumāri labbhā, nāññaṃ dhanaṃ uttari patthayāma’’.
1362.
Tato so varuṇo nāgo, nikkhamitvā nivesanā;
Puṇṇakāmantayitvāna, idaṃ vacanamabravi.
1363.
‘‘Na
Sace tuvaṃ hadayaṃ paṇḍitassa, dhammena laddhā idha māharesi;
Etena vittena kumāri labbhā, nāññaṃ dhanaṃ uttari patthayāma’’.
1364.
‘‘Yaṃ paṇḍitotyeke vadanti loke, tameva bāloti punāhu aññe;
Akkhāhi
1365.
‘‘Korabyarājassa dhanañcayassa
Ānehi taṃ paṇḍitaṃ dhammaladdhā, irandhatī padacarā
1366.
‘‘Idañca sutvā varuṇassa vākyaṃ, uṭṭhāya yakkho paramappatīto;
Tattheva santo purisaṃ asaṃsi, ānehi ājaññamidheva yuttaṃ.
1367.
‘‘Jātarūpamayā
Jambonadassa pākassa, suvaṇṇassa uracchado’’.
1368.
‘‘Devavāhavahaṃ yānaṃ, assamāruyha puṇṇako;
Alaṅkato kappitakesamassu, pakkāmi vehāyasamantalikkhe
1369.
‘‘So puṇṇako kāmarāgena
Gantvāna taṃ bhūtapatiṃ yasassiṃ, iccabravī vessavaṇaṃ kuveraṃ.
1370.
‘‘Bhogavatī nāma mandire, vāsā
Nagare nimmite kañcanamaye, maṇḍalassa uragassa niṭṭhitaṃ.
1371.
‘‘Aṭṭālakā oṭṭhagīviyo, lohitaṅkassa masāragallino;
Pāsādettha silāmayā, sovaṇṇaratanehi chāditā.
1372.
‘‘Ambā tilakā ca jambuyo, sattapaṇṇā mucalindaketakā;
Piyaṅgu
1373.
‘‘Campeyyakā nāgamallikā, bhaginīmālā atha mettha koliyā;
Ete dumā pariṇāmitā, sobhayanti uragassa mandiraṃ
1374.
‘‘Khajjurettha
Yattha vasato papātiko, nāgarājā varuṇo mahiddhiko.
1375.
‘‘Tassa komārikā bhariyā, vimalā kañcanavelliviggahā;
Kālā
1376.
‘‘Lākhārasarattasucchavī
Tidivokacarāva accharā, vijjuvabbhaghanā vinissaṭā.
1377.
‘‘Sā dohaḷinī suvimhitā, vidhurassa hadayaṃ dhaniyati;
Taṃ tesaṃ demi issara, tena te denti irandhatiṃ mamaṃ’’.
1378.
‘‘So puṇṇako bhūtapatiṃ yasassiṃ, āmantaya vessavaṇaṃ kuveraṃ;
Tattheva santo
1379.
‘‘Jātarūpamayā kaṇṇā, kācamhicamayā khurā;
Jambonadassa pākassa, suvaṇṇassa uracchado.
1380.
‘‘Devavāhavahaṃ yānaṃ, assamāruyha puṇṇako;
Alaṅkato kappitakesamassu, pakkāmi vehāyasamantalikkhe’’.
1381.
‘‘So
Pahūtabhakkhaṃ bahuannapānaṃ, masakkasāraṃ viya vāsavassa.
1382.
‘‘Mayūrakoñcāgaṇasampaghuṭṭhaṃ, dijābhighuṭṭhaṃ dijasaṅghasevitaṃ;
Nānāsakuntābhirudaṃ suvaṅgaṇaṃ
1383.
‘‘So puṇṇako vepulamābhirūhi
Anvesamāno maṇiratanaṃ uḷāraṃ, tamaddasā pabbatakūṭamajjhe.
1384.
‘‘Disvā maṇiṃ pabhassaraṃ jātimantaṃ
Daddallamānaṃ yasasā yasassinaṃ, obhāsatī vijjurivantalikkhe.
1385.
‘‘Tamaggahī veḷuriyaṃ mahagghaṃ, manoharaṃ nāma mahānubhāvaṃ;
Ājaññamāruyha manomavaṇṇo, pakkāmi vehāyasamantalikkhe.
1386.
‘‘So
Samāgate ekasataṃ samagge, avhettha yakkho avikampamāno.
1387.
‘‘Ko nīdha raññaṃ varamābhijeti, kamābhijeyyāma varaddhanena
Kamanuttaraṃ ratanavaraṃ jināma, ko vāpi no jeti varaddhanena’’.
1388.
‘‘Kuhiṃ
Abhītosi
1389.
‘‘Kaccāyano māṇavakosmi rāja, anūnanāmo iti mavhayanti;
Aṅgesu me ñātayo bandhavā ca, akkhena devasmi idhānupatto’’.
1390.
‘‘Kiṃ māṇavassa ratanāni atthi, ye taṃ jinanto hare akkhadhutto;
Bahūni rañño ratanāni atthi, te tvaṃ daliddo kathamavhayesi’’.
1391.
‘‘Manoharo
Imañca ājaññamamittatāpanaṃ, etaṃ me jinitvā hare akkhadhutto’’.
1392.
‘‘Eko maṇī māṇava kiṃ karissati, ājāniyeko pana kiṃ karissati;
Bahūni rañño maṇiratanāni atthi, ājāniyā vātajavā anappakā’’.
Dohaḷakaṇḍaṃ nāma.
Maṇikaṇḍaṃ
1393.
‘‘Idañca me maṇiratanaṃ, passa tvaṃ dvipaduttama;
Itthīnaṃ viggahā cettha, purisānañca viggahā.
1394.
‘‘Migānaṃ viggahā cettha, sakuṇānañca viggahā;
Nāgarājā supaṇṇā ca
1395.
‘‘Hatthānīkaṃ
Caturaṅginimaṃ senaṃ, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1396.
‘‘Hatthārohe anīkaṭṭhe, rathike pattikārake;
Balaggāni viyūḷhāni
1397.
‘‘Puraṃ uddhāpasampannaṃ
Siṅghāṭakesu bhūmiyo, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1398.
‘‘Esikā
Aṭṭālake ca dvāre ca, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1399.
‘‘Passa toraṇamaggesu, nānādijā gaṇā bahū;
Haṃsā koñcā mayūrā ca, cakkavākā ca kukkuhā.
1400.
‘‘Kuṇālakā bahū citrā, sikhaṇḍī jīvajīvakā;
Nānādijagaṇākiṇṇaṃ, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1401.
‘‘Passa nagaraṃ supākāraṃ, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;
Samussitadhajaṃ rammaṃ, soṇṇavālukasanthataṃ.
1402.
‘‘Passettha
Nivesane nivese ca, sandhibyūhe pathaddhiyo.
1403.
‘‘Pānāgāre
Vesī ca gaṇikāyo ca, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1404.
‘‘Mālākāre ca rajake, gandhike atha dussike;
Suvaṇṇakāre maṇikāre, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1405.
‘‘Āḷārike ca sūde ca, naṭanāṭakagāyino;
Pāṇissare kumbhathūnike, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1406.
‘‘Passa bherī mudiṅgā ca, saṅkhā paṇavadindimā;
Sabbañca tāḷāvacaraṃ, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1407.
‘‘Sammatālañca
Tūriyatāḷitasaṅghuṭṭhaṃ
1408.
‘‘Laṅghikā muṭṭhikā cettha, māyākārā ca sobhiyā;
Vetālike
1409.
‘‘Samajjā cettha vattanti, ākiṇṇā naranāribhi;
Mañcātimañce bhūmiyo, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1410.
‘‘Passa malle samajjasmiṃ, phoṭente
Nihate nihatamāne ca, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1411.
‘‘Passa pabbatapādesu, nānāmigagaṇā bahū;
Sīhā byagghā varāhā ca, acchakokataracchayo.
1412.
‘‘Palāsādā gavajā ca, mahiṃsā rohitā rurū;
Eṇeyyā ca varāhā
1413.
‘‘Kadalimigā bahū citrā, biḷārā sasakaṇṭakā;
Nānāmigagaṇākiṇṇaṃ, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1414.
‘‘Najjāyo supatitthāyo, soṇṇavālukasanthatā;
Acchā savanti ambūni, macchagumbanisevitā.
1415.
‘‘Kumbhīlā makarā cettha, susumārā ca kacchapā;
Pāṭhīnā pāvusā macchā, balajā
1416.
‘‘Nānādijagaṇākiṇṇā, nānādumagaṇāyutā;
Veḷuriyaka-rodāyo
1417.
‘‘Passettha
Nānādijagaṇākiṇṇā, puthulomanisevitā.
1418.
‘‘Samantodakasampannaṃ
Upetaṃ vanarājehi, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1419.
‘‘Purato videhe passa, goyāniye ca pacchato;
Kuruyo jambudīpañca, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1420.
‘‘Passa
Sineruṃ anupariyante, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1421.
‘‘Sineruṃ himavantañca, sāgarañca mahītalaṃ
Cattāro ca mahārāje, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1422.
‘‘Ārāme vanagumbe ca, pāṭiye
Ramme kimpurisākiṇṇe, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1423.
‘‘Phārusakaṃ cittalataṃ, missakaṃ nandanaṃ vanaṃ;
Vejayantañca pāsādaṃ, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1424.
‘‘Sudhammaṃ tāvatiṃsañca, pārichattañca pupphitaṃ;
Erāvaṇaṃ nāgarājaṃ, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1425.
‘‘Passettha devakaññāyo, nabhā vijjurivuggatā;
Nandane vicarantiyo, maṇimhi passa nimmitaṃ.
1426.
‘‘Passettha devakaññāyo, devaputtapalobhinī;
Devaputte
1427.
‘‘Parosahassapāsāde, veḷuriyaphalasanthate;
Pajjalante ca
1428.
‘‘Tāvatiṃse ca yāme ca, tusite cāpi nimmite;
Paranimmitavasavattino
1429.
‘‘Passettha pokkharaṇiyo, vippasannodikā sucī;
Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca.
1430.
‘‘Dasettha rājiyo setā, dasanīlā
Cha piṅgalā pannarasa, haliddā ca catuddasa.
1431.
‘‘Vīsati tattha sovaṇṇā, vīsati rajatāmayā;
Indagopakavaṇṇābhā, tāva dissanti tiṃsati.
1432.
‘‘Dasettha kāḷiyo chacca, mañjeṭṭhā pannavīsati;
Missā bandhukapupphehi, nīluppalavicittikā.
1433.
‘‘Evaṃ
Odhisuṅkaṃ mahārāja, passa tvaṃ dvipaduttama’’.
Maṇikaṇḍaṃ nāma.
Akkhakaṇḍaṃ
1434.
‘‘Upāgataṃ rāja mupehi lakkhaṃ, netādisaṃ maṇiratanaṃ tavatthi;
Dhammena jissāma
1435.
‘‘Pañcāla
Passantu note asaṭhena yuddhaṃ, na no sabhāyaṃ na karonti kiñci’’.
1436.
‘‘Te pāvisuṃ akkhamadena mattā, rājā kurūnaṃ puṇṇako cāpi yakkho;
Rājā kaliṃ viccinamaggahesi, kaṭaṃ aggahī puṇṇako nāma yakkho.
1437.
‘‘Te tattha jūte ubhaye samāgate, raññaṃ sakāse sakhīnañca majjhe;
Ajesi yakkho naravīraseṭṭhaṃ, tatthappanādo tumulo babhūva’’.
1438.
‘‘Jayo mahārāja parājayo ca, āyūhataṃ aññatarassa hoti;
Janinda jīnosi
1439.
‘‘Hatthī
Gaṇhāhi kaccāna varaṃ dhanānaṃ, ādāya
1440.
‘‘Hatthī gavassā maṇikuṇḍalā ca, yañcāpi tuyhaṃ ratanaṃ pathabyā;
Tesaṃ varo vidhuro nāma kattā, so me jito taṃ me avākarohi’’.
1441.
‘‘Attā ca me so saraṇaṃ gatī ca, dīpo ca leṇo ca parāyaṇo ca;
Asantuleyyo mama so dhanena, pāṇena me sādiso esa kattā’’.
1442.
‘‘Ciraṃ vivādo mama tuyhañcassa, kāmañca pucchāma tameva gantvā;
Esova no vivaratu etamatthaṃ, yaṃ vakkhatī hotu kathā
1443.
‘‘Addhā hi saccaṃ bhaṇasi, na ca māṇava sāhasaṃ;
Tameva gantvā pucchāma, tena tussāmubho janā’’.
1444.
‘‘Saccaṃ nu devā vidahū kurūnaṃ, dhamme ṭhitaṃ vidhuraṃ nāmamaccaṃ;
Dāsosi rañño uda vāsi ñāti, vidhuroti saṅkhā katamāsi loke’’.
1445.
‘‘Āmāyadāsāpi
Sayampi heke upayanti dāsā, bhayā paṇunnāpi bhavanti dāsā.
1446.
‘‘Ete
Bhavo ca rañño abhavo ca rañño, dāsāhaṃ devassa parampi gantvā;
Dhammena maṃ māṇava tuyha dajjā’’.
1447.
‘‘Ayaṃ
Adhammarūpo vata rājaseṭṭho, subhāsitaṃ nānujānāsi mayhaṃ’’.
1448.
‘‘Evaṃ ce no so vivarettha pañhaṃ, dāsohamasmi na ca khosmi ñāti;
Gaṇhāhi kaccāna varaṃ dhanānaṃ, ādāya yenicchasi tena gaccha’’.
Akkhakaṇḍaṃ nāma.
Gharāvāsapañhā
1449.
‘‘Vidhura vasamānāssa, gahaṭṭhassa sakaṃ gharaṃ;
Khemā vutti kathaṃ assa, kathannu assa saṅgaho.
1450.
‘‘Abyābajjhaṃ
Asmā
1451.
Taṃ tattha gatimā dhitimā, matimā atthadassimā;
Saṅkhātā
1452.
‘‘Na sādhāraṇadārassa, na bhuñje sādumekako;
Na seve lokāyatikaṃ, netaṃ paññāya vaḍḍhanaṃ.
1453.
‘‘Sīlavā vattasampanno, appamatto vicakkhaṇo;
Nivātavutti atthaddho, surato sakhilo mudu.
1454.
‘‘Saṅgahetā
Tappeyya annapānena, sadā samaṇabrāhmaṇe.
1455.
‘‘Dhammakāmo sutādhāro, bhaveyya paripucchako;
Sakkaccaṃ payirupāseyya, sīlavante bahussute.
1456.
‘‘Gharamāvasamānassa, gahaṭṭhassa sakaṃ gharaṃ;
Khemā vutti siyā evaṃ, evaṃ nu assa saṅgaho.
1457.
‘‘Abyābajjhaṃ
Asmā lokā paraṃ lokaṃ, evaṃ pecca na socati’’.
Gharāvāsapañhā nāma.
Lakkhaṇakaṇḍaṃ
1458.
‘‘Ehi dāni gamissāma, dinno no issarena me;
Mamevatthaṃ
1459.
‘‘Jānāmi māṇava tayāhamasmi, dinnohamasmi tava issarena;
Tīhañca
1460.
‘‘Taṃ me tathā hotu vasemu tīhaṃ, kurutaṃ bhavajja gharesu kiccaṃ;
Anusāsataṃ puttadāre bhavajja, yathā tayī pecca
1461.
‘‘Sādhūti vatvāna pahūtakāmo, pakkāmi yakkho vidhurena saddhiṃ;
Taṃ kuñjarājaññahayānuciṇṇaṃ, pāvekkhi antepuramariyaseṭṭho’’.
1462.
‘‘Koñcaṃ mayūrañca piyañca ketaṃ, upāgami tattha surammarūpaṃ;
Pahūtabhakkhaṃ bahuannapānaṃ, masakkasāraṃ viya vāsavassa’’.
1463.
‘‘Tattha
Accharā viya devesu, nāriyo samalaṅkatā.
1464.
‘‘Samaṅgikatvā pamadāhi yakkhaṃ, annena pānena ca dhammapālo;
Atthattha
1465.
‘‘Taṃ
Bhariyaṃvacā ehi suṇohi bhoti, puttāni āmantaya tambanette.
1466.
‘‘Sutvāna vākyaṃ patino anujjā
Āmantaya vammadharāni cete, puttāni indīvarapupphasāme’’.
1467.
‘‘Te āgate muddhani dhammapālo, cumbitvā putte avikampamāno;
Āmantayitvāna avoca vākyaṃ, dinnāhaṃ raññā idha māṇavassa.
1468.
‘‘Tassajjahaṃ attasukhī vidheyyo, ādāya yenicchati tena gacchati;
Ahañca vo sāsitumāgatosmi
1469.
‘‘Sace
Kimābhijānātha pure purāṇaṃ, kiṃ vo pitā anusāse puratthā.
1470.
‘‘Samāsanā
Tamañjaliṃ kariya vadetha evaṃ, mā hevaṃ deva na hi esa dhammo;
Viyaggharājassa nihīnajacco, samāsano deva kathaṃ bhaveyya’’.
Lakkhaṇakaṇḍaṃ
Rājavasati
1471.
‘‘So ca putte
Alīnamanasaṅkappo, vidhuro etadabravi.
1472.
‘‘Ethayyo
Yathā rājakulaṃ patto, yasaṃ poso nigacchati.
1473.
‘‘Na hi rājakulaṃ patto, aññāto labhate yasaṃ;
Nāsūro nāpi dummedho, nappamatto kudācanaṃ.
1474.
‘‘Yadāssa sīlaṃ paññañca, soceyyaṃ cādhigacchati;
Atha vissasate tyamhi, guyhañcassa na rakkhati.
1475.
‘‘Tulā yathā paggahitā, samadaṇḍā sudhāritā;
Ajjhiṭṭho na vikampeyya, sa rājavasatiṃ vase.
1476.
‘‘Tulā yathā paggahitā, samadaṇḍā sudhāritā;
Sabbāni abhisambhonto, sa rājavasatiṃ vase.
1477.
‘‘Divā
Ajjhiṭṭho na vikampeyya, sa rājavasatiṃ vase.
1478.
‘‘Divā
Sabbāni abhisambhonto, sa rājavasatiṃ vase.
1479.
‘‘Yo cassa sukato maggo, rañño suppaṭiyādito;
Na tena vutto gaccheyya, sa rājavasatiṃ vase.
1480.
‘‘Na rañño sadisaṃ
Sabbattha pacchato gacche, sa rājavasatiṃ vase.
1481.
‘‘Na
Ākappaṃ sarakuttiṃ vā, na rañño sadisamācare;
Aññaṃ kareyya ākappaṃ, sa rājavasatiṃ vase.
1482.
‘‘Kīḷe rājā amaccehi, bhariyāhi parivārito;
Nāmacco rājabhariyāsu, bhāvaṃ kubbetha paṇḍito.
1483.
‘‘Anuddhato acapalo, nipako saṃvutindriyo;
Manopaṇidhisampanno, sa rājavasatiṃ vase.
1484.
‘‘Nāssa bhariyāhi kīḷeyya, na manteyya rahogato;
Nāssa kosā dhanaṃ gaṇhe, sa rājavasatiṃ vase.
1485.
‘‘Na niddaṃ bahu maññeyya
Nāssa dāye mige haññe, sa rājavasatiṃ vase.
1486.
‘‘Nāssa pīṭhaṃ na pallaṅkaṃ, na kocchaṃ na nāvaṃ
Sammatomhīti
1487.
‘‘Nātidūre bhaje
Sammukhañcassa tiṭṭheyya, sandissanto sabhattuno.
1488.
‘‘Na ve
Khippaṃ kujjhanti rājāno, sūkena’kkhīva ghaṭṭitaṃ.
1489.
‘‘Na pūjito maññamāno, medhāvī paṇḍito naro;
Pharusaṃ patimanteyya, rājānaṃ parisaṃgataṃ.
1490.
‘‘Laddhadvāro
Aggīva saṃyato tiṭṭhe
1491.
‘‘Puttaṃ vā bhātaraṃ vā saṃ, sampaggaṇhāti khattiyo;
Gāmehi nigamehi vā, raṭṭhehi janapadehi vā;
Tuṇhībhūto upekkheyya, na bhaṇe chekapāpakaṃ.
1492.
‘‘Hatthārohe anīkaṭṭhe, rathike pattikārake;
Tesaṃ kammāvadānena
Na tesaṃ antarā gacche, sa rājavasatiṃ vase.
1493.
‘‘Cāpovūnudaro dhīro
Paṭilomaṃ na vatteyya, sa rājavasatiṃ vase.
1494.
‘‘Cāpovūnudaro
Appāsī nipako sūro, sa rājavasatiṃ vase.
1495.
‘‘Na
Kāsaṃ sāsaṃ daraṃ balyaṃ, khīṇamedho nigacchati.
1496.
‘‘Nātivelaṃ pabhāseyya, na tuṇhī sabbadā siyā;
Avikiṇṇaṃ mitaṃ vācaṃ, patte kāle udīraye.
1497.
‘‘Akkodhano asaṅghaṭṭo, sacco saṇho apesuṇo;
Samphaṃ giraṃ na bhāseyya, sa rājavasatiṃ vase.
1498.
Saṇho sakhilasambhāso
1499.
‘‘Vinīto sippavā danto, katatto niyato mudu;
Appamatto suci dakkho, sa rājavasatiṃ vase.
1500.
‘‘Nivātavutti vuddhesu, sappatisso sagāravo;
Surato sukhasaṃvāso, sa rājavasatiṃ vase.
1501.
‘‘Ārakā
Bhattāraññevudikkheyya, na ca aññassa rājino.
1502.
‘‘Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute;
Sakkaccaṃ payirupāseyya, sa rājavasatiṃ vase.
1503.
‘‘Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute;
Sakkaccaṃ anuvāseyya, sa rājavasatiṃ vase.
1504.
‘‘Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute;
Tappeyya
1505.
‘‘Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute;
Āsajja paññe sevetha, ākaṅkhaṃ vuddhimattano.
1506.
‘‘Dinnapubbaṃ na hāpeyya, dānaṃ samaṇabrāhmaṇe;
Na ca kiñci nivāreyya, dānakāle vaṇibbake.
1507.
‘‘Paññavā buddhisampanno, vidhānavidhikovido;
Kālaññū samayaññū ca, sa rājavasatiṃ vase.
1508.
‘‘Uṭṭhātā kammadheyyesu, appamatto vicakkhaṇo;
Susaṃvihītakammanto, sa rājavasatiṃ vase.
1509.
‘‘Khalaṃ
Mitaṃ dhaññaṃ nidhāpeyya, mitaṃva pācaye ghare.
1510.
‘‘Puttaṃ vā bhātaraṃ vā saṃ, sīlesu asamāhitaṃ;
Anaṅgavā hi te bālā, yathā petā tatheva te;
Coḷañca nesaṃ piṇḍañca, āsīnānaṃ padāpaye.
1511.
‘‘Dāse kammakare pesse, sīlesu susamāhite;
Dakkhe uṭṭhānasampanne, ādhipaccamhi ṭhāpaye.
1512.
‘‘Sīlavā ca alolo
Āvī raho hito tassa, sa rājavasatiṃ vase.
1513.
‘‘Chandaññū
Asaṅkusakavutti’ssa, sa rājavasatiṃ vase.
1514.
‘‘Ucchādaye
Āhatopi na kuppeyya, sa rājavasatiṃ vase.
1515.
‘‘Kumbhampañjaliṃ kariyā
Kimeva sabbakāmānaṃ, dātāraṃ dhīramuttamaṃ.
1516.
‘‘Yo deti sayanaṃ vatthaṃ, yānaṃ āvasathaṃ gharaṃ;
Pajjunnoriva bhūtāni, bhogehi abhivassati.
1517.
‘‘Esayyo rājavasati, vattamāno yathā naro;
Ārādhayati rājānaṃ, pūjaṃ labhati bhattusu’’.
Rājavasati nāma.
Antarapeyyālaṃ
1518.
‘‘Evaṃ samanusāsitvā, ñātisaṅghaṃ vicakkhaṇo;
Parikiṇṇo suhadehi, rājānamupasaṅkami.
1519.
‘‘Vanditvā sirasā pāde, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ;
Vidhuro avaca rājānaṃ, paggahetvāna añjaliṃ.
1520.
‘‘Ayaṃ maṃ māṇavo neti, kattukāmo
Ñātīnatthaṃ pavakkhāmi, taṃ suṇohi arindama.
1521.
‘‘Putte
Yathā pecca
1522.
‘‘Yatheva khalatī bhūmyā, bhūmyāyeva patiṭṭhati;
Evetaṃ khalitaṃ mayhaṃ, etaṃ passāmi accayaṃ’’.
1523.
‘‘Sakkā
Idheva hohī iti mayha ruccati, mā tvaṃ agā uttamabhūripañña’’.
1524.
‘‘Mā
Dhiratthu kammaṃ akusalaṃ anariyaṃ, yaṃ katvā pacchā nirayaṃ vajeyya.
1525.
‘‘Nevesa dhammo na puneta
Ghātetuṃ jhāpetuṃ athopi hantuṃ, na ca mayha kodhatthi vajāmi cāhaṃ’’.
1526.
‘‘Jeṭṭhaputtaṃ upaguyha, vineyya hadaye daraṃ;
Assupuṇṇehi nettehi, pāvisī so mahāgharaṃ’’.
1527.
‘‘Sālāva sammapatitā
Senti puttā ca dārā ca, vidhurassa nivesane.
1528.
‘‘Itthisahassaṃ bhariyānaṃ, dāsisattasatāni ca;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, vidhurassa nivesane.
1529.
‘‘Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, vidhurassa nivesane.
1530.
‘‘Hatthārohā
Bāhā paggayha pakkanduṃ, vidhurassa nivesane.
1531.
‘‘Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, vidhurassa nivesane.
1532.
‘‘Itthisahassaṃ bhariyānaṃ, dāsisattasatāni ca;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi.
1533.
‘‘Orodhā ca kumārā ca, dāsisattasatāni ca;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi.
1534.
‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, dāsisattasatāni ca;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi.
1535.
‘‘Samāgatā
Bāhā paggayha pakkanduṃ, kasmā no vijahissasi’’.
1536.
‘‘Katvā
Mittāmacce ca bhacce ca
1537.
‘‘Kammantaṃ saṃvidhetvāna, ācikkhitvā ghare dhanaṃ;
Nidhiñca iṇadānañca, puṇṇakaṃ etadabravi.
1538.
‘‘Avasī tuvaṃ mayha tīhaṃ agāre, katāni kiccāni gharesu mayhaṃ;
Anusāsitā puttadārā mayā ca, karoma kaccāna
1539.
‘‘Sace
Handehi dānī taramānarūpo, dīgho hi addhāpi ayaṃ puratthā.
1540.
‘‘Achambhitova
Idaṃ pacchimakaṃ tuyhaṃ, jīvalokassa dassanaṃ’’.
1541.
‘‘Sohaṃ kissa nu bhāyissaṃ, yassa me natthi dukkaṭaṃ;
Kāyena vācā manasā, yena gaccheyya duggatiṃ’’.
1542.
‘‘So assarājā vidhuraṃ vahanto, pakkāmi vehāyasamantalikkhe;
Sākhāsu selesu asajjamāno, kālāgiriṃ khippamupāgamāsi’’.
1543.
‘‘Itthisahassaṃ bhariyānaṃ, dāsisattasatāni ca;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, yakkho
Vidhuraṃ ādāya gacchati.
1544.
‘‘Samāgatā
Bāhā paggayha pakkanduṃ, yakkho brāhmaṇavaṇṇena;
Vidhuraṃ ādāya gacchati.
1545.
‘‘Itthisahassaṃ bhariyānaṃ, dāsisattasatāni ca;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, paṇḍito so kuhiṃ gato.
1546.
‘‘Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, paṇḍito so kuhiṃ gato’’.
1547.
‘‘Sace so sattarattena, nāgacchissati paṇḍito;
Sabbe aggiṃ pavekkhāma
1548.
‘‘Paṇḍito ca viyatto ca, vibhāvī ca vicakkhaṇo;
Khippaṃ mociya attānaṃ, mā bhāyitthāgamissati’’
Antarapeyyālaṃ nāma.
Sādhunaradhammakaṇḍaṃ
1549.
‘‘So
Nayimassa jīvena mamatthi kiñci, hantvānimaṃ
1550.
‘‘So tattha gantvā pabbatantarasmiṃ
Asaṃvutasmiṃ jagatippadese, adhosiraṃ dhārayi kātiyāno.
1551.
‘‘So lambamāno narake papāte, mahabbhaye lomahaṃse vidugge;
Asantasanto kurūnaṃ kattuseṭṭho, iccabravi puṇṇakaṃ nāma yakkhaṃ.
1552.
‘‘Ariyāvakāsosi
Accāhitaṃ kammaṃ karosi ludraṃ, bhāve ca te kusalaṃ natthi kiñci.
1553.
‘‘Yaṃ maṃ papātasmiṃ papātumicchasi, ko nu tavattho maraṇena mayhaṃ;
Amānusasseva tavajja vaṇṇo, ācikkha me tvaṃ katamāsi devatā’’.
1554.
‘‘Yadi te suto puṇṇako nāma yakkho, rañño kuverassa hi so sajibbo
Bhūmindharo
1555.
‘‘Tassānujaṃ dhītaraṃ kāmayāmi, irandhatī nāma sā nāgakaññā;
Tassā sumajjhāya piyāya hetu, patārayiṃ tuyha vadhāya dhīra’’.
1556.
‘‘Mā heva tvaṃ
Kiṃ te sumajjhāya piyāya kiccaṃ, maraṇena me iṅgha suṇomi
1557.
‘‘Mahānubhāvassa mahoragassa, dhītukāmo ñātibhato
Taṃ yācamānaṃ sasuro avoca, yathā mamaññiṃsu sukāmanītaṃ.
1558.
‘‘Dajjemu
Sace tuvaṃ hadayaṃ paṇḍitassa, dhammena laddhā idha māharesi;
Etena vittena kumāri labbhā, naññaṃ dhanaṃ uttari patthayāma.
1559.
‘‘Evaṃ
Hadayena te dhammaladdhena nāgā, irandhatiṃ nāgakaññaṃ dadanti.
1560.
‘‘Tasmā ahaṃ tuyhaṃ vadhāya yutto, evaṃ mamattho maraṇena tuyhaṃ;
Idheva taṃ narake pātayitvā, hantvāna taṃ hadayamānayissaṃ’’.
1561.
‘‘Khippaṃ mamaṃ uddhara kātiyāna, hadayena me yadi te atthi kiccaṃ;
Ye kecime sādhunarassa dhammā, sabbeva te pātukaromi ajja’’.
1562.
‘‘So
Assatthamāsīnaṃ samekkhiyāna, paripucchi kattāramanomapaññaṃ.
1563.
‘‘Samuddhato mesi tuvaṃ papātā, hadayena te ajja mamatthi kiccaṃ;
Ye kecime sādhunarassa dhammā, sabbeva me pātukarohi ajja’’.
1564.
‘‘Samuddhato
Ye kecime sādhunarassa dhammā, sabbeva te pātukaromi ajja’’.
1565.
‘‘Yātānuyāyī
Mā cassu mittesu kadāci dubbhī, mā ca vasaṃ asatīnaṃ nigacche’’.
1566.
‘‘Kathaṃ nu yātaṃ anuyāyī hoti, allañca pāṇiṃ dahate kathaṃ so;
Asatī ca kā ko pana mittadubbho, akkhāhi me pucchito etamatthaṃ’’.
1567.
‘‘Asanthutaṃ
Tasseva atthaṃ puriso kareyya, yātānuyāyīti tamāhu paṇḍitā.
1568.
‘‘Yassekarattampi ghare vaseyya, yatthannapānaṃ puriso labheyya;
Na tassa pāpaṃ manasāpi cintaye, adubbhī
1569.
‘‘Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā;
Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako.
1570.
‘‘Puṇṇampi cemaṃ pathaviṃ dhanena, dajjitthiyā puriso sammatāya;
Laddhā khaṇaṃ atimaññeyya tampi, tāsaṃ vasaṃ asatīnaṃ na gacche.
1571.
‘‘Evaṃ kho yātaṃ anuyāyī hoti, allañca pāṇiṃ dahate punevaṃ;
Asatī ca sā so pana mittadubbho, so dhammiko hoti jahassu adhammaṃ’’.
Sādhunaradhammakaṇḍaṃ nāma.
Kālāgirikaṇḍaṃ
1572.
‘‘Avasiṃ
Mitto mamāsī visajjāmahaṃ taṃ, kāmaṃ gharaṃ uttamapañña gaccha.
1573.
‘‘Api hāyatu nāgakulā
So tvaṃ sakeneva subhāsitena, muttosi me ajja vadhāya pañña’’.
1574.
‘‘Handa
Mayañca nāgādhipatiṃ vimānaṃ, dakkhemu nāgassa adiṭṭhapubbaṃ’’.
1575.
‘‘Yaṃ ve narassa ahitāya assa, na taṃ pañño arahati dassanāya;
Atha kena vaṇṇena amittagāmaṃ, tuvamicchasi uttamapañña gantuṃ’’.
1576.
‘‘Addhā pajānāmi ahampi etaṃ, na taṃ pañño arahati dassanāya;
Pāpañca me natthi kataṃ kuhiñci, tasmā na saṅke maraṇāgamāya’’.
1577.
‘‘Handa ca ṭhānaṃ atulānubhāvaṃ, mayā saha dakkhasi ehi katte;
Yatthacchati naccagītehi nāgo, rājā yathā vessavaṇo naḷiññaṃ
1578.
‘‘Taṃ
Pahūtamālyaṃ
1579.
‘‘Annena pānena upetarūpaṃ, naccehi gītehi ca vāditehi;
Paripūraṃ kaññāhi alaṅkatāhi, upasobhati vatthapilandhanena
1580.
‘‘So puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ, nisīdayī pacchato āsanasmiṃ;
Ādāya kattāramanomapaññaṃ, upānayī bhavanaṃ nāgarañño.
1581.
‘‘Patvāna ṭhānaṃ atulānubhāvaṃ, aṭṭhāsi kattā pacchato puṇṇakassa;
Sāmaggi pekkhamāno
1582.
‘‘Yannu tuvaṃ agamā maccalokaṃ, anvesamāno hadayaṃ paṇḍitassa;
Kacci samiddhena idhānupatto, ādāya kattāramanomapaññaṃ’’.
1583.
‘‘Ayañhi so āgato yaṃ tvamicchasi, dhammena laddho mama dhammapālo;
Taṃ passatha sammukhā
Kālāgirikaṇḍaṃ nāma.
1584.
‘‘Adiṭṭhapubbaṃ
Byamhito nābhivādesi, nayidaṃ paññavatāmiva’’.
1585.
‘‘Na camhi byamhito nāga, na ca maccubhayaṭṭito;
Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṃ vā nābhivādaye.
1586.
‘‘Kathaṃ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve;
Yaṃ naro hantumiccheyya, taṃ kammaṃ nupapajjati’’.
1587.
‘‘Evametaṃ
Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṃ vā nābhivādaye.
1588.
‘‘Kathaṃ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve;
Yaṃ naro hantumiccheyya, taṃ kammaṃ nupapajjati’’.
1589.
‘‘Asassataṃ sassataṃ nu tavayidaṃ, iddhījutībalavīriyūpapatti
Pucchāmi taṃ nāgarājetamatthaṃ, kathaṃ nu te laddhamidaṃ vimānaṃ.
1590.
‘‘Adhiccaladdhaṃ pariṇāmajaṃ te, sayaṃkataṃ udāhu devehi dinnaṃ;
Akkhāhi me nāgarājetamatthaṃ, yatheva te laddhamidaṃ vimānaṃ.
1591.
‘‘Nādhiccaladdhaṃ
Sakehi kammehi apāpakehi, puññehi me laddhamidaṃ vimānaṃ’’.
1592.
‘‘Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ, kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;
Iddhījutībalavīriyūpapatti, idañca te nāga mahāvimānaṃ’’.
1593.
‘‘Ahañca
Opānabhūtaṃ me gharaṃ tadāsi, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.
1594.
‘‘Mālañca gandhañca vilepanañca, padīpiyaṃ seyyamupassayañca;
Acchādanaṃ sāyanamannapānaṃ, sakkacca dānāni adamha tattha.
1595.
‘‘Taṃ me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ, tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;
Iddhījutībalavīriyūpapatti, idañca me dhīra mahāvimānaṃ’.
1596.
‘‘Evaṃ
Tasmā hi dhammaṃ cara appamatto, yathā vimānaṃ puna māvasesi’.
1597.
‘‘Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca, yesannapānāni dademu katte;
Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, yathā vimānaṃ puna māvasema’’.
1598.
‘‘Bhogī hi te santi idhūpapannā, puttā ca dārā anujīvino ca;
Tesu tuvaṃ vacasā kammunā ca, asampaduṭṭho ca bhavāhi niccaṃ.
1599.
‘‘Evaṃ tuvaṃ nāga asampadosaṃ, anupālaya vacasā kammunā ca;
Ṭhatvā idha yāvatāyukaṃ vimāne, uddhaṃ ito gacchasi devalokaṃ’’.
1600.
‘‘Addhā
Dukkhūpanītopi tayā samecca, vindeyya poso sukhamāturopi’’.
1601.
‘‘Addhā
Etādisiyāsu hi āpadāsu, paññāyate mādisānaṃ viseso’’.
1602.
‘‘Akkhāhi
Dhammena laddho iti tāyamāha
1603.
‘‘Yo missaro tattha ahosi rājā, tamāyamakkhehi ajesi jūte;
So maṃ jito rājā imassadāsi, dhammena laddhosmi asāhasena.
1604.
‘‘Mahorago attamano udaggo, sutvāna dhīrassa subhāsitāni;
Hatthe gahetvāna anomapaññaṃ, pāvekkhi bhariyāya tadā sakāse.
1605.
‘‘Yena tvaṃ vimale paṇḍu, yena bhattaṃ na ruccati;
Na ca me tādiso vaṇṇo, ayameso tamonudo.
1606.
‘‘Yassa te hadayenattho, āgatāyaṃ pabhaṅkaro;
Tassa vākyaṃ nisāmehi, dullabhaṃ dassanaṃ puna.
1607.
‘‘Disvāna
Haṭṭhena bhāvena patītarūpā, iccabravi kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ.
1608.
‘‘Adiṭṭhapubbaṃ disvāna, macco maccubhayaṭṭito;
Byamhito nābhivādesi, nayidaṃ paññavatāmiva’’.
1609.
‘‘Na
Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṃ vā nābhivādaye.
1610.
‘‘Kathaṃ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve;
Yaṃ naro hantumiccheyya, taṃ kammaṃ nupapajjati’’.
1611.
‘‘Evametaṃ yathā brūsi, saccaṃ bhāsasi paṇḍita;
Na vajjho abhivādeyya, vajjhaṃ vā nābhivādaye.
1612.
‘‘Kathaṃ no abhivādeyya, abhivādāpayetha ve;
Yaṃ naro hantumiccheyya, taṃ kammaṃ nupapajjati’’.
1613.
‘‘Asassataṃ sassataṃ nu tavayidaṃ, iddhījutībalavīriyūpapatti;
Pucchāmi taṃ nāgakaññetamatthaṃ, kathaṃ nu te laddhamidaṃ vimānaṃ.
1614.
‘‘Adhiccaladdhaṃ pariṇāmajaṃ te, sayaṃkataṃ udāhu devehi dinnaṃ;
Akkhāhi
1615.
‘‘Nādhiccaladdhaṃ na pariṇāmajaṃ me, na sayaṃ kataṃ nāpi devehi dinnaṃ;
Sakehi kammehi apāpakehi, puññehi me laddhamidaṃ vimānaṃ’’.
1616.
‘‘Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ, kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;
Iddhījutībalavīriyūpapatti, idañca te nāgi mahāvimānaṃ’’.
1617.
‘‘Ahañca
Opānabhūtaṃ me gharaṃ tadāsi, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca.
1618.
‘‘Mālañca
Acchādanaṃ sāyanamannapānaṃ, sakkaccaṃ dānāni adamha tattha.
1619.
‘‘Taṃ me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ, tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;
Iddhījutībalavīriyūpapatti
1620.
‘‘Evaṃ ce te laddhamidaṃ vimānaṃ, jānāsi puññānaṃ phalūpapattiṃ;
Tasmā hi dhammaṃ cara appamattā, yathā vimānaṃ puna māvasesi’’.
1621.
‘‘Nayidha santi samaṇabrāhmaṇā ca, yesannapānāni dademu katte;
Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, yathā vimānaṃ puna māvasema’’.
1622.
‘‘Bhogī hi te santi idhūpapannā, puttā ca dārā anujīvino ca;
Tesu tuvaṃ vacasā kammunā ca, asampaduṭṭhā ca bhavāhi niccaṃ.
1623.
‘‘Evaṃ tuvaṃ nāgi asampadosaṃ, anupālaya vacasā kammunā ca;
Ṭhatvā idha yāvatāyukaṃ vimāne, uddhaṃ ito gacchasi devalokaṃ’’.
1624.
‘‘Addhā hi so socati rājaseṭṭho, tayā vinā yassa tuvaṃ sajibbo;
Dukkhūpanītopi
1625.
‘‘Addhā
Etādisiyāsu hi āpadāsu, paññāyate mādisānaṃ viseso’’.
1626.
‘‘Akkhāhi no tāyaṃ mudhā nu laddho, akkhehi no tāyaṃ ajesi jūte;
Dhammena laddho iti tāyamāha, kathaṃ nu tvaṃ hatthamimassa māgato’’.
1627.
‘‘Yo missaro tattha ahosi rājā, tamāyamakkhehi ajesi jūte;
So maṃ jito rājā imassadāsi, dhammena laddhosmi asāhasena.
1628.
‘‘Yatheva varuṇo nāgo, pañhaṃ pucchittha paṇḍitaṃ;
Tatheva nāgakaññāpi, pañhaṃ pucchittha paṇḍitaṃ.
1629.
‘‘Yatheva varuṇaṃ nāgaṃ, dhīro tosesi pucchito;
Tatheva nāgakaññampi, dhīro tosesi pucchito.
1630.
‘‘Ubhopi te attamane viditvā, mahoragaṃ nāgakaññañca dhīro
Achambhī
1631.
‘‘Mā rodhayi
Hadayena maṃsena karohi kiccaṃ, sayaṃ karissāmi yathāmati te’’.
1632.
‘‘Paññā
Anūnanāmo labhatajja dāraṃ, ajjeva taṃ kuruyo pāpayātu’’.
1633.
‘‘Sa
Haṭṭhena bhāvena patītarūpo, iccabravi kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ.
1634.
‘‘Bhariyāya maṃ tvaṃ akari samaṅgiṃ, ahañca te vidhura karomi kiccaṃ;
Idañca te maṇiratanaṃ dadāmi, ajjeva taṃ kuruyo pāpayāmi’’.
1635.
‘‘Ajeyyamesā tava hotu metti, bhariyāya
Ānandi vitto
1636.
‘‘Sa puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ, nisīdayī purato āsanasmiṃ;
Ādāya kattāramanomapaññaṃ, upānayī nagaraṃ indapatthaṃ.
1637.
‘‘Mano manussassa yathāpi gacche, tatopissa khippataraṃ
Sa puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ, upānayī nagaraṃ indapatthaṃ’’.
1638.
‘‘Etindapatthaṃ nagaraṃ padissati, rammāni ca ambavanāni bhāgaso;
Ahañca bhariyāya samaṅgibhūto, tuvañca pattosi sakaṃ niketaṃ’’.
1639.
‘‘Sa puṇṇako kurūnaṃ kattuseṭṭhaṃ, oropiya dhammasabhāya majjhe;
Ājaññamāruyha anomavaṇṇo, pakkāmi
1640.
‘‘Taṃ
Avikampayaṃ dhammasabhāya majjhe, nisīdayī pamukhamāsanasmiṃ’’.
1641.
‘‘Tvaṃ no vinetāsi rathaṃva naddhaṃ, nandanti taṃ kuruyo dassanena;
Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, kathaṃ pamokkho ahu māṇavassa’’.
1642.
‘‘Yaṃ māṇavotyābhivadī janinda, na so manusso naravīraseṭṭha;
Yadi te suto puṇṇako nāma yakkho, rañño kuverassa hi so sajibbo.
1643.
‘‘Bhūmindharo varuṇo nāma nāgo, brahā sucī vaṇṇabalūpapanno;
Tassānujaṃ dhītaraṃ kāmayāno, irandhatī nāma sā nāgakaññā.
1644.
‘‘Tassā sumajjhāya piyāya hetu, patārayittha maraṇāya mayhaṃ;
So ceva bhariyāya samaṅgibhūto, ahañca
1645.
‘‘Rukkho hi mayhaṃ paddhāre
Atthe ca dhamme ca ṭhito nipāko, gavapphalo hatthigavassachanno.
1646.
‘‘Naccagītatūriyābhinādite, ucchijja senaṃ
So no ayaṃ āgato sanniketaṃ, rukkhassimassāpacitiṃ karotha.
1647.
‘‘Ye
Tibbāni katvāna upāyanāni, rukkhassimassāpacitiṃ karotha.
1648.
‘‘Ye keci baddhā mama atthi raṭṭhe, sabbeva te bandhanā mocayantu;
Yatheva yaṃ bandhanasmā pamutto, evamete muñcare bandhanasmā.
1649.
‘‘Unnaṅgalā māsamimaṃ karontu, maṃsodanaṃ brāhmaṇā bhakkhayantu;
Amajjapā majjarahā pivantu, puṇṇāhi
1650.
‘‘Mahāpathaṃ nicca samavhayantu, tibbañca rakkhaṃ vidahantu raṭṭhe;
Yathāññamaññaṃ na viheṭhayeyyuṃ, rukkhassimassāpacitiṃ karotha’’.
1651.
Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ.
1652.
Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ.
1653.
Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā;
Bahuṃ annañca pānañca, paṇḍitassābhihārayuṃ.
1654.
Bahujano pasannosi, disvā paṇḍitamāgate;
Paṇḍitamhi anuppatte, celukkhepo pavattathāti.
Vidhurajātakaṃ navamaṃ.
547. Vessantarajātakaṃ (10)
Dasavarakathā
1655.
‘‘Phussatī
Pathabyā cārupubbaṅgi, yaṃ tuyhaṃ manaso piyaṃ’’.
1656.
‘‘Devarāja namo tyatthu, kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā;
Rammā cāvesi maṃ ṭhānā, vātova dharaṇīruhaṃ’’.
1657.
‘‘Na ceva te kataṃ pāpaṃ, na ca me tvamasi appiyā;
Puññañca te parikkhīṇaṃ, yena tevaṃ vadāmahaṃ.
1658.
‘‘Santike maraṇaṃ tuyhaṃ, vinābhāvo bhavissati;
Paṭigaṇhāhi me ete, vare dasa pavecchato’’.
1659.
‘‘Varaṃ ce me ado sakka, sabbabhūtānamissara;
Sivirājassa bhaddante, tattha assaṃ nivesane.
1660.
‘‘Nīlanettā nīlabhamu, nilakkhī ca yathā migī;
Phussatī nāma nāmena, tatthapassaṃ purindada.
1661.
‘‘Puttaṃ labhetha varadaṃ, yācayogaṃ
Pūjitaṃ paṭirājūhi, kittimantaṃ yasassinaṃ.
1662.
‘‘Gabbhaṃ me dhārayantiyā, majjhimaṅgaṃ anunnataṃ;
Kucchi anunnato assa, cāpaṃva likhitaṃ samaṃ.
1663.
‘‘Thanā me nappapateyyuṃ, palitā na santu vāsava;
Kāye rajo na limpetha, vajjhañcāpi pamocaye.
1664.
‘‘Mayūrakoñcābhirude, nārivaragaṇāyute;
Khujjacelāpakākiṇṇe
1665.
‘‘Citraggaḷerughusite, surāmaṃsapabodhane;
Sivirājassa bhaddante, tatthassaṃ mahesī piyā’’.
1666.
‘‘Ye te dasa varā dinnā, mayā sabbaṅgasobhane;
Sivirājassa vijite, sabbe te lacchasī vare.
1667.
‘‘Idaṃ
Phussatiyā varaṃ datvā, anumodittha vāsavo.
Dasavarakathā nāma.
Hemavantaṃ
1668.
‘‘Parūḷhakacchanakhalomā
Paggayha dakkhiṇaṃ bāhuṃ, kiṃ maṃ yācanti brāhmaṇā’’.
1669.
‘‘Ratanaṃ deva yācāma, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhanaṃ;
Dadāhi pavaraṃ nāgaṃ, īsādantaṃ urūḷhavaṃ’’.
1670.
‘‘Dadāmi na vikampāmi, yaṃ maṃ yācanti brāhmaṇā;
Pabhinnaṃ kuñjaraṃ dantiṃ, opavayhaṃ gajuttamaṃ’’.
1671.
‘‘Hatthikkhandhato oruyha, rājā cāgādhimānaso;
Brāhmaṇānaṃ adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano’’.
1672.
‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;
Hatthināge padinnamhi, medanī sampakampatha.
1673.
‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;
Hatthināge padinnamhi, khubbhittha nagaraṃ tadā.
1674.
‘‘Samākulaṃ puraṃ āsi, ghoso ca vipulo mahā;
Hatthināge
1675.
‘‘Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā.
1676.
‘‘Kevalo cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā;
Disvā nāgaṃ nīyamānaṃ, te rañño paṭivedayuṃ.
1677.
‘‘Vidhamaṃ deva te raṭṭhaṃ, putto vessantaro tava;
Kathaṃ no hatthinaṃ dajjā, nāgaṃ raṭṭhassa pūjitaṃ.
1678.
‘‘Kathaṃ no kuñjaraṃ dajjā, īsādantaṃ urūḷhavaṃ;
Khettaññuṃ sabbayuddhānaṃ, sabbasetaṃ gajuttamaṃ.
1679.
‘‘Paṇḍukambalasañchannaṃ,
Dantiṃ savāḷabījaniṃ, setaṃ kelāsasādisaṃ.
1680.
‘‘Sasetacchattaṃ
Aggayānaṃ rājavāhiṃ, brāhmaṇānaṃ adā gajaṃ
1681.
‘‘Annaṃ pānañca yo
Etaṃ kho dānaṃ patirūpaṃ, etaṃ kho brāhmaṇārahaṃ.
1682.
‘‘Ayaṃ te vaṃsarājā no, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano
Kathaṃ vessantaro putto, gajaṃ bhājeti sañjaya.
1683.
‘‘Sace tvaṃ na karissasi, sivīnaṃ vacanaṃ idaṃ;
Maññe taṃ saha puttena, sivī hatthe karissare’’.
1684.
‘‘Kāmaṃ
Nāhaṃ sivīnaṃ vacanā, rājaputtaṃ adūsakaṃ;
Pabbājeyyaṃ sakā raṭṭhā, putto hi mama oraso.
1685.
‘‘Kāmaṃ janapado māsi, raṭṭhañcāpi vinassatu;
Nāhaṃ sivīnaṃ vacanā, rājaputtaṃ adūsakaṃ;
Pabbājeyyaṃ sakā raṭṭhā, putto hi mama atrajo.
1686.
‘‘Na cāhaṃ tasmiṃ dubbheyyaṃ, ariyasīlavato hi so;
Asilokopi me assa, pāpañca pasave bahuṃ;
Kathaṃ vessantaraṃ puttaṃ, satthena ghātayāmase’’.
1687.
‘‘Mā naṃ daṇḍena satthena, na hi so bandhanāraho;
Pabbājehi ca naṃ raṭṭhā, vaṅke vasatu pabbate’’.
1688.
‘‘Eso ce sivīnaṃ chando, chandaṃ na panudāmase;
Imaṃ so vasatu rattiṃ, kāme ca paribhuñjatu.
1689.
‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati
Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayantu naṃ’’.
1690.
‘‘Uṭṭhehi
Sivayo deva te kuddhā, negamā ca samāgatā.
1691.
‘‘Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
Kevalo
1692.
‘‘Asmā ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;
Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayanti taṃ.
1693.
‘‘Sa
Āmuttahatthābharaṇā, suvattho candanabhūsito.
1694.
‘‘Sīsaṃ nhāto udake so, āmuttamaṇikuṇḍalo;
Upāgami puraṃ rammaṃ, vessantaranivesanaṃ.
1695.
‘‘Tatthaddasa kumāraṃ so, ramamānaṃ sake pure;
Parikiṇṇaṃ amaccehi, tidasānaṃva vāsavaṃ.
1696.
‘‘So tattha gantvā taramāno, kattā vessantaraṃbravi;
Dukkhaṃ te vedayissāmi, mā me kujjhi rathesabha.
1697.
‘‘Vanditvā rodamāno so, kattā rājānamabravi;
Bhattā mesi mahārāja, sabbakāmarasāharo.
1698.
‘‘Dukkhaṃ te vedayissāmi, tattha assāsayantu maṃ;
Sivayo deva te kuddhā, negamā ca samāgatā.
1699.
‘‘Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
Kevalo cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā.
1700.
‘‘Asmā ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;
Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayanti taṃ’’.
1701.
‘‘Kismiṃ
Taṃ me katte viyācikkha, kasmā pabbājayanti maṃ’’.
1702.
‘‘Uggā
Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
Nāgadānena khiyyanti, tasmā pabbājayanti taṃ’’.
1703.
‘‘Hadayaṃ cakkhumpahaṃ dajjaṃ, kiṃ me bāhirakaṃ dhanaṃ;
Hiraññaṃ vā suvaṇṇaṃ vā, muttā veḷuriyā maṇi.
1704.
‘‘Dakkhiṇaṃ vāpahaṃ bāhuṃ, disvā yācakamāgate;
Dadeyyaṃ na vikampeyyaṃ, dāne me ramate mano.
1705.
‘‘Kāmaṃ maṃ sivayo sabbe, pabbājentu hanantu vā;
Neva dānā viramissaṃ, kāmaṃ chindantu sattadhā’’.
1706.
‘‘Evaṃ
Kontimārāya tīrena, girimārañjaraṃ pati;
Yena pabbājitā yanti, tena gacchatu subbato’’.
1707.
‘‘Sohaṃ tena gamissāmi, yena gacchanti dūsakā;
Rattindivaṃ me khamatha, yāva dānaṃ dadāmahaṃ’’.
1708.
‘‘Āmantayittha rājānaṃ, maddiṃ sabbaṅgasobhanaṃ;
Yaṃ te kiñci mayā dinnaṃ, dhanaṃ dhaññañca vijjati.
1709.
‘‘Hiraññaṃ vā suvaṇṇaṃ vā, muttā veḷuriyā bahū;
Sabbaṃ taṃ nidaheyyāsi, yañca te pettikaṃ dhanaṃ.
1710.
‘‘Tamabravi
Kuhiṃ deva nidahāmi, taṃ me akkhāhi pucchito’’.
1711.
‘‘Sīlavantesu dajjāsi, dānaṃ maddi yathārahaṃ;
Na hi dānā paraṃ atthi, patiṭṭhā sabbapāṇinaṃ.
1712.
‘‘Puttesu maddi dayesi, sassuyā sasuramhi ca;
Yo ca taṃ bhattā maññeyya, sakkaccaṃ taṃ upaṭṭhahe.
1713.
‘‘No ce taṃ bhattā maññeyya, mayā vippavasena te;
Aññaṃ bhattāraṃ pariyesa, mā kisittho
1714.
‘‘Ahañhi
Saṃsayo jīvitaṃ mayhaṃ, ekakassa brahāvane’’.
1715.
‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;
‘‘Abhumme kathaṃ nu bhaṇasi, pāpakaṃ vata bhāsasi.
1716.
‘‘Nesa dhammo mahārāja, yaṃ tvaṃ gaccheyya ekako;
Ahampi tena gacchāmi, yena gacchasi khattiya.
1717.
‘‘Maraṇaṃ vā tayā saddhiṃ, jīvitaṃ vā tayā vinā;
Tadeva maraṇaṃ seyyo, yaṃ ce jīve tayā vinā.
1718.
‘‘Aggiṃ ujjālayitvāna
Tattha me
1719.
‘‘Yathā āraññakaṃ nāgaṃ, dantiṃ anveti hatthinī;
Jessantaṃ giriduggesu, samesu visamesu ca.
1720.
‘‘Evaṃ
Subharā te bhavissāmi, na te hessāmi dubbharā.
1721.
‘‘Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine;
Āsīne
1722.
‘‘Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine;
Kīḷante vanagumbasmiṃ, na rajjassa sarissasi.
1723.
‘‘Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine;
Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi.
1724.
‘‘Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine;
Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi.
1725.
‘‘Ime kumāre passanto, māladhārī alaṅkate;
Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi.
1726.
‘‘Ime kumāre passanto, māladhārī alaṅkate;
Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi.
1727.
‘‘Yadā
Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi.
1728.
‘‘Yadā dakkhisi naccante, kumāre māladhārine;
Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi.
1729.
‘‘Yadā
Ekaṃ araññe carantaṃ, na rajjassa sarissasi.
1730.
‘‘Yadā dakkhisi mātaṅgaṃ, kuñjaraṃ saṭṭhihāyanaṃ;
Sāyaṃ pāto vicarantaṃ, na rajjassa sarissasi.
1731.
‘‘Yadā kareṇusaṅghassa, yūthassa purato vajaṃ;
Koñcaṃ kāhati mātaṅgo, kuñjaro saṭṭhihāyano;
Tassa taṃ nadato sutvā, na rajjassa sarissasi.
1732.
‘‘Dubhato vanavikāse, yadā dakkhisi kāmado;
Vane vāḷamigākiṇṇe, na rajjassa sarissasi.
1733.
‘‘Migaṃ disvāna sāyanhaṃ, pañcamālinamāgataṃ;
Kimpurise ca naccante, na rajjassa sarissasi.
1734.
‘‘Yadā
Gītaṃ kimpurisānañca, na rajjassa sarissasi.
1735.
‘‘Yadā sossasi nigghosaṃ, girigabbharacārino;
Vassamānassulūkassa, na rajjassa sarissasi.
1736.
‘‘Yadā sīhassa byagghassa, khaggassa gavayassa ca;
Vane sossasi vāḷānaṃ, na rajjassa sarissasi.
1737.
‘‘Yadā morīhi parikiṇṇaṃ, barihīnaṃ matthakāsinaṃ;
Moraṃ dakkhisi naccantaṃ, na rajjassa sarissasi.
1738.
‘‘Yadā morīhi parikiṇṇaṃ, aṇḍajaṃ citrapakkhinaṃ;
Moraṃ dakkhisi naccantaṃ, na rajjassa sarissasi.
1739.
‘‘Yadā
Moraṃ dakkhisi naccantaṃ, na rajjassa sarissasi.
1740.
‘‘Yadā
Surabhiṃ sampavāyante, na rajjassa sarissasi.
1741.
‘‘Yadā hemantike māse, haritaṃ dakkhisi medaniṃ
Indagopakasañchannaṃ, na rajjassa sarissasi.
1742.
‘‘Yadā dakkhisi hemante, pupphite dharaṇīruhe;
Kuṭajaṃ bimbajālañca, pupphitaṃ loddapadmakaṃ
Surabhiṃ sampavāyante, na rajjassa sarissasi.
1743.
‘‘Yadā hemantike māse, vanaṃ dakkhisi pupphitaṃ;
Opupphāni ca padmāni, na rajjassa sarissasi’’.
Hemavantaṃ nāma.
Dānakaṇḍaṃ
1744.
‘‘Tesaṃ lālappitaṃ sutvā, puttassa suṇisāya ca;
Kalunaṃ
1745.
‘‘Seyyo
Rajjuyā bajjha miyyāhaṃ, kasmā vessantaraṃ puttaṃ;
Pabbājenti adūsakaṃ.
1746.
‘‘Ajjhāyakaṃ dānapatiṃ, yācayogaṃ amacchariṃ;
Pūjitaṃ
Kasmā vessantaraṃ puttaṃ, pabbājenti adūsakaṃ.
1747.
‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyikaṃ;
Kasmā vessantaraṃ puttaṃ, pabbājenti adūsakaṃ.
1748.
‘‘Rañño hitaṃ devihitaṃ, ñātīnaṃ sakhinaṃ hitaṃ;
Hitaṃ sabbassa raṭṭhassa, kasmā vessantaraṃ puttaṃ;
Pabbājenti adūsakaṃ.
1749.
‘‘Madhūniva palātāni, ambāva patitā chamā;
Evaṃ hessati te raṭṭhaṃ, pabbājenti adūsakaṃ.
1750.
‘‘Haṃso
Apaviṭṭho amaccehi, eko rājā vihiyyasi.
1751.
‘‘Taṃ taṃ brūmi mahārāja, attho te mā upaccagā;
Mā naṃ sivīnaṃ vacanā, pabbājesi adūsakaṃ’’.
1752.
‘‘Dhammassāpacitiṃ kummi, sivīnaṃ vinayaṃ dhajaṃ;
Pabbājemi sakaṃ puttaṃ, pāṇā piyataro hi me’’.
1753.
‘‘Yassa pubbe dhajaggāni, kaṇikārāva pupphitā;
Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
1754.
‘‘Yassa pubbe dhajaggāni, kaṇikāravanāniva;
Yāyantamanuyāyanti
1755.
‘‘Yassa pubbe anīkāni, kaṇikārāva pupphitā;
Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
1756.
‘‘Yassa pubbe anīkāni, kaṇikāravanāniva;
Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
1757.
‘‘Indagopakavaṇṇābhā, gandhārā paṇḍukambalā;
Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
1758.
‘‘Yo
Svajja vessantaro rājā, kathaṃ gacchati pattiko.
1759.
‘‘Kathaṃ candanalittaṅgo, naccagītappabodhano;
Khurājinaṃ pharasuñca, khārikājañca hāhiti
1760.
‘‘Kasmā nābhiharissanti, kāsāva ajināni ca;
Pavisantaṃ brahāraññaṃ, kasmā cīraṃ na bajjhare.
1761.
‘‘Kathaṃ nu cīraṃ dhārenti, rājapabbājitā janā;
Kathaṃ kusamayaṃ cīraṃ, maddī paridahissati.
1762.
‘‘Kāsiyāni ca dhāretvā, khomakoṭumbarāni ca;
Kusacīrāni dhārentī, kathaṃ maddī karissati.
1763.
‘‘Vayhāhi
Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṃ gacchati pattikā.
1764.
‘‘Yassā mudutalā hatthā, caraṇā ca sukhedhitā;
Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṃ gacchati pattikā.
1765.
‘‘Yassā
Pādukāhi suvaṇṇāhi, pīḷamānāva gacchati;
Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṃ gacchati pattikā.
1766.
‘‘Yāssu itthisahassānaṃ, purato gacchati mālinī;
Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṃ gacchati ekikā.
1767.
‘‘Yāssu sivāya sutvāna, muhuṃ uttasate pure;
Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṃ gacchati bhīrukā.
1768.
‘‘Yāssu indasagottassa, ulūkassa pavassato;
Sutvāna nadato bhītā, vāruṇīva pavedhati;
Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṃ gacchati bhīrukā.
1769.
‘‘Sakuṇī hataputtāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;
Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, suññaṃ āgammimaṃ puraṃ.
1770.
‘‘Sakuṇī hataputtāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;
Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī.
1771.
‘‘Sakuṇī hataputtāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;
Tena tena padhāvissaṃ, piye putte apassatī.
1772.
‘‘Kurarī
Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, suññaṃ āgammimaṃ puraṃ.
1773.
‘‘Kurarī hatachāpāva, suññaṃ disvā kulāvakaṃ;
Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī.
1774.
‘‘Kurarī
Tena tena padhāvissaṃ, piye putte apassatī.
1775.
‘‘Sā
Ciraṃ dukkhena jhāyissaṃ, suññaṃ āgammimaṃ puraṃ.
1776.
‘‘Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṃ anūdake;
Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī.
1777.
‘‘Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṃ anūdake;
Tena tena padhāvissaṃ, piye putte apassatī.
1778.
‘‘Evaṃ me vilapantiyā, rājā puttaṃ adūsakaṃ;
Pabbājesi vanaṃ raṭṭhā, maññe hissāmi jīvitaṃ’’.
1779.
‘‘Tassā lālappitaṃ sutvā, sabbā antepure bahū
Bāhā paggayha pakkanduṃ, sivikaññā samāgatā.
1780.
‘‘Sālāva sampamathitā, mālutena pamadditā;
Senti puttā ca dārā ca, vessantaranivesane.
1781.
‘‘Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, vessantaranivesane.
1782.
‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, vessantaranivesane.
1783.
‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;
Atha vessantaro rājā, dānaṃ dātuṃ upāgami.
1784.
‘‘Vatthāni
Bhojanaṃ bhojanatthīnaṃ, sammadeva pavecchatha.
1785.
‘‘Mā ca kiñci vanibbake, heṭṭhayittha idhāgate;
Tappetha annapānena, gacchantu paṭipūjitā.
1786.
‘‘Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā;
Dānena taṃ nīharanti, puna dānaṃ adā tuvaṃ
1787.
‘‘Tesu
Nikkhamante mahārāje, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
1788.
‘‘Acchecchuṃ
Yathā vessantaraṃ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṃ.
1789.
‘‘Acchecchuṃ vata bho rukkhaṃ, sabbakāmadadaṃ dumaṃ;
Yathā vessantaraṃ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṃ.
1790.
‘‘Acchecchuṃ vata bho rukkhaṃ, sabbakāmarasāharaṃ;
Yathā vessantaraṃ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṃ.
1791.
‘‘Ye vuḍḍhā ye ca daharā, ye ca majjhimaporisā;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, nikkhamante mahārāje;
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
1792.
‘‘Atiyakkhā
Bāhā paggayha pakkanduṃ, nikkhamante mahārāje;
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
1793.
‘‘Thiyopi tattha pakkanduṃ, yā tamhi nagare ahu;
Nikkhamante mahārāje, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
1794.
‘‘Ye brāhmaṇā ye ca samaṇā, aññe vāpi vanibbakā;
Bāhā paggayha pakkanduṃ, adhammo kira bho iti.
1795.
‘‘Yathā vessantaro rājā, yajamāno sake pure;
Sivīnaṃ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjati.
1796.
‘‘Satta hatthisate datvā, sabbālaṅkārabhūsite;
Suvaṇṇakacche mātaṅge, hemakappanavāsase.
1797.
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
1798.
‘‘Satta assasate datvā, sabbālaṅkārabhūsite;
Ājānīyeva jātiyā, sindhave sīghavāhane.
1799.
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi;
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
1800.
‘‘Satta rathasate datvā, sannaddhe ussitaddhaje;
Dīpe athopi veyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.
1801.
‘‘Ārūḷhe
Esa
1802.
‘‘Satta itthisate datvā, ekamekā rathe ṭhitā;
Sannaddhā nikkharajjūhi, suvaṇṇehi alaṅkatā.
1803.
‘‘Pītālaṅkārā pītavasanā, pītābharaṇavibhūsitā;
Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā;
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
1804.
‘‘Satta dhenusate datvā, sabbā kaṃsupadhāraṇā
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
1805.
‘‘Satta dāsisate datvā, satta dāsasatāni ca;
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
1806.
‘‘Hatthī assarathe
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
1807.
‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;
Mahādāne padinnamhi, medanī sampakampatha.
1808.
‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;
Yaṃ pañjalikato rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.
1809.
‘‘Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā;
Dānena taṃ nīharanti, puna dānaṃ adā tuvaṃ.
1810.
‘‘Tesu
Nikkhamante mahārāje, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane’’.
1811.
‘‘Āmantayittha rājānaṃ, sañjayaṃ dhamminaṃ varaṃ
Avaruddhasi maṃ deva, vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ.
1812.
‘‘Ye hi keci mahārāja, bhūtā ye ca bhavissare;
Atittāyeva kāmehi, gacchanti yamasādhanaṃ.
1813.
‘‘Svāhaṃ
Sivīnaṃ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjati.
1814.
‘‘Aghaṃ taṃ paṭisevissaṃ, vane vāḷamigākiṇṇe;
Khaggadīpinisevite, ahaṃ puññāni karomi;
Tumhe paṅkamhi sīdatha’’.
1815.
‘‘Anujānāhi
Svāhaṃ sake abhissasiṃ, yajamāno sake pure;
Sivīnaṃ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjati.
1816.
‘‘Aghaṃ taṃ paṭisevissaṃ, vane vāḷamigākiṇṇe;
Khaggadīpinisevite, ahaṃ puññāni karomi;
Tumhe paṅkamhi sīdatha
1817.
‘‘Anujānāmi taṃ putta, pabbajjā te samijjhatu;
Ayañca maddī kalyāṇī, susaññā tanumajjhimā;
Acchataṃ saha puttehi, kiṃ araññe karissati’’.
1818.
‘‘Nāhaṃ
Sace icchati anvetu, sace nicchati acchatu’’.
1819.
‘‘Tato suṇhaṃ mahārājā, yācituṃ paṭipajjatha;
Mā candanasamācāre, rajojallaṃ adhārayi.
1820.
‘‘Mā kāsiyāni dhāretvā
Dukkho vāso araññasmiṃ, mā hi tvaṃ lakkhaṇe gami.
1821.
‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;
Nāhaṃ taṃ sukhamiccheyyaṃ, yaṃ me vessantaraṃ vinā’’.
1822.
‘‘Tamabravi mahārājā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano;
Iṅgha maddī nisāmeti, vane ye honti dussahā.
1823.
‘‘Bahū kīṭā paṭaṅgā ca, makasā madhumakkhikā;
Tepi taṃ tattha hiṃseyyuṃ, taṃ te dukkhataraṃ siyā.
1824.
‘‘Apare
Sappā ajagarā nāma, avisā te mahabbalā.
1825.
‘‘Te manussaṃ migaṃ vāpi, api māsannamāgataṃ;
Parikkhipitvā bhogehi, vasamānenti attano.
1826.
‘‘Aññepi kaṇhajaṭino
Na tehi puriso diṭṭho, rukkhamāruyha muccati.
1827.
‘‘Saṅghaṭṭayantā siṅgāni, tikkhaggātippahārino
Mahiṃsā vicarantettha, nadiṃ sotumbaraṃ pati.
1828.
‘‘Disvā
Dhenuva vacchagiddhāva, kathaṃ maddi karissasi.
1829.
‘‘Disvā sampatite ghore, dumaggesu plavaṅgame;
Akhettaññāya te maddi, bhavissate mahabbhayaṃ.
1830.
‘‘Yā tvaṃ sivāya sutvāna, muhuṃ uttasayī
Sā tvaṃ vaṅkamanuppattā, kathaṃ maddi karissasi.
1831.
‘‘Ṭhite majjhanhike
Saṇateva brahāraññaṃ, tattha kiṃ gantumicchasi’’.
1832.
‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;
Yāni etāni akkhāsi, vane paṭibhayāni me;
Sabbāni abhisambhossaṃ, gacchaññeva rathesabha.
1833.
‘‘Kāsaṃ kusaṃ poṭakilaṃ, usiraṃ muñjapabbajaṃ
Urasā panudahissāmi, nassa hessāmi dunnayā.
1834.
‘‘Bahūhi vata cariyāhi, kumārī vindate patiṃ;
Udarassuparodhena, gohanuveṭhanena ca.
1835.
‘‘Aggissa pāricariyāya, udakummujjanena ca;
Vedhabyaṃ
1836.
‘‘Apissā
Yo naṃ hatthe gahetvāna, akāmaṃ parikaḍḍhati;
Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.
1837.
‘‘Kesaggahaṇamukkhepā
Datvā ca nopakkamati, bahudukkhaṃ anappakaṃ;
Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.
1838.
‘‘Sukacchavī vedhaverā, datvā subhagamānino;
Akāmaṃ parikaḍḍhanti, ulūkaññeva vāyasā;
Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.
1839.
‘‘Api ñātikule phīte, kaṃsapajjotane vasaṃ;
Nevābhivākyaṃ na labhe, bhātūhi sakhinīhipi
Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.
1840.
‘‘Naggā
Itthīpi vidhavā naggā, yassāpi dasa bhātaro;
Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.
1841.
‘‘Dhajo rathassa paññāṇaṃ, dhūmo paññāṇamaggino;
Rājā rathassa paññāṇaṃ, bhattā paññāṇamitthiyā;
Vedhabyaṃ kaṭukaṃ loke, gacchaññeva rathesabha.
1842.
‘‘Yā daliddī daliddassa, aḍḍhā aḍḍhassa kittimaṃ;
Taṃ ve devā pasaṃsanti, dukkarañhi karoti sā.
1843.
‘‘Sāmikaṃ anubandhissaṃ, sadā kāsāyavāsinī;
Pathabyāpi abhijjantyā
1844.
‘‘Api sāgarapariyantaṃ, bahuvittadharaṃ mahiṃ;
Nānāratanaparipūraṃ
1845.
‘‘Kathaṃ nu tāsaṃ hadayaṃ, sukharā vata itthiyo;
Yā sāmike dukkhitamhi, sukhamicchanti attano.
1846.
‘‘Nikkhamante
Tamahaṃ anubandhissaṃ, sabbakāmadado hi me’’.
1847.
‘‘Tamabravi mahārājā, maddiṃ sabbaṅgasobhanaṃ;
Ime te daharā puttā, jālī kaṇhājinā cubho;
Nikkhippa lakkhaṇe gaccha, mayaṃ te posayāmase’’
1848.
‘‘Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;
Piyā me puttakā deva, jālī kaṇhājinā cubho;
Tyamhaṃ tattha ramessanti, araññe jīvasokinaṃ’’.
1849.
‘‘Tamabravi mahārājā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano;
Sālīnaṃ odanaṃ bhutvā, suciṃ maṃsūpasecanaṃ;
Rukkhaphalāni bhuñjantā, kathaṃ kāhanti dārakā.
1850.
‘‘Bhutvā satapale kaṃse, sovaṇṇe satarājike;
Rukkhapattesu bhuñjantā, kathaṃ kāhanti dārakā.
1851.
‘‘Kāsiyāni ca dhāretvā, khomakoṭumbarāni ca;
Kusacīrāni dhārentā, kathaṃ kāhanti dārakā.
1852.
‘‘Vayhāhi
Pattikā paridhāvantā, kathaṃ kāhanti dārakā.
1853.
‘‘Kūṭāgāre
Sayantā rukkhamūlasmiṃ, kathaṃ kāhanti dārakā.
1854.
‘‘Pallaṅkesu sayitvāna, gonake cittasanthate;
Sayantā tiṇasanthāre, kathaṃ kāhanti dārakā.
1855.
‘‘Gandhakena vilimpitvā, agarucandanena ca;
Rajojallāni dhārentā, kathaṃ kāhanti dārakā.
1856.
‘‘Cāmaramorahatthehi, bījitaṅgā sukhedhitā
Phuṭṭhā ḍaṃsehi makasehi, kathaṃ kāhanti dārakā’’.
1857.
‘‘Tamabravi
Mā deva paridevesi, mā ca tvaṃ vimano ahu;
Yathā mayaṃ bhavissāma, tathā hessanti dārakā.
1858.
‘‘Idaṃ vatvāna pakkāmi, maddī sabbaṅgasobhanā;
Sivimaggena anvesi, putte ādāya lakkhaṇā’’.
1859.
Tato vessantaro rājā, dānaṃ datvāna khattiyo;
Pitu mātu ca vanditvā, katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ.
1860.
Catuvāhiṃ rathaṃ yuttaṃ, sīghamāruyha sandanaṃ;
Ādāya puttadārañca, vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ.
1861.
Tato vessantaro rājā, yenāsi bahuko jano;
‘‘Āmanta kho taṃ gacchāma, arogā hontu ñātayo’’.
1862.
‘‘Iṅgha
Āvāsaṃ siviseṭṭhassa, pettikaṃ bhavanaṃ mama’’.
1863.
‘‘Taṃ brāhmaṇā anvagamuṃ, te naṃ asse ayācisuṃ;
Yācito paṭipādesi, catunnaṃ caturo haye’’’.
1864.
‘‘Iṅgha maddi nisāmehi, cittarūpaṃva dissati;
Migarohiccavaṇṇena, dakkhiṇassā vahanti maṃ’’.
1865.
‘‘Athettha pañcamo āgā, so taṃ rathamayācatha;
Tassa taṃ yācitodāsi, na cassupahato mano.
1866.
‘‘Tato
Assāsayi assarathaṃ, brāhmaṇassa dhanesino’’.
1867.
‘‘Tvaṃ maddi kaṇhaṃ gaṇhāhi, lahu esā kaniṭṭhikā;
Ahaṃ jāliṃ gahessāmi, garuko bhātiko hi so’’.
1868.
‘‘Rājā kumāramādāya, rājaputtī ca dārikaṃ;
Sammodamānā pakkāmuṃ, aññamaññaṃ piyaṃvadā’’.
Dānakaṇḍaṃ nāma.
Vanapavesanaṃ
1869.
‘‘Yadi
Maggaṃ te paṭipucchāma, kuhiṃ vaṅkatapabbato.
1870.
‘‘Te tattha amhe passitvā, kalunaṃ paridevayuṃ;
Dukkhaṃ
1871.
‘‘Yadi passanti pavane, dārakā phaline
Tesaṃ phalānaṃ hetumhi, uparodanti dārakā.
1872.
‘‘Rodante dārake disvā, ubbiddhā
Sayamevonamitvāna, upagacchanti dārake.
1873.
‘‘Idaṃ accherakaṃ disvā, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;
Sādhukāraṃ pavattesi, maddī sabbaṅgasobhanā.
1874.
‘‘Accheraṃ vata lokasmiṃ, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ;
Vessantarassa tejena, sayamevonatā dumā’’.
1875.
‘‘Saṅkhipiṃsu pathaṃ yakkhā, anukampāya dārake;
Nikkhantadivaseneva, cetaraṭṭhaṃ upāgamuṃ’’.
1876.
‘‘Te gantvā dīghamaddhānaṃ, cetaraṭṭhaṃ upāgamuṃ;
Iddhaṃ phītaṃ janapadaṃ, bahumaṃsasurodanaṃ’’.
1877.
‘‘Cetiyo parivāriṃsu, disvā lakkhaṇamāgataṃ;
Sukhumālī vata ayyā, pattikā paridhāvati.
1878.
‘‘Vayhāhi
Sājja maddī araññasmiṃ, pattikā paridhāvati’’.
1879.
‘‘Taṃ disvā cetapāmokkhā, rodamānā upāgamuṃ;
Kacci nu deva kusalaṃ, kacci deva anāmayaṃ;
Kacci
1880.
‘‘Ko te balaṃ mahārāja, ko nu te rathamaṇḍalaṃ;
Anassako arathako, dīghamaddhānamāgato;
Kaccāmittehi pakato, anuppattosimaṃ disaṃ’’.
1881.
‘‘Kusalañceva
Atho pitā arogo me, sivīnañca anāmayaṃ.
1882.
‘‘Ahañhi kuñjaraṃ dajjaṃ, īsādantaṃ urūḷhavaṃ;
Khettaññuṃ sabbayuddhānaṃ, sabbasetaṃ gajuttamaṃ.
1883.
‘‘Paṇḍukambalasañchannaṃ, pabhinnaṃ sattumaddanaṃ;
Dantiṃ savāḷabījaniṃ, setaṃ kelāsasādisaṃ.
1884.
‘‘Sasetacchattaṃ saupādheyyaṃ, sāthappanaṃ sahatthipaṃ;
Aggayānaṃ rājavāhiṃ, brāhmaṇānaṃ adāsahaṃ.
1885.
‘‘Tasmiṃ me sivayo kuddhā, pitā cupahatomano;
Avaruddhasi maṃ rājā, vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ;
Okāsaṃ sammā jānātha, vane yattha vasāmase’’.
1886.
‘‘Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ;
Issarosi anuppatto, yaṃ idhatthi pavedaya.
1887.
‘‘Sākaṃ bhisaṃ madhuṃ maṃsaṃ, suddhaṃ sālinamodanaṃ;
Paribhuñja mahārāja, pāhuno nosi āgato’’.
1888.
‘‘Paṭiggahitaṃ
Avaruddhasi maṃ rājā, vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ;
Okāsaṃ sammā jānātha, vane yattha vasāmase’’.
1889.
‘‘Idheva tāva acchassu, cetaraṭṭhe rathesabha;
Yāva cetā gamissanti, rañño santika yācituṃ.
1890.
‘‘Nijjhāpetuṃ
Taṃ taṃ cetā purakkhatvā, patītā laddhapaccayā;
Parivāretvāna gacchanti, evaṃ jānāhi khattiya’’.
1891.
‘‘Mā vo ruccittha gamanaṃ, rañño santika yācituṃ;
Nijjhāpetuṃ mahārājaṃ, rājāpi tattha nissaro.
1892.
‘‘Accuggatā hi sivayo, balaggā negamā ca ye;
Te vidhaṃsetumicchanti, rājānaṃ mama kāraṇā’’.
1893.
‘‘Sace
Idheva rajjaṃ kārehi, cetehi parivārito.
1894.
‘‘Iddhaṃ phītañcidaṃ raṭṭhaṃ, iddho janapado mahā;
Matiṃ karohi tvaṃ deva, rajjassa manusāsituṃ’’.
1895.
‘‘Na me chando mati atthi, rajjassa anusāsituṃ;
Pabbājitassa raṭṭhasmā, cetaputtā suṇātha me.
1896.
‘‘Atuṭṭhā sivayo āsuṃ, balaggā negamā ca ye;
Pabbājitassa raṭṭhasmā, cetā rajjebhisecayuṃ.
1897.
‘‘Asammodiyampi
Sivīhi bhaṇḍanañcāpi, viggaho me na ruccati.
1898.
‘‘Athassa bhaṇḍanaṃ ghoraṃ, sampahāro anappako;
Ekassa kāraṇā mayhaṃ, hiṃseyya bahuko jano.
1899.
‘‘Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ, sabbassa agghiyaṃ kataṃ;
Avaruddhasi maṃ rājā, vaṅkaṃ gacchāmi pabbataṃ;
Okāsaṃ sammā jānātha, vane yattha vasāmase’’.
1900.
‘‘Taggha te mayamakkhāma, yathāpi kusalā tathā;
Rājisī yattha sammanti, āhutaggī samāhitā.
1901.
‘‘Esa selo mahārāja, pabbato gandhamādano;
Yattha tvaṃ saha puttehi, saha bhariyāya cacchasi.
1902.
‘‘Taṃ cetā anusāsiṃsu, assunettā rudaṃmukhā;
Ito gaccha mahārāja, ujuṃ yenuttarā mukho.
1903.
‘‘Atha dakkhisi bhaddante, vepullaṃ nāma pabbataṃ;
Nānādumagaṇākiṇṇaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ.
1904.
‘‘Tamatikkamma
Nadiṃ ketumatiṃ nāma, gambhīraṃ girigabbharaṃ.
1905.
‘‘Puthulomamacchākiṇṇaṃ, supatitthaṃ mahodakaṃ;
Tattha nhatvā pivitvā ca, assāsetvā saputtake.
1906.
‘‘Atha
Rammake
1907.
‘‘Atha dakkhisi bhaddante, nāḷikaṃ nāma pabbataṃ;
Nānādijagaṇākiṇṇaṃ, selaṃ kimpurisāyutaṃ.
1908.
‘‘Tassa uttarapubbena, mucalindo nāma so saro;
Puṇḍarīkehi sañchanno, setasogandhikehi ca.
1909.
‘‘So vanaṃ meghasaṅkāsaṃ, dhuvaṃ haritasaddalaṃ;
Sīhovāmisapekkhīva vanasaṇḍaṃ vigāhaya;
Puppharukkhehi sañchannaṃ, phalarukkhehi cūbhayaṃ.
1910.
‘‘Tattha bindussarā vaggū, nānāvaṇṇā bahū dijā;
Kūjantamupakūjanti, utusaṃpupphite dume.
1911.
‘‘Gantvā girividuggānaṃ, nadīnaṃ pabhavāni ca;
So addasa
1912.
‘‘Puthulomamacchākiṇṇaṃ, supatitthaṃ mahodakaṃ;
Samañca caturaṃsañca, sāduṃ appaṭigandhiyaṃ.
1913.
‘‘Tassā uttarapubbena, paṇṇasālaṃ amāpaya;
Paṇṇasālaṃ amāpetvā, uñchācariyāya īhatha’’.
Vanapavesanaṃ nāma.
Jūjakapabbaṃ
1914.
‘‘Ahu vāsī kaliṅgesu, jūjako nāma brāhmaṇo;
Tassāsi daharā bhariyā, nāmenāmittatāpanā.
1915.
‘‘Tā naṃ tattha gatāvocuṃ, nadiṃ udakahāriyā;
Thiyo
1916.
‘‘Amittā
Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
1917.
‘‘Ahitaṃ
Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
1918.
‘‘Amittā vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā;
Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
1919.
‘‘Dukkaṭaṃ vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā;
Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
1920.
‘‘Pāpakaṃ vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā;
Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
1921.
‘‘Amanāpaṃ vata te ñātī, mantayiṃsu rahogatā;
Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
1922.
‘‘Amanāpavāsaṃ vasi, jiṇṇena patinā saha
Yā tvaṃ vasasi jiṇṇassa, mataṃ te jīvitā varaṃ.
1923.
‘‘Na hi nūna tuyhaṃ kalyāṇi, pitā mātā ca sobhane;
Aññaṃ bhattāraṃ vindiṃsu, ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu;
Evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
1924.
‘‘Duyiṭṭhaṃ te navamiyaṃ, akataṃ aggihuttakaṃ;
Ye taṃ jiṇṇassa pādaṃsu, evaṃ dahariyaṃ satiṃ.
1925.
‘‘Samaṇe brāhmaṇe nūna, brāhmaṇacariyaparāyaṇe;
Sā
Yā tvaṃ vasasi jiṇṇassa, evaṃ dahariyā satī.
1926.
‘‘Na dukkhaṃ ahinā daṭṭhaṃ, na dukkhaṃ sattiyā hataṃ;
Tañca dukkhañca tibbañca, yaṃ passe jiṇṇakaṃ patiṃ.
1927.
‘‘Natthi khiḍḍā natthi rati, jiṇṇena patinā saha;
Natthi allāpasallāpo, jagghitumpi
1928.
‘‘Yadā ca daharo daharā, mantayanti
Sabbesaṃ sokā nassanti, ye keci hadayassitā.
1929.
‘‘Daharā
Gaccha ñātikule accha, kiṃ jiṇṇo ramayissati’’.
1930.
‘‘Na
Thiyo maṃ paribhāsanti, tayā jiṇṇena brāhmaṇa’’.
1931.
‘‘Mā me tvaṃ akarā kammaṃ, mā me udakamāhari;
Ahaṃ udakamāhissaṃ, mā bhoti kupitā ahu’’.
1932.
‘‘Nāhaṃ tamhi kule jātā, yaṃ tvaṃ udakamāhare;
Evaṃ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmahaṃ ghare.
1933.
‘‘Sace me dāsaṃ dāsiṃ vā, nānayissasi brāhmaṇa;
Evaṃ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmi santike’’.
1934.
‘‘Natthi me sippaṭhānaṃ vā, dhanaṃ dhaññañca brāhmaṇi;
Kutohaṃ
Ahaṃ bhotiṃ upaṭṭhissaṃ, mā bhoti kupitā ahu’’.
1935.
‘‘Ehi te ahamakkhissaṃ, yathā me vacanaṃ sutaṃ;
Esa vessantaro rājā, vaṅke vasati pabbate.
1936.
‘‘Taṃ tvaṃ gantvāna yācassu, dāsaṃ dāsiñca brāhmaṇa;
So te dassati yācito, dāsaṃ dāsiñca khattiyo’’.
1937.
‘‘Jiṇṇohamasmi dubbalo
Mā bhoti paṭidevesi, mā ca tvaṃ
Ahaṃ bhotiṃ upaṭṭhissaṃ, mā bhoti kupitā ahu’’.
1938.
‘‘Yathā agantvā saṅgāmaṃ, ayuddhova parājito;
Evameva tuvaṃ brahme, agantvāva parājito.
1939.
‘‘Sace me dāsaṃ dāsiṃ vā, nānayissasi brāhmaṇa;
Evaṃ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmahaṃ ghare;
Amanāpaṃ te karissāmi, taṃ te dukkhaṃ bhavissati.
1940.
‘‘Nakkhatte utupubbesu, yadā maṃ dakkhisilaṅkataṃ;
Aññehi saddhiṃ ramamānaṃ, taṃ te dukkhaṃ bhavissati.
1941.
‘‘Adassanena
Bhiyyo vaṅkā ca palitā, bahū hessanti brāhmaṇa’’.
1942.
‘‘Tato so brāhmaṇo bhīto, brāhmaṇiyā vasānugo;
Aṭṭito kāmarāgena, brāhmaṇiṃ etadabravi’’.
1943.
‘‘Pātheyyaṃ
Madhupiṇḍikā ca sukatāyo, sattubhattañca brāhmaṇi.
1944.
‘‘Ānayissaṃ methunake, ubho dāsakumārake;
Te taṃ paricarissanti, rattindivamatanditā’’.
1945.
‘‘Idaṃ vatvā brahmabandhu, paṭimuñci upāhanā;
Tato so mantayitvāna, bhariyaṃ katvā padakkhiṇaṃ.
1946.
‘‘Pakkāmi so ruṇṇamukho, brāhmaṇo sahitabbato;
Sivīnaṃ nagaraṃ phītaṃ, dāsapariyesanaṃ caraṃ’’.
1947.
‘‘So tattha gantvā avaca
Kuhiṃ vessantaro rājā, kattha passemu khattiyaṃ’’.
1948.
‘‘Te janā taṃ avaciṃsu, ye tatthāsuṃ samāgatā;
Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo;
Pabbājito sakā raṭṭhā, vaṅke vasati pabbate.
1949.
‘‘Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo;
Ādāya puttadārañca, vaṅke vasati pabbate’’.
1950.
‘‘So codito brāhmaṇiyā, brāhmaṇo kāmagiddhimā;
Aghaṃ taṃ paṭisevittha, vane vāḷamigākiṇṇe;
Khaggadīpinisevite.
1951.
‘‘Ādāya beḷuvaṃ daṇḍaṃ, aggihuttaṃ kamaṇḍaluṃ;
So pāvisi brahāraññaṃ, yattha assosi kāmadaṃ.
1952.
‘‘Taṃ
Vikkandi so vippanaṭṭho, dūre panthā apakkami.
1953.
‘‘Tato
Vaṅkassorohaṇe naṭṭhe, imā gāthā abhāsatha’’.
1954.
‘‘Ko rājaputtaṃ nisabhaṃ, jayantamaparājitaṃ;
Bhaye khemassa dātāraṃ, ko me vessantaraṃ vidū.
1955.
‘‘Yo yācataṃ patiṭṭhāsi, bhūtānaṃ dharaṇīriva;
Dharaṇūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.
1956.
‘‘Yo yācataṃ gatī āsi, savantīnaṃva sāgaro;
Sāgarūpamaṃ
1957.
‘‘Kalyāṇatitthaṃ
Puṇḍarīkehi sañchannaṃ, yuttaṃ kiñjakkhareṇunā;
Rahadūpamaṃ
1958.
‘‘Assatthaṃva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ;
Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ;
Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.
1959.
‘‘Nigrodhaṃva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ;
Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ;
Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.
1960.
‘‘Ambaṃ iva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ;
Santānaṃ
Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.
1961.
‘‘Sālaṃ iva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ;
Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ;
Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.
1962.
‘‘Dumaṃ iva pathe jātaṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ;
Santānaṃ visametāraṃ, kilantānaṃ paṭiggahaṃ;
Tathūpamaṃ mahārājaṃ, ko me vessantaraṃ vidū.
1963.
‘‘Evañca
Ahaṃ jānanti yo vajjā, nandiṃ so janaye mama.
1964.
‘‘Evañca me vilapato, paviṭṭhassa brahāvane;
Ahaṃ jānanti yo vajjā, tāya so ekavācāya;
Pasave puññaṃ anappakaṃ’’.
1965.
‘‘Tassa ceto paṭissosi, araññe luddako caraṃ;
Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo;
Pabbājito sakā raṭṭhā, vaṅke vasati pabbate.
1966.
‘‘Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo;
Ādāya
1967.
‘‘Akiccakārī dummedho, raṭṭhā pavanamāgato;
Rājaputtaṃ gavesanto, bako macchamivodake.
1968.
‘‘Tassa
Ayañhi te mayā nunno
1969.
‘‘Siro te vajjhayitvāna, hadayaṃ chetvā sabandhanaṃ;
Panthasakuṇaṃ
1970.
‘‘Tuyhaṃ maṃsena medena, matthakena ca brāhmaṇa;
Āhutiṃ paggahessāmi, chetvāna hadayaṃ tava.
1971.
‘‘Taṃ me suyiṭṭhaṃ suhutaṃ, tuyhaṃ maṃsena brāhmaṇa;
Na ca tvaṃ rājaputtassa, bhariyaṃ putte ca nessasi’’.
1972.
‘‘Avajjho brāhmaṇo dūto, cetaputta suṇohi me;
Tasmā hi dūtaṃ na hanti, esa dhammo sanantano.
1973.
‘‘Nijjhattā sivayo sabbe, pitā naṃ daṭṭhumicchati;
Mātā ca dubbalā tassa, acirā cakkhūni jīyare.
1974.
‘‘Tesāhaṃ pahito dūto, cetaputta suṇohi me;
Rājaputtaṃ nayissāmi, yadi jānāsi saṃsa me.
‘‘Piyassa me piyo dūto, puṇṇapattaṃ dadāmi te’’;
1975.
‘‘Imañca
Tañca
Jūjakapabbaṃ nāma.
Cūḷavanavaṇṇanā
1976.
‘‘Esa selo mahābrahme, pabbato gandhamādano;
Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
1977.
‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati.
1978.
‘‘Ete nīlā padissanti, nānāphaladharā dumā;
Uggatā abbhakūṭāva, nīlā añjanapabbatā.
1979.
‘‘Dhavassakaṇṇā khadirā, sālā phandanamāluvā;
Sampavedhanti vātena, sakiṃ pītāva māṇavā.
1980.
‘‘Upari
Najjuhā kokilasaṅghā
1981.
‘‘Avhayanteva gacchantaṃ, sākhāpattasamīritā;
Ramayanteva āgantaṃ, modayanti nivāsinaṃ;
Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
1982.
‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ;
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati.
1983.
‘‘Ambā kapitthā panasā, sālā jambū vibhītakā;
Harītakī āmalakā, assatthā badarāni ca.
1984.
‘‘Cārutimbarukkhā
Madhumadhukā thevanti, nīce pakkā cudumbarā.
1985.
‘‘Pārevatā bhaveyyā ca, muddikā ca madhutthikā;
Madhuṃ anelakaṃ tattha, sakamādāya bhuñjare.
1986.
‘‘Aññettha
Aññe āmā ca pakkā ca, bhekavaṇṇā tadūbhayaṃ.
1987.
‘‘Athettha heṭṭhā puriso, ambapakkāni gaṇhati;
Āmāni ceva pakkāni, vaṇṇagandharasuttame.
1988.
‘‘Ateva me acchariyaṃ, hiṅkāro paṭibhāti maṃ;
Devānamiva āvāso, sobhati nandanūpamo.
1989.
‘‘Vibhedikā nāḷikerā, khajjurīnaṃ brahāvane;
Mālāva ganthitā ṭhanti, dhajaggāneva dissare;
Nānāvaṇṇehi puppheti, nabhaṃ tārācitāmiva.
1990.
‘‘Kuṭajī kuṭṭhatagarā, pāṭaliyo ca pupphitā;
Punnāgā giripunnāgā, koviḷārā ca pupphitā.
1991.
‘‘Uddālakā somarukkhā, agaruphalliyā
Puttajīvā
1992.
‘‘Kuṭajā salaḷā nīpā
Sālā ca pupphitā tattha, palālakhalasannibhā.
1993.
‘‘Tassāvidūre
Padumuppalasañchannā, devānamiva nandane.
1994.
‘‘Athettha
Abhinādenti pavanaṃ, utusampupphite dume.
1995.
‘‘Bhassanti makarandehi, pokkhare pokkhare madhū;
Athettha vātā vāyanti, dakkhiṇā atha pacchimā;
Padumakiñjakkhareṇūhi, okiṇṇo hoti assamo.
1996.
‘‘Thūlā siṅghāṭakā cettha, saṃsādiyā pasādiyā
Macchakacchapabyāviddhā, bahū cettha mupayānakā;
Madhuṃ bhisehi savati, khirasappimuḷālibhi.
1997.
‘‘Surabhī
Sammaddateva
Bhamarā pupphagandhena, samantā mabhināditā.
1998.
‘‘Athettha sakuṇā santi, nānāvaṇṇā bahū dijā;
Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṃ pakūjino.
1999.
‘‘Nandikā jīvaputtā ca, jīvaputtā piyā ca no;
Piyā puttā piyā nandā, dijā pokkharaṇīgharā.
2000.
‘‘Mālāva ganthitā ṭhanti, dhajaggāneva dissare;
Nānāvaṇṇehi pupphehi, kusaleheva suganthitā
Yattha
2001.
‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ;
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati’’.
2002.
‘‘Idañca me sattubhattaṃ, madhunā paṭisaṃyutaṃ;
Madhupiṇḍikā ca sukatāyo, sattubhattaṃ dadāmi te’’.
2003.
‘‘Tuyheva sambalaṃ hotu, nāhaṃ icchāmi sambalaṃ;
Itopi brahme gaṇhāhi, gaccha brahme yathāsukhaṃ.
2004.
‘‘Ayaṃ ekapadī eti, ujuṃ gacchati assamaṃ;
Isīpi accuto tattha, paṅkadanto rajassiro;
Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ.
2005.
‘‘Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati;
Taṃ tvaṃ gantvāna pucchassu, so te maggaṃ pavakkhati’’.
2006.
Idaṃ
Udaggacitto pakkāmi, yenāsi accuto isi.
Cūḷavanavaṇṇanā.
Mahāvanavaṇṇanā
2007.
Gacchanto
Disvāna taṃ bhāradvājo, sammodi isinā saha.
2008.
‘‘Kacci nu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;
Kacci uñchena yāpesi, kacci mūlaphalā bahū.
2009.
‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
Vane
2010.
‘‘Kusalañceva me brahme, atho brahme anāmayaṃ;
Atho uñchena yāpemi, atho mūlaphalā bahū.
2011.
‘‘Atho ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṃsā mayhaṃ na vijjati.
2012.
‘‘Bahūni vassapūgāni, assame vasato mama;
Nābhijānāmi uppannaṃ, ābādhaṃ amanoramaṃ.
2013.
‘‘Svāgataṃ te mahābrahme, atho te adurāgataṃ;
Anto pavisa bhaddante, pāde pakkhālayassu te.
2014.
‘‘Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo;
Phalāni khuddakappāni, bhuñja brahme varaṃ varaṃ.
2015.
‘‘Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā;
Tato piva mahābrahme, sace tvaṃ abhikaṅkhasi’’.
2016.
‘‘Paṭiggahitaṃ yaṃ dinnaṃ, sabbassa agghiyaṃ kataṃ;
Sañjayassa sakaṃ puttaṃ, sivīhi vippavāsitaṃ;
Tamahaṃ dassanamāgato, yadi jānāsi saṃsa me’’.
2017.
‘‘Na
Maññe bhavaṃ patthayati, rañño bhariyaṃ patibbataṃ;
Maññe kaṇhājinaṃ dāsiṃ, jāliṃ dāsañca icchasi.
2018.
‘‘Atha vā tayo mātāputte, araññā netumāgato;
Na
2019.
‘‘Akuddharūpohaṃ
Sādhu dassanamariyānaṃ, sannivāso sadā sukho.
2020.
‘‘Adiṭṭhapubbo sivirājā, sivīhi vippavāsito;
Tamahaṃ dassanamāgato, yadi jānāsi saṃsa me’’.
2021.
‘‘Esa selo mahābrahme, pabbato gandhamādano;
Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
2022.
‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ;
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati.
2023.
‘‘Ete nīlā padissanti, nānāphaladharā dumā;
Uggatā abbhakūṭāva nīlā añjanapabbatā.
2024.
‘‘Dhavassakaṇṇā khadirā, sālā phandanamāluvā;
Sampavedhanti vātena, sakiṃ pītāva māṇavā.
2025.
‘‘Upari dumapariyāyesu, saṅgītiyova suyyare;
Najjuhā kokilasaṅghā, sampatanti dumā dumaṃ.
2026.
‘‘Avhayanteva gacchantaṃ, sākhāpattasamīritā;
Ramayanteva āgantaṃ, modayanti nivāsinaṃ;
Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
2027.
‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ;
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati.
2028.
‘‘Karerimālā
Saddalāharitā bhūmi, na tatthuddhaṃsate rajo.
2029.
‘‘Mayūragīvasaṅkāsā, tūlaphassasamūpamā;
Tiṇāni nātivattanti, samantā caturaṅgulā.
2030.
‘‘Ambā jambū kapitthā ca, nīce pakkā cudumbarā;
Paribhogehi rukkhehi, vanaṃ taṃ rativaḍḍhanaṃ.
2031.
‘‘Veḷuriyavaṇṇasannibhaṃ
Suciṃ sugandhaṃ salilaṃ, āpo tatthapi sandati.
2032.
‘‘Tassāvidūre pokkharaṇī, bhūmibhāge manorame;
Padumuppalasañchannā, devānamiva nandane.
2033.
‘‘Tīṇi uppalajātāni, tasmiṃ sarasi brāhmaṇa;
Vicittaṃ nīlānekāni, setā lohitakāni ca.
2034.
‘‘Khomāva tattha padumā, setasogandhikehi ca;
Kalambakehi sañchanno, mucalindo nāma so saro.
2035.
‘‘Athettha padumā phullā, apariyantāva dissare;
Gimhā hemantikā phullā, jaṇṇutagghā upattharā.
2036.
‘‘Surabhī sampavāyanti, vicittapupphasanthatā;
Bhamarā pupphagandhena, samantā mabhināditā.
2037.
‘‘Athettha udakantasmiṃ, rukkhā tiṭṭhanti brāhmaṇa;
Kadambā pāṭalī phullā, koviḷārā ca pupphitā.
2038.
‘‘Aṅkolā kacchikārā ca, pārijaññā ca pupphitā;
Vāraṇā
2039.
‘‘Sirīsā setapārisā
Nigguṇḍī sirīnigguṇḍī
2040.
‘‘Paṅgurā
Ketakā kaṇikārā ca, kanaverā ca pupphitā.
2041.
‘‘Ajjunā ajjukaṇṇā ca, mahānāmā ca pupphitā;
Supupphitaggā tiṭṭhanti, pajjalanteva kiṃsukā.
2042.
‘‘Setapaṇṇī sattapaṇṇā, kadaliyo kusumbharā;
Dhanutakkārī pupphehi, sīsapāvaraṇāni ca.
2043.
‘‘Acchivā sallavā
Setageru ca tagarā, maṃsikuṭṭhā kulāvarā.
2044.
‘‘Daharā
Assamaṃ ubhato ṭhanti, agyāgāraṃ samantato.
2045.
‘‘Athettha udakantasmiṃ, bahujāto phaṇijjako;
Muggatiyo karatiyo, sevālasīsakā bahū.
2046.
‘‘Uddāpavattaṃ
Dāsimakañjako
2047.
‘‘Elamphurakasañchannā
Sattāhaṃ dhāriyamānānaṃ, gandho tesaṃ na chijjati.
2048.
‘‘Ubhato
Indīvarehi sañchannaṃ, vanaṃ taṃ upasobhati.
2049.
‘‘Aḍḍhamāsaṃ dhāriyamānānaṃ, gandho tesaṃ na chijjati;
Nīlapupphī setavārī, pupphitā girikaṇṇikā;
Kalerukkhehi
2050.
‘‘Sammaddateva gandhena, pupphasākhāhi taṃ vanaṃ;
Bhamarā pupphagandhena, samantā mabhināditā.
2051.
‘‘Tīṇi kakkārujātāni, tasmiṃ sarasi brāhmaṇa;
Kumbhamattāni cekāni, murajamattāni tā ubho.
2052.
‘‘Athettha sāsapo bahuko, nādiyo
Asī tālāva tiṭṭhanti, chejjā indīvarā bahū.
2053.
‘‘Apphoṭā suriyavallī ca, kāḷīyā
Asokā mudayantī ca, vallibho khuddapupphiyo.
2054.
‘‘Koraṇḍakā anojā ca, pupphitā nāgamallikā
Rukkhamāruyha tiṭṭhanti, phullā kiṃsukavalliyo.
2055.
‘‘Kaṭeruhā
Niliyā sumanā bhaṇḍī, sobhati padumuttaro.
2056.
‘‘Pāṭalī samuddakappāsī, kaṇikārā ca pupphitā;
Hemajālāva dissanti, ruciraggi sikhūpamā.
2057.
‘‘Yāni tāni ca pupphāni, thalajānudakāni ca;
Sabbāni
2058.
‘‘Athassā pokkharaṇiyā, bahukā vārigocarā;
Rohitā naḷapī
2059.
‘‘Madhu ca madhulaṭṭhi ca, tālisā ca piyaṅgukā;
Kuṭandajā bhaddamuttā
2060.
‘‘Surabhī
Padmakā naradā kuṭṭhā, jhāmakā ca hareṇukā.
2061.
‘‘Haliddakā gandhasilā, hiriverā ca guggulā;
Vibhedikā corakā kuṭṭhā, kappurā ca kaliṅgukā.
2062.
‘‘Athettha sīhabyagghā ca, purisālū ca hatthiyo;
Eṇeyyā pasadā ceva, rohiccā sarabhā migā.
2063.
‘‘Koṭṭhasuṇā suṇopi ca, tuliyā naḷasannibhā;
Cāmarī calanī laṅghī, jhāpitā makkaṭā picu.
2064.
‘‘Kakkaṭā kaṭamāyā ca, ikkā goṇasirā bahū;
Khaggā varāhā nakulā, kāḷakettha bahūtaso.
2065.
‘‘Mahiṃsā soṇasiṅgālā, pampakā ca samantato;
Ākucchā pacalākā ca, citrakā cāpi dīpiyo.
2066.
‘‘Pelakā ca vighāsādā, sīhā gogaṇisādakā;
Aṭṭhapādā ca morā ca, bhassarā ca kukutthakā.
2067.
‘‘Caṅkorā
Bakā balākā najjuhā, dindibhā kuñjavājitā
2068.
‘‘Byagghinasā
Kapiñjarā tittirāyo, kulā ca paṭikutthakā.
2069.
‘‘Mandālakā celakeṭu, bhaṇḍutittiranāmakā;
Celāvakā piṅgalāyo
2070.
‘‘Karaviyā ca saggā ca, uhuṅkārā ca kukkuhā;
Nānādijagaṇākiṇṇaṃ, nānāsaranikūjitaṃ.
2071.
‘‘Athettha sakuṇā santi, nīlakā
Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṃ pakūjino.
2072.
‘‘Athettha sakuṇā santi, dijā mañjussarā sitā;
Setacchikuṭā bhadrakkhā, aṇḍajā citrapekhuṇā.
2073.
‘‘Athettha sakuṇā santi, dijā mañjussarā sitā;
Sikhaṇḍī nīlagīvāhi, aññamaññaṃ pakūjino.
2074.
‘‘Kukutthakā kuḷīrakā, koṭṭhā pokkharasātakā;
Kālāmeyyā baliyakkhā, kadambā suvasāḷikā.
2075.
‘‘Haliddā
Vāraṇā bhiṅgarājā ca, kadambā suvakokilā.
2076.
‘‘Ukkusā kurarā haṃsā, āṭā parivadentikā;
Pākahaṃsā
2077.
‘‘Pārevatā ravihaṃsā, cakkavākā nadīcarā;
Vāraṇābhirudā rammā, ubho kālūpakūjino.
2078.
‘‘Athettha sakuṇā santi, nānāvaṇṇā bahū dijā;
Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṃ pakūjino.
2079.
‘‘Athettha sakuṇā santi, nānāvaṇṇā bahū dijā;
Sabbe mañjū nikūjanti, mucalindamubhatosaraṃ.
2080.
‘‘Athettha sakuṇā santi, karaviyā nāma te dijā
Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṃ pakūjino.
2081.
‘‘Athettha
Sabbe mañjū nikūjanti, mucalindamubhatosaraṃ.
2082.
‘‘Eṇeyyapasadākiṇṇaṃ, nāgasaṃsevitaṃ vanaṃ;
Nānālatāhi sañchannaṃ, kadalīmigasevitaṃ.
2083.
‘‘Athettha sāsapo bahuko
Sāli akaṭṭhapāko ca, ucchu tattha anappako.
2084.
‘‘Ayaṃ ekapadī eti, ujuṃ gacchati assamaṃ;
Khudaṃ
Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
2085.
‘‘Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṃ, āsadañca masaṃ jaṭaṃ;
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati’’.
2086.
Idaṃ
Udaggacitto pakkāmi, yattha vessantaro ahu’’.
Mahāvanavaṇṇanā.
Dārakapabbaṃ
2087.
‘‘Uṭṭhehi
Brāhmaṇaṃ viya passāmi, nandiyo mābhikīrare’’.
2088.
‘‘Ahampi tāta passāmi, yo so brahmāva dissati;
Addhiko viya
2089.
‘‘Kacci nu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;
Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.
2090.
‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’.
2091.
‘‘Kusalañceva no brahme, atho brahme anāmayaṃ;
Atho uñchena yāpema, atho mūlaphalā bahū.
2092.
‘‘Atho
Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṃsā amhaṃ
2093.
‘‘Satta no māse vasataṃ, araññe jīvasokinaṃ
Idampi paṭhamaṃ passāma, brāhmaṇaṃ devavaṇṇinaṃ;
Ādāya veḷuvaṃ daṇḍaṃ, aggihuttaṃ kamaṇḍaluṃ.
2094.
‘‘Svāgataṃ te mahābrahme, atho te adurāgataṃ;
Anto pavisa bhaddante, pāde pakkhālayassu te.
2095.
‘‘Tindukāni
Phalāni khuddakappāni, bhuñja brahme varaṃ varaṃ.
2096.
‘‘Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā;
Tato piva mahābrahme, sace tvaṃ abhikaṅkhasi.
2097.
‘‘Atha tvaṃ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā;
Anuppatto brahāraññaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’.
2098.
‘‘Yathā vārivaho pūro, sabbakālaṃ na khīyati;
Evaṃ taṃ yācitāgacchiṃ, putte me dehi yācito’’.
2099.
‘‘Dadāmi na vikampāmi, issaro naya brāhmaṇa;
Pāto gatā rājaputtī, sāyaṃ uñchāto ehiti.
2100.
‘‘Ekarattiṃ
Tassā nhāte upaghāte, atha ne māladhārine.
2101.
‘‘Ekarattiṃ vasitvāna, pāto gacchasi brāhmaṇa;
Nānāpupphehi sañchanne, nānāgandhehi bhūsite;
Nānāmūlaphalākiṇṇe, gaccha svādāya brāhmaṇa’’.
2102.
‘‘Na vāsamabhirocāmi, gamanaṃ mayha ruccati;
Antarāyopi me assa, gacchaññeva rathesabha.
2103.
‘‘Na hetā yācayogī naṃ, antarāyassa kāriyā;
Itthiyo mantaṃ
2104.
‘‘Saddhāya
Antarāyampi
2105.
‘‘Āmantayassu te putte, mā te mātaramaddasuṃ;
Saddhāya dānaṃ dadato, evaṃ puññaṃ pavaḍḍhati.
2106.
‘‘Āmantayassu te putte, mā te mātaramaddasuṃ;
Mādisassa dhanaṃ datvā, rāja saggaṃ gamissasi’’.
2107.
‘‘Sace tvaṃ nicchase daṭṭhuṃ, mama bhariyaṃ patibbataṃ;
Ayyakassapi dassehi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
2108.
‘‘Ime kumāre disvāna, mañjuke piyabhāṇine;
Patīto sumano vitto, bahuṃ dassati te dhanaṃ’’.
2109.
‘‘Acchedanassa bhāyāmi, rājaputta suṇohi me;
Rājadaṇḍāya maṃ dajjā, vikkiṇeyya haneyya vā;
Jino dhanañca dāse ca, gārayhassa brahmabandhuyā’’.
2110.
‘‘Ime kumāre disvāna, mañjuke piyabhāṇine;
Dhamme ṭhito mahārājā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano;
Laddhā pītisomanassaṃ, bahuṃ dassati te dhanaṃ’’.
2111.
‘‘Nāhaṃ tampi karissāmi, yaṃ maṃ tvaṃ anusāsasi;
Dārakeva ahaṃ nessaṃ, brāhmaṇyā paricārake’’.
2112.
‘‘Tato kumārā byathitā
Tena tena padhāviṃsu, jālī kaṇhājinā cubho’’.
2113.
‘‘Ehi
Hadayaṃ
2114.
‘‘Yānā nāvā ca me hotha, acalā bhavasāgare;
Jātipāraṃ tarissāmi, santāressaṃ sadevakaṃ’’.
2115.
‘‘Ehi amma piyadhīti, pūretha mama pāramiṃ
Hadayaṃ mebhisiñcetha, karotha vacanaṃ mama.
2116.
‘‘Yānā
Jātipāraṃ tarissāmi, uddharissaṃ sadevakaṃ’’.
2117.
‘‘Tato kumāre ādāya, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho;
Brāhmaṇassa adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano.
2118.
‘‘Tato kumāre ādāya, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho;
Brāhmaṇassa adā vitto, puttake dānamuttamaṃ.
2119.
‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;
Yaṃ kumāre padinnamhi, medanī sampakampatha.
2120.
‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;
Yaṃ pañjalikato rājā, kumāre sukhavacchite;
Brāhmaṇassa adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano’’.
2121.
‘‘Tato so brāhmaṇo luddo, lataṃ dantehi chindiya;
Latāya hatthe bandhitvā, latāya anumajjatha
2122.
‘‘Tato so rajjumādāya, daṇḍañcādāya brāhmaṇo;
Ākoṭayanto
2123.
‘‘Tato kumārā pakkāmuṃ, brāhmaṇassa pamuñciya;
Assupuṇṇehi nettehi, pitaraṃ so udikkhati.
2124.
‘‘Vedhamassatthapattaṃva, pitu pādāni vandati;
Pitu pādāni vanditvā, idaṃ vacanamabravi.
2125.
‘‘Ammā ca tāta nikkhantā, tvañca no tāta dassasi;
Yāva ammampi passemu, atha no tāta dassasi.
2126.
‘‘Ammā ca tāta nikkhantā, tvañca no tāta dassasi;
Mā no tvaṃ tāta adadā, yāva ammāpi etu no;
Tadāyaṃ brāhmaṇo kāmaṃ, vikkiṇātu hanātu vā.
2127.
‘‘Balaṅkapādo
Dīghuttaroṭṭho capalo, kaḷāro bhagganāsako.
2128.
‘‘Kumbhodaro
Lohamassu haritakeso, valīnaṃ tilakāhato.
2129.
‘‘Piṅgalo ca vinato ca, vikaṭo ca brahā kharo;
Ajināni ca sannaddho, amanusso bhayānako.
2130.
‘‘Manusso udāhu yakkho, maṃsalohitabhojano;
Gāmā araññamāgamma, dhanaṃ taṃ tāta yācati.
2131.
‘‘Nīyamāne pisācena, kiṃ nu tāta udikkhasi;
Asmā nūna te hadayaṃ, āyasaṃ daḷhabandhanaṃ.
2132.
‘‘Yo
Accāyikena luddena, yo no gāvova sumbhati.
2133.
‘‘Idheva acchataṃ kaṇhā, na sā jānāti kismiñci;
Migīva khīrasammattā, yūthā hīnā pakandati.
2134.
‘‘Na me idaṃ tathā dukkhaṃ, labbhā hi pumunā idaṃ;
Yañca ammaṃ na passāmi, taṃ me dukkhataraṃ ito.
2135.
‘‘Na me idaṃ tathā dukkhaṃ, labbhā hi pumunā idaṃ;
Yañca tātaṃ na passāmi, taṃ me dukkhataraṃ ito.
2136.
‘‘Sā nūna kapaṇā ammā, cirarattāya rucchati
Kaṇhājinaṃ apassantī, kumāriṃ cārudassaniṃ.
2137.
‘‘So nūna kapaṇo tāto, cirarattāya rucchati;
Kaṇhājinaṃ apassanto, kumāriṃ cārudassaniṃ.
2138.
‘‘Sā nūna kapaṇā ammā, ciraṃ rucchati assame;
Kaṇhājinaṃ apassantī, kumāriṃ cārudassaniṃ.
2139.
‘‘So nūna kapaṇo tāto, ciraṃ rucchati assame;
Kaṇhājinaṃ apassanto, kumāriṃ cārudassaniṃ.
2140.
‘‘Sā nūna kapaṇā ammā, cirarattāya rucchati;
Aḍḍharatte va ratte vā, nadīva avasucchati.
2141.
‘‘So
Aḍḍharatte va ratte vā, nadīva avasucchati.
2142.
‘‘Ime
Vividhāni rukkhajātāni, tāni ajja jahāmase.
2143.
‘‘Assatthā panasā ceme, nigrodhā ca kapitthanā;
Vividhāni phalajātāni, tāni ajja jahāmase.
2144.
‘‘Ime tiṭṭhanti ārāmā, ayaṃ sītūdakā
Yatthassu pubbe kīḷāma, tāni ajja jahāmase.
2145.
‘‘Vividhāni pupphajātāni, asmiṃ uparipabbate;
Yānassu pubbe dhārema, tāni ajja jahāmase.
2146.
‘‘Vividhāni phalajātāni, asmiṃ uparipabbate;
Yānassu pubbe bhuñjāma, tāni ajja jahāmase.
2147.
‘‘Ime no hatthikā assā, balibaddā ca no ime;
Yehissu pubbe kīḷāma, tāni ajja jahāmase’’.
2148.
‘‘Nīyamānā kumārā te, pitaraṃ etadabravuṃ;
Ammaṃ ārogyaṃ vajjāsi, tvañca tāta sukhī bhava.
2149.
‘‘Ime no hatthikā assā, balibaddā ca no ime;
Tāni ammāya dajjesi, sokaṃ tehi vinessati.
2150.
‘‘Ime no hatthikā assā, balibaddā ca no ime;
Tāni ammā udikkhantī, sokaṃ paṭivinessati.
2151.
‘‘Tato vessantaro rājā, dānaṃ datvāna khattiyo;
Paṇṇasālaṃ pavisitvā, kalunaṃ paridevayi’’.
2152.
‘‘Kaṃ
Sāyaṃ saṃvesanākāle, ko ne dassati bhojanaṃ.
2153.
‘‘Kaṃ nvajja chātā tasitā, uparucchanti dārakā;
Sāyaṃ saṃvesanākāle, ammā chātamha detha no.
2154.
‘‘Kathaṃ
Santā sūnehi pādehi, ko ne hatthe gahessati.
2155.
‘‘Kathaṃ nu so na lajjeyya, sammukhā paharaṃ mama;
Adūsakānaṃ puttānaṃ, alajjī vata brāhmaṇo.
2156.
‘‘Yopi me dāsidāsassa, añño vā pana pesiyo;
Tassāpi suvihīnassa, ko lajjī paharissati.
2157.
‘‘Vārijasseva
Akkosati paharati, piye putte apassato.
2158.
‘‘Adu cāpaṃ gahetvāna, khaggaṃ bandhiya vāmato;
Ānessāmi sake putte, puttānañhi vadho dukho.
2159.
‘‘Aṭṭhānametaṃ
Satañca dhammamaññāya, ko datvā anutappati’’.
2160.
‘‘Saccaṃ kirevamāhaṃsu, narā ekacciyā idha;
Yassa natthi sakā mātā, yathā natthi
2161.
‘‘Ehi kaṇhe marissāma, natthattho jīvitena no;
Dinnamhāti
Accāyikassa luddassa, yo no gāvova sumbhati.
2162.
‘‘Ime te jambukā rukkhā, vedisā sinduvārakā;
Vividhāni rukkhajātāni, tāni kaṇhe jahāmase.
2163.
‘‘Assatthā panasā ceme, nigrodhā ca kapitthanā;
Vividhāni phalajātāni, tāni kaṇhe jahāmase.
2164.
‘‘Ime tiṭṭhanti ārāmā, ayaṃ sītūdakā nadī;
Yatthassu pubbe kīḷāma, tāni kaṇhe jahāmase.
2165.
‘‘Vividhāni pupphajātāni, asmiṃ uparipabbate;
Yānassu pubbe dhārema, tāni kaṇhe jahāmase.
2166.
‘‘Vividhāni
Yānassu pubbe bhuñjāma, tāni kaṇhe jahāmase.
2167.
‘‘Ime no hatthikā assā, balibaddā ca no ime;
Yehissu pubbe kīḷāma, tāni kaṇhe jahāmase’’.
2168.
‘‘Nīyamānā kumārā te, brāhmaṇassa pamuñciya;
Tena tena padhāviṃsu, jālī kaṇhājinā cubho’’.
2169.
‘‘Tato so rajjumādāya, daṇḍañcādāya brāhmaṇo;
Ākoṭayanto te neti, sivirājassa pekkhato’’.
2170.
‘‘Taṃ taṃ kaṇhājināvoca, ayaṃ maṃ tāta brāhmaṇo;
Laṭṭhiyā paṭikoṭeti, ghare jātaṃva dāsiyaṃ.
2171.
‘‘Na
Yakkho
Nīyamāne pisācena, kiṃ nu tāta udikkhasi’’.
2172.
‘‘Ime no pādakā dukkhā, dīgho caddhā suduggamo;
Nīce colambate sūriyo, brāhmaṇo ca dhāreti
2173.
‘‘Okandāmase
Sarassa sirasā vandāma, supatitthe ca āpake
2174.
‘‘Tiṇalatāni osadhyo, pabbatāni vanāni ca;
Ammaṃ ārogyaṃ vajjātha, ayaṃ no neti brāhmaṇo.
2175.
‘‘Vajjantu bhonto ammañca, maddiṃ asmāka mātaraṃ;
Sace anupatitukāmāsi, khippaṃ anupatiyāsi no.
2176.
‘‘Ayaṃ ekapadī eti, ujuṃ gacchati assamaṃ;
Tamevānupateyyāsi, api passesi ne lahuṃ.
2177.
‘‘Aho vata re jaṭinī, vanamūlaphalahārike
Suññaṃ disvāna assamaṃ, taṃ te dukkhaṃ bhavissati.
2178.
‘‘Ativelaṃ
Yā no baddhe na jānāsi, brāhmaṇena dhanesinā.
2179.
‘‘Accāyikena luddena, yo no gāvova sumbhati;
Apajja ammaṃ passemu, sāyaṃ uñchāto āgataṃ.
2180.
‘‘Dajjā ammā brāhmaṇassa, phalaṃ khuddena missitaṃ;
Tadāyaṃ
2181.
‘‘Sūnā ca vata no pādā, bāḷhaṃ dhāreti brāhmaṇo;
Iti tattha vilapiṃsu, kumārā mātugiddhino’’.
Dārakapabbaṃ nāma.
Maddīpabbaṃ
2182.
‘‘Tesaṃ lālappitaṃ sutvā, tayo vāḷā vane migā;
Sīho byaggho ca dīpi ca, idaṃ vacanamabravuṃ.
2183.
‘‘Mā
Mā hevamhāka nibbhoge, heṭhayittha vane migā.
2184.
‘‘Sīho ca naṃ viheṭheyya, byaggho dīpi ca lakkhaṇaṃ;
Neva jālīkumārassa, kuto kaṇhājinā siyā;
Ubhayeneva jīyetha, patiṃ putte ca lakkhaṇā’’.
2185.
‘‘Khaṇittikaṃ me patitaṃ, dakkhiṇakkhi ca phandati;
Aphalā phalino rukkhā, sabbā muyhanti me disā.
2186.
‘‘Tassā sāyanhakālasmiṃ, assamāgamanaṃ pati;
Atthaṅgatamhi sūriye, vāḷā panthe upaṭṭhahuṃ.
2187.
‘‘Nīce colambate sūriyo, dūre ca vata assamo;
Yañca nesaṃ ito hassaṃ
2188.
‘‘So nūna khattiyo eko, paṇṇasālāya acchati;
Tosento dārake chāte, mamaṃ disvā anāyatiṃ.
2189.
‘‘Te
Sāyaṃ
2190.
‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā;
Sāyaṃ saṃvesanākāle, vāripītāva acchare.
2191.
‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā;
Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, vacchā bālāva mātaraṃ.
2192.
‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā;
Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, haṃsāvuparipallale.
2193.
‘‘Te nūna puttakā mayhaṃ, kapaṇāya varākiyā;
Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, assamassāvidūrato.
2194.
‘‘Ekāyano ekapatho, sarā sobbhā ca passato;
Aññaṃ maggaṃ na passāmi, yena gaccheyya assamaṃ.
2195.
‘‘Migā namatthu rājāno, kānanasmiṃ mahabbalā;
Dhammena bhātaro hotha, maggaṃ me detha yācitā.
2196.
‘‘Avaruddhassāhaṃ bhariyā, rājaputtassa sirīmato;
Taṃ cāhaṃ nātimaññāmi, rāmaṃ sītāvanubbatā.
2197.
‘‘Tumhe
Ahañca putte passeyyaṃ, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
2198.
‘‘Bahuṃ cidaṃ mūlaphalaṃ, bhakkho cāyaṃ anappako;
Tato upaḍḍhaṃ dassāmi, maggaṃ me detha yācitā.
2199.
‘‘Rājaputtī ca no mātā, rājaputto ca no pitā;
Dhammena
2200.
‘‘Tassā lālappamānāya, bahuṃ kāruññasañhitaṃ;
Sutvā nelapatiṃ vācaṃ, vāḷā panthā apakkamuṃ’’.
2201.
‘‘Imamhi naṃ padesamhi, puttakā paṃsukuṇṭhitā;
Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, vacchā bālāva mātaraṃ.
2202.
‘‘Imamhi
Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, haṃsāvuparipallale.
2203.
‘‘Imamhi naṃ padesamhi, puttakā paṃsukuṇṭhitā;
Paccuggatā maṃ tiṭṭhanti, assamassāvidūrato.
2204.
‘‘Dve migā viya
Ānandino pamuditā, vaggamānāva kampare;
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
2205.
‘‘Chakalīva migī chāpaṃ, pakkhī muttāva pañjarā;
Ohāya putte nikkhamiṃ, sīhīvāmisagiddhinī;
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
2206.
‘‘Idaṃ nesaṃ padakkantaṃ, nāgānamiva pabbate;
Citakā parikiṇṇāyo, assamassāvidūrato;
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
2207.
‘‘Vālikāyapi okiṇṇā, puttakā paṃsukuṇṭhitā;
Samantā mabhidhāvanti, te na passāmi dārake.
2208.
‘‘Ye
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
2209.
‘‘Chakaliṃva migiṃ chāpā, paccuggantuna mātaraṃ;
Dūre maṃ pavilokenti
2210.
‘‘Idaṃ
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
2211.
‘‘Thanā ca mayhime pūrā, uro ca sampadālati;
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
2212.
‘‘Ucchaṅgeko vicināti, thanamekāvalambati;
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
2213.
‘‘Yassu
Ucchaṅge me vivattanti, te na passāmi dārake.
2214.
‘‘Ayaṃ so assamo pubbe, samajjo paṭibhāti maṃ;
Tyajja putte apassantyā, bhamate viya assamo.
2215.
‘‘Kimidaṃ appasaddova, assamo paṭibhāti maṃ;
Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
2216.
‘‘Kimidaṃ appasaddova, assamo paṭibhāti maṃ;
Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
2217.
‘‘Kimidaṃ tuṇhibhūtosi, api ratteva me mano;
Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
2218.
‘‘Kimidaṃ
Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
2219.
‘‘Kacci nu me ayyaputta, migā khādiṃsu dārake;
Araññe iriṇe vivane, kena nītā me dārakā.
2220.
‘‘Adu te pahitā dūtā, adu suttā piyaṃvadā;
Adu bahi no nikkhantā, khiḍḍāsu pasutā nu te.
2221.
‘‘Nevāsaṃ kesā dissanti, hatthapādā ca jālino;
Sakuṇānañca opāto, kena nītā me dārakā.
2222.
‘‘Idaṃ tato dukkhataraṃ, sallaviddho yathā vaṇo;
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho.
2223.
‘‘Idampi dutiyaṃ sallaṃ, kampeti hadayaṃ mama;
Yañca putte na passāmi, tvañca maṃ nābhibhāsasi.
2224.
‘‘Ajjeva
Maññe okkantasantaṃ
2225.
‘‘Nūna
Pāto gatāsi uñchāya, kimidaṃ sāyamāgatā’’.
2226.
‘‘Nanu
Sīhassapi nadantassa, byagghassa ca nikujjitaṃ.
2227.
‘‘Ahu pubbanimittaṃ me, vicarantyā brahāvane;
Khaṇitto me hatthā patito, uggīvañcāpi
2228.
‘‘Tadāhaṃ
Sabbadisā namassissaṃ, api sotthi ito siyā.
2229.
‘‘Mā heva no rājaputto, hato sīhena dīpinā;
Dārakā vā parāmaṭṭhā, acchakokataracchihi.
2230.
‘‘Sīho byaggho ca dīpi ca, tayo vāḷā vane migā;
Te maṃ pariyāvaruṃ maggaṃ, tena sāyamhi āgatā.
2231.
‘‘Ahaṃ patiñca putte ca, āceramiva māṇavo;
Anuṭṭhitā divārattiṃ, jaṭinī brahmacārinī.
2232.
‘‘Ajināni paridahitvā, vanamūlaphalahāriyā;
Vicarāmi divārattiṃ, tumhaṃ kāmā hi puttakā.
2233.
‘‘Ahaṃ suvaṇṇahaliddiṃ, ābhataṃ paṇḍubeḷuvaṃ;
Rukkhapakkāni cāhāsiṃ, ime vo putta kīḷanā.
2234.
‘‘Imaṃ mūlāḷivattakaṃ, sālukaṃ ciñcabhedakaṃ;
Bhuñja khuddehi saṃyuttaṃ, saha puttehi khattiya.
2235.
‘‘Padumaṃ jālino dehi, kumudañca kumāriyā;
Māline passa naccante, sivi puttāni avhaya.
2236.
‘‘Tato kaṇhājināyapi, nisāmehi rathesabha;
Mañjussarāya vagguyā, assamaṃ upayantiyā
2237.
‘‘Samānasukhadukkhamhā, raṭṭhā pabbājitā ubho;
Api
2238.
‘‘Samaṇe
Ahaṃ loke abhissapiṃ, sīlavante bahussute;
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho’’.
2239.
‘‘Ime
Vividhāni rukkhajātāni, te kumārā na dissare.
2240.
‘‘Assatthā panasā ceme, nigrodhā ca kapitthanā;
Vividhāni phalajātāni, te kumārā na dissare.
2241.
‘‘Ime tiṭṭhanti ārāmā, ayaṃ sītūdakā nadī;
Yatthassu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare.
2242.
‘‘Vividhāni pupphajātāni, asmiṃ uparipabbate;
Yānassu pubbe dhāriṃsu, te kumārā na dissare.
2243.
‘‘Vividhāni phalajātāni, asmiṃ uparipabbate;
Yānassu pubbe bhuñjiṃsu, te kumārā na dissare.
2244.
‘‘Ime te hatthikā assā, balibaddā ca te ime;
Yehissu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare’’.
2245.
‘‘Ime sāmā sasolūkā, bahukā kadalīmigā;
Yehissu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare.
2246.
‘‘Ime haṃsā ca koñcā ca, mayūrā citrapekhuṇā;
Yehissu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare’’.
2247.
‘‘Imā
Yatthassu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare.
2248.
‘‘Imā tā pokkharaṇī rammā, cakkavākūpakūjitā;
Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca;
Yatthassu pubbe kīḷiṃsu, te kumārā na dissare.
2249.
‘‘Na te kaṭṭhāni bhinnāni, na te udakamāhataṃ;
Aggipi te na hāpito, kiṃ nu mandova jhāyasi.
2250.
‘‘Piyo
Tyajja putte na passāmi, jāliṃ kaṇhājinaṃ cubho’’.
2251.
‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;
Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
2252.
‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;
Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā’’.
2253.
‘‘Sā
Punadevassamaṃ gantvā, rodi sāmikasantike
2254.
‘‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;
Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
2255.
‘‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;
Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
2256.
‘‘‘Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;
Vicaranti
2257.
‘‘Iti maddī varārohā, rājaputtī yasassinī;
Bāhā paggayha kanditvā, tattheva patitā chamā’’.
2258.
‘‘Tamajjhapattaṃ rājaputtiṃ, udakenābhisiñcatha;
Assatthaṃ naṃ viditvāna, atha naṃ etadabravi’’.
2259.
‘‘Ādiyeneva te maddi, dukkhaṃ nakkhātumicchisaṃ;
Daliddo yācako vuḍḍho, brāhmaṇo gharamāgato.
2260.
‘‘Tassa dinnā mayā puttā, maddi mā bhāyi assasa;
Maṃ passa maddi mā putte, mā bāḷhaṃ paridevasi;
Lacchāma putte jīvantā, arogā ca bhavāmase.
2261.
‘‘Putte pasuñca dhaññañca, yañca aññaṃ ghare dhanaṃ;
Dajjā sappuriso dānaṃ, disvā yācakamāgataṃ;
Anumodāhi me maddi, puttake dānamuttamaṃ’’.
2262.
‘‘Anumodāmi
Datvā cittaṃ pasādehi, bhiyyo dānaṃ dado bhava.
2263.
‘‘Yo tvaṃ maccherabhūtesu, manussesu janādhipa;
Brāhmaṇassa adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano’’.
2264.
‘‘Ninnāditā te pathavī, saddo te tidivaṅgato;
Samantā vijjutā āguṃ, girīnaṃva patissutā.
2265.
‘‘Tassa te anumodanti, ubho nāradapabbatā;
Indo
Sabbe devānumodanti, tāvatiṃsā saindakā.
2266.
‘‘Iti
Vessantarassa anumodi, puttake dānamuttamaṃ’’.
Maddīpabbaṃ nāma.
Sakkapabbaṃ
2267.
Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;
Sakko brāhmaṇavaṇṇena, pāto tesaṃ adissatha.
2268.
‘‘Kacci nu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ;
Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.
2269.
‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’.
2270.
‘‘Kusalañceva no brahme, atho brahme anāmayaṃ;
Atho uñchena yāpema, atho mūlaphalā bahū.
2271.
‘‘Atho ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṃsā mayhaṃ na vijjati.
2272.
‘‘Satta no māse vasataṃ, araññe jīvasokinaṃ;
Idaṃ dutiyaṃ passāma, brāhmaṇaṃ devavaṇṇinaṃ;
Ādāya veḷuvaṃ daṇḍaṃ, dhārentaṃ ajinakkhipaṃ.
2273.
‘‘Svāgataṃ
Anto
2274.
‘‘Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo;
Phalāni khuddakappāni, bhuñja brahme varaṃ varaṃ.
2275.
‘‘Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā;
Tato piva mahābrahme, sace tvaṃ abhikaṅkhasi.
2276.
‘‘Atha tvaṃ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā;
Anuppatto brahāraññaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’.
2277.
‘‘Yathā vārivaho pūro, sabbakālaṃ na khīyati;
Evaṃ taṃ yācitāgacchiṃ, bhariyaṃ me dehi yācito’’.
2278.
‘‘Dadāmi
Santaṃ nappaṭiguyhāmi, dāne me ramatī mano’’.
2279.
‘‘Maddiṃ hatthe gahetvāna, udakassa kamaṇḍaluṃ;
Brāhmaṇassa adā dānaṃ, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano.
2280.
‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;
Maddiṃ paricajantassa, medanī sampakampatha.
2281.
‘‘Neva sā maddī bhākuṭi, na sandhīyati na rodati;
Pekkhatevassa tuṇhī sā, eso jānāti yaṃ varaṃ’’.
2282.
‘‘Komārī
Yassicche tassa maṃ dajjā, vikkiṇeyya haneyya vā’’.
2283.
‘‘Tesaṃ saṅkappamaññāya, devindo etadabravi;
Sabbe jitā te paccūhā, ye dibbā ye ca mānusā.
2284.
‘‘Ninnāditā te pathavī, saddo te tidivaṅgato;
Samantā vijjutā āguṃ, girīnaṃva patissutā.
2285.
‘‘Tassa te anumodanti, ubho nāradapabbatā;
Indo ca brahmā pajāpati, somo yamo vessavaṇo;
Sabbe devānumodanti, dukkarañhi karoti so.
2286.
‘‘Duddadaṃ
Asanto nānukubbanti, sataṃ dhammo durannayo.
2287.
‘‘Tasmā satañca asataṃ, nānā hoti ito gati;
Asanto nirayaṃ yanti, santo saggaparāyaṇā.
2288.
‘‘Yametaṃ kumāre adā, bhariyaṃ adā vane vasaṃ;
Brahmayānamanokkamma, sagge te taṃ vipaccatu’’.
2289.
‘‘Dadāmi bhoto bhariyaṃ, maddiṃ sabbaṅgasobhanaṃ;
Tvañceva maddiyā channo, maddī ca patinā saha.
2290.
‘‘Yathā
Evaṃ tuvañca maddī ca, samānamanacetasā.
2291.
‘‘Avaruddhettha araññasmiṃ, ubho sammatha assame;
Khattiyā gottasampannā, sujātā mātupettito;
Yathā puññāni kayirātha, dadantā aparāparaṃ’’.
2292.
‘‘Sakkohamasmi
Varaṃ varassu rājisi, vare aṭṭha dadāmi te’’.
2293.
‘‘Varaṃ ce me ado sakka, sabbabhūtānamissara;
Pitā maṃ anumodeyya, ito pattaṃ sakaṃ gharaṃ;
Āsanena nimanteyya, paṭhametaṃ varaṃ vare.
2294.
‘‘Purisassa vadhaṃ na roceyyaṃ, api kibbisakārakaṃ;
Vajjhaṃ vadhamhā moceyyaṃ, dutiyetaṃ varaṃ vare.
2295.
‘‘Ye vuḍḍhā ye ca daharā, ye ca majjhimaporisā;
Mameva upajīveyyuṃ, tatiyetaṃ varaṃ vare.
2296.
‘‘Paradāraṃ na gaccheyyaṃ, sadārapasuto siyaṃ;
Thīnaṃ vasaṃ na gaccheyyaṃ, catutthetaṃ varaṃ vare.
2297.
‘‘Putto me sakka jāyetha, so ca dīghāyuko siyā;
Dhammena jine pathaviṃ, pañcametaṃ varaṃ vare.
2298.
‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati;
Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṃ, chaṭṭhametaṃ varaṃ vare.
2299.
‘‘Dadato
Dadaṃ cittaṃ pasādeyyaṃ, sattametaṃ varaṃ vare.
2300.
‘‘Ito vimuccamānāhaṃ, saggagāmī visesagū;
Anivatti tato assaṃ, aṭṭhametaṃ varaṃ vare’’.
2301.
‘‘Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, devindo etadabravi;
Aciraṃ vata te tato, pitā taṃ daṭṭhumessati’’.
2302.
‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;
Vessantare varaṃ datvā, saggakāyaṃ apakkami’’.
Sakkapabbaṃ nāma.
Mahārājapabbaṃ
2303.
‘‘Kassetaṃ
Nikkhaṃva jātarūpassa, ukkāmukhapahaṃsitaṃ.
2304.
‘‘Ubho sadisapaccaṅgā, ubho sadisalakkhaṇā;
Jālissa sadiso eko, ekā kaṇhājinā yathā.
2305.
‘‘Sīhā bilāva nikkhantā, ubho sampatirūpakā;
Jātarūpamayāyeva, ime dissanti dārakā’’.
2306.
‘‘Kuto nu bhavaṃ bhāradvāja, ime ānesi dārake;
Ajja raṭṭhaṃ anuppatto, kuhiṃ gacchasi brāhmaṇa’’
2307.
‘‘Mayhaṃ te dārakā deva, dinnā vittena sañjaya;
Ajja pannarasā ratti, yato laddhā
2308.
‘‘Kena
Ko tetaṃ dānamadadā, puttake dānamuttamaṃ’’.
2309.
‘‘Yo yācataṃ patiṭṭhāsi, bhūtānaṃ dharaṇīriva;
So me vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṃ.
2310.
‘‘Yo yācataṃ gatī āsi, savantīnaṃva sāgaro;
So me vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṃ’’.
2311.
‘‘Dukkaṭaṃ
Kathaṃ nu puttake dajjā, araññe avaruddhako.
2312.
‘‘Imaṃ bhonto nisāmetha, yāvantettha samāgatā;
Kathaṃ vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṃ.
2313.
‘‘Dāsiṃ dāsaṃ ca
Hatthiñca kuñjaraṃ dajja, kathaṃ so dajja dārake’’.
2314.
‘‘Yassa nassa
Hatthī ca kuñjaro nāgo, kiṃ so dajjā pitāmaha’’.
2315.
‘‘Dānamassa pasaṃsāma, na ca nindāma puttakā;
Kathaṃ nu hadayaṃ āsi, tumhe datvā vanibbake’’.
2316.
‘‘Dukkhassa hadayaṃ āsi, atho uṇhampi passasi;
Rohinīheva
2317.
‘‘Yaṃ
Laṭṭhiyā paṭikoṭeti, ghare jātaṃva dāsiyaṃ.
2318.
‘‘Na cāyaṃ brāhmaṇo tāta, dhammikā honti brāhmaṇā;
Yakkho brāhmaṇavaṇṇena, khādituṃ tāta neti no;
Nīyamāne pisācena, kinnu tāta udikkhasi’’.
2319.
‘‘Rājaputtī ca vo mātā, rājaputto ca vo pitā;
Pubbe me aṅgamāruyha, kiṃ nu tiṭṭhatha ārakā’’.
2320.
‘‘Rājaputtī ca no mātā, rājaputto ca no pitā;
Dāsā mayaṃ brāhmaṇassa, tasmā tiṭṭhāma ārakā’’.
2321.
‘‘Mā sammevaṃ avacuttha, ḍayhate hadayaṃ mama;
Citakāyaṃva me kāyo, āsane na sukhaṃ labhe.
2322.
‘‘Mā sammevaṃ avacuttha, bhiyyo sokaṃ janetha maṃ;
Nikkiṇissāmi dabbena, na vo dāsā bhavissatha.
2323.
‘‘Kimagghiyañhi
Yathābhūtaṃ me akkhātha, paṭipādentu brāhmaṇaṃ’’.
2324.
‘‘Sahassagghañhi maṃ tāta, brāhmaṇassa pitā adā;
Atha
2325.
‘‘Uṭṭhehi katte taramāno, brāhmaṇassa avākara;
Dāsisataṃ dāsasataṃ, gavaṃ hatthusabhaṃ sataṃ;
Jātarūpasahassañca
2326.
‘‘Tato kattā taramāno, brāhmaṇassa avākari;
Dāsisataṃ dāsasataṃ, gavaṃ hatthusabhaṃ sataṃ;
Jātarūpasahassañca, puttānaṃdāsi nikkayaṃ’’.
2327.
‘‘Nikkiṇitvā nahāpetvā, bhojayitvāna dārake;
Samalaṅkaritvā bhaṇḍena, ucchaṅge upavesayuṃ.
2328.
‘‘Sīsaṃ nhāte sucivatthe, sabbābharaṇabhūsite;
Rājā aṅke karitvāna, ayyako paripucchatha.
2329.
‘‘Kuṇḍale ghusite māle, sabbābharaṇabhūsite;
Rājā aṅke karitvāna, idaṃ vacanamabravi.
2330.
‘‘Kacci
Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.
2331.
‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’.
2332.
‘‘Atho ubho arogā me, deva mātāpitā mama;
Atho
2333.
‘‘Atho ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṃsā nesaṃ na vijjati.
2334.
‘‘Khaṇantālukalambāni, bilāni takkalāni ca;
Kolaṃ bhallātakaṃ bellaṃ, sā no āhatva posati.
2335.
‘‘Yañceva
Taṃ no sabbe samāgantvā, rattiṃ bhuñjāma no divā.
2336.
‘‘Ammāva no kisā paṇḍu, āharantī dumapphalaṃ;
Vātātapena sukhumālī, padumaṃ hatthagatāmiva.
2337.
‘‘Ammāya patanūkesā, vicarantyā brahāvane;
Vane vāḷamigākiṇṇe, khaggadīpinisevite.
2338.
‘‘Kesesu jaṭaṃ bandhitvā, kacche jallamadhārayi;
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṃ namassati.
2339.
‘‘Puttā piyā manussānaṃ, lokasmiṃ udapajjisuṃ;
Na hi nūnamhākaṃ ayyassa, putte sneho ajāyatha’’.
2340.
‘‘Dukkaṭañca hi no putta, bhūnahaccaṃ kataṃ mayā;
Yohaṃ sivīnaṃ vacanā, pabbājesimadūsakaṃ.
2341.
‘‘Yaṃ me kiñci idha atthi, dhanaṃ dhaññañca vijjati;
Etu
2342.
‘‘Na deva mayhaṃ vacanā, ehiti sivisuttamo;
Sayameva devo gantvā, siñca bhogehi atrajaṃ’’.
2343.
‘‘Tato senāpatiṃ rājā, sajjayo ajjhabhāsatha;
Hatthī assā rathā pattī, senā sannāhayantu naṃ;
Negamā ca maṃ anventu, brāhmaṇā ca purohitā.
2344.
‘‘Tato
Khippamāyantu sannaddhā, nānāvaṇṇehilaṅkatā.
2345.
‘‘Nīlavatthadharā neke
Aññe lohitauṇhīsā, suddhāneke nivāsitā;
Khippamāyantu sannaddhā, nānāvaṇṇehilaṅkatā.
2346.
‘‘Himavā yathā gandhadharo, pabbato gandhamādano;
Nānārukkhehi sañchanno, mahābhūtagaṇālayo.
2347.
‘‘Osadhehi
Khippamāyantu sannaddhā, disā bhantu pavantu ca.
2348.
‘‘Tato nāgasahassāni, yojayantu catuddasa;
Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā.
2349.
‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;
Khippamāyantu sannaddhā, hatthikkhandhehi dassitā.
2350.
‘‘Tato assasahassāni, yojayantu catuddasa;
Ājānīyāva
2351.
‘‘Ārūḷhā gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi;
Khippamāyantu sannaddhā, assapiṭṭhe alaṅkatā.
2352.
‘‘Tato rathasahassāni, yojayantu catuddasa;
Ayosukatanemiyo, suvaṇṇacitapakkhare.
2353.
‘‘Āropentu dhaje tattha, cammāni kavacāni ca;
Vippālentu
Khippamāyantu sannaddhā, rathesu rathajīvino’’.
2354.
‘‘Lājāolopiyā
Agghiyāni ca tiṭṭhantu, yena maggena ehiti.
2355.
‘‘Gāme gāme sataṃ kumbhā, merayassa surāya ca;
Maggamhi patitiṭṭhantu
2356.
‘‘Maṃsā pūvā saṅkuliyo, kummāsā macchasaṃyutā;
Maggamhi patitiṭṭhantu, yena maggena ehiti.
2357.
‘‘Sappi telaṃ dadhi khīraṃ, kaṅgubījā
Maggamhi patitiṭṭhantu, yena maggena ehiti.
2358.
‘‘Āḷārikā
Pāṇissarā kumbhathūṇiyo, mandakā sokajjhāyikā
2359.
‘‘Āhaññantu
Kharamukhāni
2360.
‘‘Mudiṅgā paṇavā saṅkhā, godhā parivadentikā;
Dindimāni ca haññantu, kutumpa
2361.
‘‘Sā senā mahatī āsi, uyyuttā sivivāhinī;
Jālinā magganāyena, vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ.
2362.
‘‘Koñcaṃ nadati mātaṅgo, kuñjaro saṭṭhihāyano;
Kacchāya baddhamānāya, koñcaṃ nadati vāraṇo.
2363.
‘‘Ājānīyā hasiyanti
Abbhaṃ rajo acchādesi, uyyuttā sivivāhinī.
2364.
‘‘Sā senā mahatī āsi, uyyuttā hārahārinī;
Jālinā magganāyena, vaṅkaṃ pāyāsi pabbataṃ.
2365.
‘‘Te pāviṃsu brahāraññaṃ, bahusākhaṃ mahodakaṃ
Puppharukkhehi sañchannaṃ, phalarukkhehi cūbhayaṃ.
2366.
‘‘Tattha bindussarā vaggū, nānāvaṇṇā bahū dijā;
Kūjantamupakūjanti, utusampupphite dume.
2367.
‘‘Te gantvā dīghamaddhānaṃ, ahorattānamaccaye;
Padesaṃ taṃ upāgacchuṃ, yattha vessantaro ahu’’.
Mahārājapabbaṃ nāma.
Chakhattiyakammaṃ
2368.
‘‘Tesaṃ sutvāna nigghosaṃ, bhīto vessantaro ahu;
Pabbataṃ abhiruhitvā, bhīto senaṃ udikkhati.
2369.
‘‘Iṅgha
Ājānīyā hasiyanti, dhajaggāni ca dissare.
2370.
‘‘Ime
Vāgurāhi parikkhippa, sobbhaṃ pātetvā tāvade;
Vikkosamānā tibbāhi, hanti nesaṃ varaṃ varaṃ.
2371.
‘‘Yathā mayaṃ adūsakā, araññe avaruddhakā;
Amittahatthattaṃ gatā, passa dubbalaghātakaṃ’’.
2372.
‘‘Amittā nappasāheyyuṃ, aggīva udakaṇṇave;
Tadeva tvaṃ vicintehi, api sotthi ito siyā’’.
2373.
‘‘Tato vessantaro rājā, orohitvāna pabbatā;
Nisīdi paṇṇasālāyaṃ, daḷhaṃ katvāna mānasaṃ’’.
2374.
‘‘Nivattayitvāna rathaṃ, vuṭṭhapetvāna seniyo;
Ekaṃ araññe viharantaṃ, pitā puttaṃ upāgami.
2375.
‘‘Hatthikkhandhato oruyha, ekaṃso pañjalīkato;
Parikiṇṇo
2376.
‘‘Tatthaddasa kumāraṃ so, rammarūpaṃ samāhitaṃ;
Nisinnaṃ paṇṇasālāyaṃ, jhāyantaṃ akutobhayaṃ.
2377.
‘‘Tañca disvāna āyantaṃ, pitaraṃ puttagiddhinaṃ;
Vessantaro ca maddī ca, paccuggantvā avandisuṃ.
2378.
‘‘Maddī ca sirasā pāde, sasurassābhivādayi;
‘Maddī
Tesu tattha palisajja, pāṇinā parimajjatha’’.
2379.
‘‘Kacci vo kusalaṃ putta, kacci putta anāmayaṃ;
Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.
2380.
‘‘Kacci ḍaṃsā makasā ca, appameva sarīsapā;
Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṃsā na vijjati’’.
2381.
‘‘Atthi no jīvikā deva, sā ca yādisakīdisā;
Kasirā jīvikā homa
2382.
‘‘Aniddhinaṃ
Tyamhā aniddhikā dantā, asamiddhi dameti no.
2383.
‘‘Api no kisāni maṃsāni, pitu mātu adassanā;
Avaruddhānaṃ mahārāja, araññe jīvasokinaṃ’’.
2384.
‘‘Yepi
Jālī kaṇhājinā cubho, brāhmaṇassa vasānugā;
Accāyikassa luddassa, yo ne gāvova sumbhati.
2385.
‘‘Te rājaputtiyā putte, yadi jānātha saṃsatha;
Pariyāpuṇātha no khippaṃ, sappadaṭṭhaṃva māṇavaṃ’’.
2386.
‘‘Ubho kumārā nikkītā, jālī kaṇhājinā cubho;
Brāhmaṇassa dhanaṃ datvā, putta mā bhāyi assasa’’.
2387.
‘‘Kacci
Kacci nu tāta me mātu, cakkhu na parihāyati’’.
2388.
‘‘Kusalañceva me putta, atho putta anāmayaṃ;
Atho ca putta te mātu, cakkhu na parihāyati’’.
2389.
‘‘Kacci arogaṃ yoggaṃ te, kacci vahati vāhanaṃ;
Kacci phīto janapado, kacci vuṭṭhi na chijjati’’.
2390.
‘‘Atho arogaṃ yoggaṃ me, atho vahati vāhanaṃ;
Atho phīto janapado, atho vuṭṭhi na chijjati’’.
2391.
‘‘Iccevaṃ mantayantānaṃ, mātā nesaṃ adissatha;
Rājaputtī giridvāre, pattikā anupāhanā.
2392.
‘‘Tañca disvāna āyantaṃ, mātaraṃ puttagiddhiniṃ;
Vessantaro ca maddī ca, paccuggantvā avandisuṃ.
2393.
‘‘Maddī ca sirasā pāde, sassuyā abhivādayi;
Maddī ahañhi te ayye, pāde vandāmi te suṇhā’’.
2394.
‘‘Maddiñca puttakā disvā, dūrato sotthimāgatā;
Kandantā mabhidhāviṃsu, vacchabālāva mātaraṃ.
2395.
‘‘Maddī
Vāruṇīva pavedhentī, thanadhārābhisiñcatha’’.
2396.
‘‘Samāgatānaṃ ñātīnaṃ, mahāghoso ajāyatha;
Pabbatā samanādiṃsu, mahī pakampitā ahu.
2397.
‘‘Vuṭṭhidhāraṃ pavattento, devo pāvassi tāvade;
Atha
2398.
‘‘Nattāro
Yadā samāgatā āsuṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ.
2399.
‘‘Pañjalikā tassa yācanti, rodantā bherave vane;
Vessantarañca maddiñca, sabbe raṭṭhā samāgatā;
Tvaṃ nosi issaro rājā, rajjaṃ kāretha no ubho’’.
Chakhattiyakammaṃ nāma.
2400.
‘‘Dhammena rajjaṃ kārentaṃ, raṭṭhā pabbājayittha maṃ;
Tvañca jānapadā ceva, negamā ca samāgatā’’.
2401.
‘‘Dukkaṭañca hi no putta, bhūnahaccaṃ kataṃ mayā;
Yohaṃ sivīnaṃ vacanā, pabbājesimadūsakaṃ’’.
2402.
‘‘Yena kenaci vaṇṇena, pitu dukkhaṃ udabbahe;
Mātu bhaginiyā cāpi, api pāṇehi attano’’.
2403.
‘‘Tato vessantaro rājā, rajojallaṃ pavāhayi;
Rajojallaṃ pavāhetvā, saṅkhavaṇṇaṃ
2404.
‘‘Sīsaṃ nhāto sucivattho, sabbābharaṇabhūsito;
Paccayaṃ nāgamāruyha, khaggaṃ bandhi parantapaṃ.
2405.
‘‘Tato
Sahajātā pakiriṃsu, nandayantā rathesabhaṃ.
2406.
‘‘Tato
Vessantaro taṃ pāletu, jālī kaṇhājinā cubho;
Athopi taṃ mahārājā, sañjayo abhirakkhatu’’.
2407.
‘‘Idañca paccayaṃ laddhā, pubbe saṃklesamattano;
Ānandiyaṃ ācariṃsu, ramaṇīye giribbaje.
2408.
‘‘Idañca paccayaṃ laddhā, pubbe saṃklesamattano;
Ānandi vittā sumanā, putte saṅgamma lakkhaṇā.
2409.
‘‘Idañca paccayaṃ laddhā, pubbe saṃklesamattano;
Ānandi vittā patītā, saha puttehi lakkhaṇā’’.
2410.
‘‘Ekabhattā
Iti metaṃ vataṃ āsi, tumhaṃ kāmā hi puttakā.
2411.
‘‘Taṃ me vataṃ samiddhajja, tumhe saṅgamma puttakā;
Mātujampi taṃ pāletu, pitujampi ca puttaka;
Athopi taṃ mahārājā, sañjayo abhirakkhatu.
2412.
‘‘Yaṃ kiñcitthi kataṃ puññaṃ, mayhañceva pitucca te;
Sabbena tena kusalena, ajaro amaro bhava’’.
2413.
‘‘Kappāsikañca koseyyaṃ, khomakoṭumbarāni ca;
Sassu
2414.
‘‘Tato hemañca kāyūraṃ, gīveyyaṃ ratanāmayaṃ;
Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
2415.
‘‘Tato hemañca kāyūraṃ, aṅgadaṃ maṇimekhalaṃ;
Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
2416.
‘‘Uṇṇataṃ mukhaphullañca, nānāratte ca māṇike
Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
2417.
‘‘Uggatthanaṃ giṅgamakaṃ, mekhalaṃ pāṭipādakaṃ
Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
2418.
‘‘Suttañca
Asobhatha rājaputtī, devakaññāva nandane.
2419.
‘‘Sīsaṃ nhātā sucivatthā, sabbālaṅkārabhūsitā;
Asobhatha rājaputtī, tāvatiṃseva accharā.
2420.
‘‘Kadalīva vātacchupitā, jātā cittalatāvane;
Dantāvaraṇasampannā, rājaputtī asobhatha.
2421.
‘‘Sakuṇī mānusinīva, jātā cittapattā patī;
Nigrodhapakkabimboṭṭhī, rājaputtī asobhatha.
2422.
‘‘Tassā ca nāgamānesuṃ, nātibaddhaṃva kuñjaraṃ;
Sattikkhamaṃ sarakkhamaṃ, īsādantaṃ urūḷhavaṃ.
2423.
‘‘Sā maddī nāgamāruhi, nātibaddhaṃva kuñjaraṃ;
Sattikkhamaṃ
2424.
‘‘Sabbamhi
Vessantarassa tejena, naññamaññaṃ viheṭhayuṃ.
2425.
‘‘Sabbamhi taṃaraññamhi, yāvantettha dijā ahuṃ;
Vessantarassa tejena, naññamaññaṃ viheṭhayuṃ.
2426.
‘‘Sabbamhi taṃaraññamhi, yāvantettha migā ahuṃ;
Ekajjhaṃ sannipātiṃsu, vessantare payātamhi;
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
2427.
‘‘Sabbamhi taṃaraññamhi, yāvantettha dijā ahuṃ;
Ekajjhaṃ sannipātiṃsu, vessantare payātamhi;
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
2428.
‘‘Sabbamhi taṃaraññamhi, yāvantettha migā ahuṃ;
Nāssu mañjū nikūjiṃsu, vessantare payātamhi;
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
2429.
‘‘Sabbamhi taṃaraññamhi, yāvantettha dijā ahuṃ;
Nāssu mañjū nikūjiṃsu, vessantare payātamhi;
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
2430.
‘‘Paṭiyatto
Vasi vessantaro yattha, yāvatāva jetuttarā.
2431.
‘‘Tato saṭṭhisahassāni, yodhino cārudassanā;
Samantā parikiriṃsu, vessantare
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
2432.
‘‘Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
Samantā parikiriṃsu, vessantare payātamhi;
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
2433.
‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
Samantā parikiriṃsu, vessantare payātamhi;
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
2434.
‘‘Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā;
Samantā parikiriṃsu, vessantare payātamhi;
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
2435.
‘‘Karoṭiyā
Purato paṭipajjiṃsu, vessantare payātamhi;
Sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
2436.
‘‘Te pāvisuṃ puraṃ rammaṃ, mahāpākāratoraṇaṃ;
Upetaṃ annapānehi, naccagītehi cūbhayaṃ.
2437.
‘‘Vittā jānapadā āsuṃ, negamā ca samāgatā;
Anuppatte kumāramhi, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
2438.
‘‘Celukkhepo avattittha, āgate dhanadāyake;
Nandiṃ pavesi
2439.
‘‘Jātarūpamayaṃ
Vessantare paviṭṭhamhi, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhane.
2440.
‘‘Tato vessantaro rājā, dānaṃ datvāna khattiyo;
Kāyassa bhedā sappañño, saggaṃ so upapajjathā’’ti.
Vessantarajātakaṃ dasamaṃ.
Mahānipāta niṭṭhitā.
Jātakapāḷi niṭṭhitā.